Kimyanın Temel Kanunları Ve Kimyasal Hesaplama

|

KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE KİMYASAL HESAPLAMA

1.Kütlenin Korunumu Kanunu: Tepkimeye giren maddelerin kütleleri toplamı her zaman ürünlerin kütleleri toplamına eşittir. Kimyasal tepkimelerde kütle enerjiye dönüşmez. Çekirdek reaksiyonlarında ise kütle E=mc2 ye göre enerjiye dönüşebilir.

2.Katlı Oranlar Kanunu : Aynı tür elementlerden oluşan iki farklı bileşikte elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğerinin değişen miktarına katlı oran denir.

Örnek: H2O2 ile H2O bileşiklerinde H atomları sabitken O atomları arasındaki oran 2/1 yada ½ dir.

Örnek : SO2 ile SO3 de S atomları sabitken O atomları arasındaki oran 2/3 yada 3/2 dir.

Örnek: Fe2O3 ile Fe3O4 de Fe atomları sabitleştirilirse 3/ Fe2O3 2/ Fe3O4 O atomları arasındaki oran 9/8 yada 8/9 dur.

Not: Elementlerden biri sabitken diğeri mutlaka değişmelidir. Örneğin NO2 ile N2O4 arasında katlı oran yoktur. Çünkü N atomları eşitlenince O atomları da eşitlenmektedir.

3.Sabit Oranlar Kanunu : Elementlerden bileşik oluşurken elementlerin kütleleri arasında her zaman basit bir oran vardır. Bu orana sabit oran denir. ( karışımlarda böyle bir oran yoktur.)

Örnek: H2O bileşiğinde H/O kütlece oranı 2/16= 1/8 dir. ( H=1 O=16)

Örnek: CO2 bileşiğinde C/O= 12/32 = 6/16 = 3/8 (C=12)

Örnek: MgO bileşiğinde Mg/O = 24/ 16 = 12/8 = 6/4 = 3/2 ( Mg=24)

Kimyasal hesaplama yapabilmek için;

1- Tepkime denklemi doğru olarak yazılarak eşitlenmelidir. Bir tepkime bize şu bilgileri verir.

N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g)

1 mol 3 mol 2 mol ( Mol sayısı korunmadı)

22,4 litre 3×22,4 litre 2×22,4 litre (N.Ş.A) (Korunmadı)

28 gram 6 gram 34 gram (Kütle korundu)

2 mol atom 6 mol atom 8 mol atom (Atom s. Korundu)

2 litre 3 litre 2 litre ( Sadece gazlar için)

6,02×1023 3x 6,02×1023 2x 6,02×1023

Başlangıçta bir maddenin miktarı verilirse o miktar önce mole çevrilir. Tepkime denkleminden faydalanılarak istenilen maddelerin mol sayıları hesaplanır.

Hesaplanan mol sayıları istenilen birimlere çevrilir.

Örnek : 3,2 gram CH4 gazı yeteri kadar O2 gazı ile yakılırsa,

Kaç mol O2 harcanır ? B) N.Ş.A da kaç litre hava harcanır. ? C) Kaç gram CO2 gazı oluşur ve N.Ş.A da kaç litredir ? D) Kaç tane H2O molekülü oluşur ? ( C=12 H=1 O=16 N=6×1023)

n= m/Ma ise n=3,2/16= 0,2 mol CH4

CH4 + 2O2 CO2 + 2H2O

0,2 0,4 0,2 0,4

A) 0,4 mol O2 harcanır. B) 0,4x5x22,4=44,8 litre hava harcanır. (Havanın 1/5 i O2 dir.)

0,2×44=8,8 gram CO2 oluşur. D) 0,4x6x1023 = 2,4×1023 tane H2O oluşur.

Tepkime Çeşitleri :

Yanma Tepkimeleri: Yanma hava oksijeniyle (O2) tepkime demektir. 2 çeşit yanma vardır.

Yavaş Yanma: Bu tür yanmalarda bir alev yada parlaklık görülmez. Örneğin demirin paslanması, solunum..

Hızlı Yanma : Bu çeşit yanmalarda alev yada parlaklık gözükür ve olay kısa sürer. Örneğin mumun yanması, kağıdın yanması..

Bir element yanarsa oksiti, bir bileşik yanarsa bileşikteki elementlerin ayrı ayrı oksitleri oluşur.

Örnek : C + O2 CO2 H2 + ½ O2 H2O

CS2 + 3O2 CO2 + 2SO2 CO + 1/2O2 CO2

CO2 + O2 Yanmaz. Soygazlar ( He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rd) yanmazlar.

Asit- Baz Tepkimeleri : Asitlerle bazların tepkimelerinden tuz ve su oluşur.

Asit çözeltisi + Baz çözeltisi Tuz + su

HCl + NaOH NaCl + H2O

2H3PO4 + 3Ca(OH)2 Ca3(PO4)2 + 6H2O

Aktif Metallerin Asit Çözeltileriyle Olan Tepkimeleri: Aktif metaller asit çözeltileriyle tepkimeye girerlerse tuz ve H2 gazı oluşur.

Na + HCl NaCl + 1/2H2 Al + 3HNO3 Al(NO3)3 + 3/2H2

Yarı Soy Metallerin Asitlerle Olan Tepkimeleri : Yarı soy metaller ( Cu, Hg, Ag) Soy metaller ise Au ve Pt dir.

Yarı soy metaller yapısında oksijen bulunan kuvvetli ve derişik asit çözeltileriyle tepkime verirler. Tepkime sonunda tuz, asidin yapısından gelen bir oksit ve su oluşur. Bu tür tepkimelerde H2 gazı oluşmaz.

Cu + 4HNO3 Cu(NO3)2 +2 NO2(g) +2 H2O

2Ag +2 H2SO4 Ag2SO4 + SO2 +2 H2O

FORMÜL BULMA

Bir molekülü oluşturan atomların bağıl sayılarını veren formüle basit formül (kaba formül), molekülü oluşturan atomların gerçek sayılarını veren formüle de molekül formülü denir.

Molekül formülü basit formülün tam sayılı katlarıdır.

(Basit formül) n= molekül formülü

MADDE BASİT FORMÜL MOLEKÜL FORMÜLÜ

Amonyak NH3 NH3

Glikoz CH2O C6H12O6

Eten CH2 C2H4

basit formül bulunurken;

Verilen madde miktarları mole çevrilir.

Bulunan sayılar ilgili maddelerin sağ alt köşelerine yazılır.

sayılar tam sayı değilse ya içlerindeki en küçük sayıya bölünür yada uygun bir sayıyla genişletilerek sadeleştirilir.

Örnek -1

Bir organik bileşikte 2,4 gram C, 12,04.1022 tane azot (N) atomu, 0,2 mol O atomu ve 0,6 gram H atomu bulunmaktadır. Bileşiğin basit formülü nedir ?

Çözüm :

nC= 2,4/12 = 0,2 mol C nN= 12,04.1022/6,02.1023= 0,2 mol N nO=0,2 mol nH= 0,6/1= 0,6 mol H

C0,2H0,6N0,2O0,2 dir. Sayılar 0,2 ye bölünürse CH3NO olur.

Örnek-2

0,2 molünde 0,4 mol Pb ve 9,6 gram oksijen içeren bileşiğin basit formülü nedir ?( O=16)

Çözüm:

0,2 molünde 0,4 mol Pb varsa 1 molünde 2 mol Pb vardır. 0,2 molünde 9,6 gram O varsa 1 molünde 48 gram O bulunur.

NO= 48/16 = 3 mol O olur. Formül ise Pb2O3 olur.

Örnek-3

C ve H dan oluşan bir bileşiğin kütlece %25 i H dir. Buna göre bileşiğin basit formülü nedir ?(C=12 H=1)

Çözüm : 75 gram C ª nC= 75/12 = 6,25 mol nH= 25/1= 25 mol

C6,25H25 her ikisi de 6,25 e bölünürse CH4 bulunur.

Örnek-4

C,H ve O içeren organik bir bileşiğin 4,6 gramı oksijenle yakıldığında 8,8 gram CO2 ile 1,8.1023 tane H2O molekülü oluşmaktadır. Bileşiğin formülü nedir ? (C=12 H=1 O=16)

Çözüm :

X + O2 CO2 + H2O

4,6 gram 0,2 mol 0,3 mol

bileşikteki karbon 0,2×12= 2,4 gram, bileşikteki hidrojen 0,3×2=0,6 gramdır. Oksijen ise 4,6 -(2,4+0,6) = 1,6 gramdır.

NC=0,2 nH=0,6 nO=0,1 mol C0,2H0,6O0,1 ª C2H6O

Örnek-5

11,2 gram A ile 3,2 gram B den oluşan bileşiğin formülü AB dir. 22,4 gram A ve 9,6 gram B den oluşan bileşiğin formülü nedir ?

Çözüm :

11,2 gram bileşikte A ise 22,4 gram A2dir. 3,2 gram B yi gösteriyorsa 9,6 gram B B3 olmalıdır. Yani A2B3 dür.

Örnek-6

44 gram Mn ile N.Ş.A da 8,96 litre O2 gazı artansız tepkimeye giriyor. Oluşan bileşiğin formülü nedir ?

( Mn=55)

Çözüm :

nMn= 44/55 = 0,8 mol nO= 8,96/22,4 = 0,4 mol O2 ª O= 0,8 mol atom dur.

Mn0,8O0,8 ª MnO dur.

KARIŞIM PROBLEMLERİ

Örnek -1

C2H4 + C3H8 gazları karışımının 20 litresini yakmak için 76 litre oksijen gazı harcanıyor. Başlangıç karışımındaki C3H8 kaç litredir ?

Çözüm :

C2H4 + 3O2 2CO2 + 2H2O

x mol 3x mol

C3H8 + 5O2 3CO2 + 4H2O

y mol 5y

x+y= 20

3x+5y = 76 ª x=12 lt , y=8 lt dir.

Örnek -2

14 litre H2 + CO + CH4 gaz karışımının tamamen yanmasıyla 11,2 litre O2 gazı harcanıyor. Karışımdaki CH4 ün mol % si nedir ?

Çözüm:

2H2 + O2 2H2O

2x mol x mol

2CO + O2 2CO2

2y mol y mol

CH4 + 2O2 CO2 + 2H2O

z mol 2z mol

2x+2y+z= 14

x+y+2z= 11,2 ª z= 2,8 litre

Örnek-3 C2H6, C2H4 ve C3H6 gaz karışımının yanmasından 48,4 gram CO2 ve 23,4 gram H2O oluşmaktadır. Karışımdaki C2H6 nın mol sayısı kaçtır ?

Çözüm:

I- C2H6 + 7/2 O2 2CO2 + 3H2O

x mol 2x mol 3x mol

II- C2H4 + 3 O2 2CO2 + 2H2O

y mol 2y mol 2y mol

III-C3H6 + 9/2 O2 3CO2 + 3H2O

z mol 3z mol 3z mol

nCO2= 48,4/44= 1,1 mol nH2O = 23,4/18= 1,3 mol

Denklemler yazılırsa;

2x+2y+3z=1,1(CO2)

3x+2y+3z=1,3 (H2O)

x=0,2 mol ª C2H6 = 0,2 moldür.

Örnek-4

C3H8+C3H4 gaz karışımının 122 gramını yakmak için 12,5 mol O2 tüketiliyor. Karışımdaki C3H4 N.Ş.A da kaç litredir ?

Çözüm:

I- C3H8 + 5O2 3CO2 + 4H2O

x mol 5x mol

III-C3H4 + 4O2 3CO2 + 2H2O

y mol 4y mol

C3H8 =x mol ª C3H8 = 44x gramdır. C3H4= y mol ª C3H4= 40y gramdır.

Denklemler yazılırsa;

44x+40y= 122 gram

5x+4y= 12,5 mol

X=0,5 mol Y=2,5 mol

Cevap 2,5 mol C3H4 dür.

Örnek-5

Mg+Ca metalleri karışımının 6,4 gramı HCl çözeltisine atıldığında N.Ş.A da 8,96 lt H2 gazı çıktığına göre karışımdaki Mg kaç gramdır ? (Mg=24 Ca=40)

Çözüm : n= 8,96/22,4=0,4 mol H2

Mg+ 2HCl MgCl2 + H2

x mol x mol

Ca + 2HCl CaCl2 + H2

y mol y mol

24x + 40y = 6,4 gram

x + y = 0,4 mol

x= 0,2 mol y=0,2 mol

Mg= 0,2×24=4,8 gramdır.

ARTAN MADDE İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR

Tepkimeye giren maddelerin ikisinin de miktarı verilmişse büyük bir ihtimalle bu maddelerden birinden artan var demektir. Artanı bulabilmek için verilen madde miktarları önce mole çevrilir. Mol sayıları tepkimedeki ilgili maddelerin katsayılarıyla karşılaştırılır ve katı küçük olan tükenir. Diğerinden artan var demektir.

Örnek-1 : 20 litre C3H8 ile 20 litre O2 tepkimeye sokuluyor. Hangi gazdan kaç litre artar ?

Çözüm :

C3H8 + 5O2* 3CO2 + 4H2O

20 katı 4 katı

20 20

katı küçük olan tükeneceğine göre O2 biter ve üzerine bir yıldız konur. Bütün hesaplamalar O2 üzerinden yapılır. Çünkü kimyasal tepkimeler en az madde miktarı üzerinden yürür.

1litre C3H8 ile 5 litre O2 girerse

x litre 20 litre

x= 4 litre C3H8 girer.

20-4= 16 litre C3H8 artar.

Örnek-2 : 53 gram Na2CO3 ile 0,5 M 600 ml HCl çözeltisinin tepkimesinden oluşacak CO2 N.Ş.A da kaç lt dir ? (Na=23 C=12 H=1)

Çözüm:

nNa2CO3 = 53/106=0,5 mol M=n/V ª 0,5 = n/0,6 ª n=0,3 mol

Na2CO3 + 2HCl 2NaCl + CO2 + H2O

0,5 katı 0,15 katı

0,5 mol 0,3 mol

HCl nin katı küçük olduğundan HCl tükenir. O halde orantı HCl ile CO2 arasında olacaktır.

2 mol HCl den 1 mol CO2 oluşuyorsa

0,3 mol den x mol

x= 0,15 mol CO2 ª 0,15×22,4 = 3,36 litre

Örnek-3

6 lt N2 ile 6 litre H2 gazlarından aynı koşullarda NH3 gazı oluşturuluyor. Tepkime bittiğinde ortamda kaç litre gaz bulunur ?

Çözüm:

N2 + 3H2 2NH3

6 katı 2 katı

6 6

H2 tükenecektir. N2 den artan olacaktır. Tepkime bittiğinde artan gazla oluşan gaz birlikte bulunur. Buna göre

1 litre N2 ile 3 litre H2 girerse

x litre 6 litre H2

x= 2 litre N2 girer.

6-2= 4 litre N2artar.

3 litre H2 den 2 litre NH3 oluşursa

6 litre H2 den x litre

x= 4 litre NH3

Sonuçta 2 litre artan N2 + 4 litre oluşan NH3 = 6 litre gaz karışımı ele geçer.

SAFLIK PROBLEMLERİ

Tepkimeye giren maddeler her zaman saf olmayabilir. Bir karışım içerisindeki gerekli olan maddenin oranına saflık yüzdesi denir. %80 arılıkta çinko örneği demek 100 gram örneğin 80 gramı çinko 20 gramı yabancı maddedir. Bu tür problemlerde tepkimedeki maddelerden birinin miktarı mutlaka verilir. Verlien madde miktarı üzerinden istenilen maddenin miktarı tepkime denkleminden hesaplanır. Daha sonra % si hesaplanır.

Örnek-1

52 gram Zn örneği yeterli miktarda HCl çözeltisine atıldığında N.Ş.A da 8,96 litre H2 gazı çıktığına göre örnekteki Zn %si kaçtır ? ( Zn= 65)

Çözüm:

n=8,96/22,4=0,4 mol H2 Zn + 2HCl ZnCl2 + H2

x mol 0,4 mol

x=0,4 mol Zn ª Zn = 0,4 x65 = 26 gram Zn

52 gramda 26 gram Zn varsa

100 gramda x gr

x= 50

Örnek-2

Saf olmayan 80 gram S yakılıyor. Yanma sonucunda N.Ş.A da hacmi 35,84 litre olan SO2 gazı oluşuyor. S kütlece % de kaç saflıktadır ? ( S=32)

Çözüm:

n=35,84/22,4=1,6 mol SO2 S + O2 SO2

x mol 1,6 mol

x=1,6 mol S ª S= 1,6×32=51,2gram S

80 gramda 51,2 gram S varsa

100 gramda x

x= 64

.

Örnek-3

% 50 arılıktaki 64 gram S nin %50 verimle yanmasından oluşan SO2 gazı N.Ş.A da kaç litredir ? (S=32)

Çözüm :

64 gramın yarısı saf ise 32 gram demektir. 32 gram %50 verimle girdiğine göre 16 gramı girecektir. 16 gram S ise 16/32=0,5 mol dür.

S + O2 SO2

0,5 mol 0,5 mol ª 0,5×22,4=11,2 litre

VERİM PROBLEMLERİ

Kimyasal tepkimelerde çoğu kez beklenen miktarda ürün elde edilemez. Elde edilen miktarın tepkime denkleminden beklenen miktarına oranına verim denir. Tepkime verimi % de ile belirtilir.

Örnek-1

6 gram C yandığında N.Ş.A da 8,96 litre CO2 elde ediliyor. Tepkime verimi % de kaçtır ? (C=12)

Çözüm:

n=8,96/22,4= 0,4 mol CO2 dir.

C + O2 CO2

0,4 mol 0,4 mol

0,4×12=4,8 gram C yanmıştır.

6 gram C nin 4,8 gramı yanmışsa

100 gramda x

x= 80 ª verim %80

Örnek-2

N.Ş.A da 8,96 litre SO2 gazı elde edebilmek için kaç gram S %80 verimle yakılmalıdır ? (S=32)

Çözüm:

n=8,96/22,4= 0,4 mol SO2

S + O2 SO2

0,4 mol 0,4 mol

0,4×32= 12,8 gram.

100 gram S nin 80 gramı yanıyorsa

x gram 12,8 gram

x=16 gram

Örnek-3

CO + Cl2 COCl2

yukarıdaki tepkimeye göre 21 gram CO ile 35,5 gram Cl2 den 39,6 gram COCl2 elde edilmiştir. Tepkime verimi % de kaçtır ? (Cl=35,5 C=12 O=16)

28 gr 71 gr 99 gram

Çözüm : CO + Cl2 COCl2

21 35,5

Cl2 tükeneceğine göre teorik verimi bunun üzerinden hesaplamalıyız.

71 gram Cl2 %100 verimle 99 gram COCl2 elde edilirse

35,5 gram dan x

x= 49,5 gram

49,5 gram %100 verimleyse

39,6 gram x

x=%80

KİMYASAL HESAPLAMA-1

1. Bir miktar A maddesi yakıldığında 20 gram AO2 gazı oluşuyor. Bu tepkimede A nın 2/5 i tüketildiğine göre başlangıçtaki A kaç gramdır ?

( A= 32 O=16 )

15 B) 20 C) 25

30 E) 35

2. Bir A katısı 2A + O2 2B tepkimesine göre N.Ş.A da 5,6 litre O2 gazı B gazına dönüşüyor. Oluşan B 14 gram olduğuna göre A nın atom ağırlığı kaçtır ? (O=16)

12 B) 24 C) 40

D) 56 E) 64

Kimyasal Denklemler ÖSS Sorularý ve Cevaplarý –24 Soru

1. 2 hacim X gazý 1 hacim oksijenle 2 hacim Y gazý verir. 2 hacim Y gazý uygun koþullarda bir hacim Z gazý verir.

X gazýnýn formülü NO ise, Z gazýnýn formülü aþaðýdakilerden hangisidir?

A) N2O B) N2O5 C) N2O3

D) NO2 E) N2O4

(1981 – ÖSS)

Denklem katsayýlarý maddelerin mol sayýlarý arasýndaki oraný verdiði gibi ayný þartlarda hacimler arasýndaki oraný da belirtir. 2 hacim X gazý, 1 hacim O2 ile 2 hacim Y gazý vermektedir. Bunu denklem olarak yazalým.

2Y (1)®2X + O2

2 hacim Y gazý, 1 hacim Z gazý vermektedir. Bununla ilgili denklem

Z (2)®2Y

þeklinde olur.

X in formülü NO olduðuna göre 1. denklemin X yerine NO yazarsak Y nin formülü

2NO 2NO2®+ O2

olarak bulunur. 2. denklemde Y yerine NO2 yazarsak Z nin formülü

N2O4®2NO2

bulunur. Z nin formülü N2O4 dir.

2. 2K2CrO4 + H2O®K2Cr2O7 + 2X

denkleminde X aþaðýdakilerden hangisidir?

A) KOH B) Cr2O3 C) H2CrO4

D) K2CO3 E) HCl

(1982 – ÖSS)

Kimyasal reaksiyonlarda kütle ve atom sayýlarý korunur. Reaksiyona kaç tane atom girerse o atomdan o kadar çýkar.

®K2Cr2O7 +X 2K2CrO4 + H2O

denkleminde reaksiyona giren ve ürünlerdeki atomlarý sayalým.

Reaksiyona girenler : 2K, 2Cr, 7(O),

Ürünlerde : 4K, 2Cr, 9(O) ve 2H

Ürünlerdeki fazla olan atomlar reaksiyona girenlerde bulunan X in yapýsýnda bulunmaktadýr. Buna göre 2X in yapýsýnda 2K, 2(O) ve 2H atomu vardýr. Bu da 2KOH bileþiðidir.

3. Havadaki yanma ürünleri CO2, SO2, P2O2 ve H2O olan bir katý maddenin bileþiminde aþaðýdaki elementlerden hangisinin bulunduðu kesin deðildir?

A) Karbon B) Kükürt C) Fosfor

D) Hidrojen E) Oksijen

(1982 – ÖSS)

Yanma olayý O2 ile olur. Yanma ürünleride genellikle oksijenli bileþiklerdir. Yanma ürünleri CO2, SO2, P2O5 ve H2O olan katý bir maddenin bileþiminde oksijen elementinin bulunduðu kesin deðildir. Çünkü oksijen yanma sýrasýnda havadan da gelmiþ olabilir. Ancak bileþiðin yapýsýnda karbon, kükürt, fosfor ve hidrojenin bulunduðu kesindir.

CO2 nin yapýsýndaki C, SO2 nin yapýsýndaki S, P2O5 in yapýsýndaki P, H2O nun yapýsýndaki H, katý bileþiðin de yapýsýnda bulunmaktadýr.

4. Ýkiþer atomlu moleküllerden oluþan X ve Y elementleri birleþtiklerinde XY3 bileþiðini oluþtururlar.

Bu kimyasal tepkimenin denkleþtirilmiþ denklemi aþaðýdakilerden hangisidir?

A) X2 + 2XY3® 2XY3 B) 2X2 + 3Y2 ®3Yv

C) X2 + 2XY3® 3XY3 D) X2 + Y2 ®3Y2

(1983 – ÖSS)

Kimyasal tepkimelerde reaksiyona giren ve ürünlerdeki atom sayýlarý birbirine eþit olmalýdýr. Ýkiþer atomlu X ve Y nin reaksiyonundan XY3 bileþiði oluþuyorsa olayýn denklemini yazarak denkleþtirelim:

2XY3®X2 + 3Y2

olarak bulunur.

5. Kimyasal tepkimelerde aþaðýdakilerden hangisinde bir deðiþme olabilir?

A) Toplam kütle

B) Toplam elektron sayýsý

C) Atom sayýsý ve çeþidi

D) Atomlarýn çekirdek yapýsý

E) Molekül sayýsý

(1984 – ÖSS)

Kimyasal tepkimelerde toplam kütle, toplam elektron sayýsý, atom sayýsý ve çeþidi deðiþmez.

Kimyasal tepkimelerde atomlarýn çekirdek yapýsýnda bir deðiþiklik olmaz. Yani proton ve nötron ayný kalýr. Kimyasal tepkime elektron alýþ veriþi veya ortaklýðý ile ilgilidir.

Kimyasal tepkimelerde molekül sayýsýnda deðiþiklik olabilir. Reaksiyona giren molekül sayýsý ile reaksiyondan çýkan molekül sayýsý ayný olmayabilir.

2NH3®N2 + 3H2

denkleminde 1 molekül N2 ve 3 molekül H2 olmak üzere toplam 4 molekül reaksiyona girerken, 2 molekül NH3 reaksiyondan çýkmaktadýr.

®N2O(g) 2NO2(g)

Tepkimesinde ise molekül sayýsý artmaktadýr.

®H2(g) + Cl2(g) 2HCl(g)

Tepkimesinde ise molekül sayýsý korunmaktadýr. Yani tepkimelerde molekül sayýsý deðiþebilir.

CO2 + H2O®6. C2H5OH + O2

Yukarýdaki denklem, C2H5OH bir mol alýnarak denkleþtirildiðinde, O2 nin katsayýsý kaç olur?

(1984 – ÖSS)

CO2 + H2O®C2H5OH + O2

denklemini denkleþtirerek O2 nin katsayýsýný bulalým.

C2H5OH ýn katsayýsýný 1 olarak alalým.

C2H5OH da 2C atomu vardýr, ürünlerdeki CO2 nin katsayýsý 2 olmalýdýr. C2H5OH da 6H atomu vardýr. H2O nun katsayýsý 3 olmalýdýr.

Ürünlerde 2CO2 de 4 tane ve 3H2O da 3 tane olmak üzere toplam 7 tane O atomu vardýr. Reaksiyona girenlerde de 7 tane olmasý için (C2H5OH da 1 tane O vardýr.) O2 nin katsayýsý 3 olmalýdýr.

7. Þekildeki þiþede hava varken içine birkaç tane demir çivi atýlýp aðzý kapatýlarak bir süre beklendiðinde çivilerin paslandýðý gözlenmiþtir.

Bu olay sonunda þiþedeki havada aþaðýdakilerden hangisinin miktarý deðiþmiþtir?

A) Oksijen B) Argon C) Karbondioksit

D) Azot E) Neon

(1984 – ÖSS)

Ýçerisinde hava olan þiþeye demir çivi atýlýp aðzý kapatýlarak bir süre beklendiðinde çiviler Fe2O3®paslanmaktadýr. Burada Fe (çivi) ile havadaki oksijen 2Fe + 3/2 O2 denklemine göre reaksiyona girerek Fe2O3 ü yani pasý oluþturmuþtur. Bu olayda havada bulunan oksijenin miktarý azalýrken, argon, karbondioksit, azot ve neon reaksiyona girmediðinden miktarý deðiþmemiþtir.

8. Bir hacim Xm gazý ile 6 hacim Yn gazýnýn tamamý tepkimeye girdiðinde, 4 hacim XY3 gazý oluþmaktadýr.

Ölçmeler eþit koþullarda yapýldýðýna göre, bu gazlarýn formüllerindeki m ve n sayýlarý kaç olmalýdýr?

m n

A) 1 6

B) 2 6

C) 2 4

D) 4 2

E) 6 4

(1985 – ÖSS)

Ayný koþullarda 1 hacim Xm gazý ile 6 hacim Yn gazýnýn tepkimeye girmesinden 4 hacim XY3 gazý oluþuyorsa verilen bilgileri denklem olarak yazalým. (Gaz fazýnda hacimleri arasýndaki iliþkiyi denklem katsayýsý olarak düþünebiliriz.)

®1Xm + 6Yn 4XY3

ürünlerde 4XY3 de 4 tane X atomu olduðundan reaksiyona girenlerde de 4 tane X olmasý için m = 4 olmalýdýr.

Ürünlerde 4XY3 de 12 tane Y atomu vardýr. Reaksiyona girenlerde 12 tane Y olmasý için 6Yn deki n = 2 olmalýdýr.

Buna göre, m = 4 ve n = 2 olarak bulunur.

9. Kimyasal tepkimelerin hýzlarý sýcaklýk yükseldikçe artar.

Patlama ile oluþan bir kimyasal tepkimenin hýzýnýn sýcaklýða göre deðiþimi aþaðýdaki grafiklerden hangisiyle gösterilebilir?

(1985 – ÖSS)

Mol Kavramý ÖSS Sorularý ve Cevaplarý – 22 Soru

1. Aþaðýdaki gazlardan hangisinin 10 gramý, normal koþullar altýnda en büyük hacme sahiptir?

(H : 1, He : 4, C : 12, O : 16)

A) H2 B) He C) C2H2 D) CO E) O2

(1981 – ÖSS)

Gazlarýn hacimleri mol sayýlarý ile doðru orantýlýdýr. Mol sayýsý en çok olanýn hacmi en büyük olacaktýr. Gazlarýn kütleleri ayný olduðundan mol kütlesi küçük olanýn mol sayýsý büyük, dolayýsýyla ayný þartlarda hacmi büyük olacaktýr. Mol kütlesi en küçük olan H2 olduðundan eþit kütledeki diðer gazlara göre mol sayýsý en büyük olacaktýr. Ayný zamanda normal koþullarda en büyük hacme sahip olacaktýr.

2KCl + 2MnCl2®2. 2KMnO4 + 16HCl + 8H2O + 5Cl2

3,16 5,84 1,49 2,52 1,44 ?

Yukarýdaki denklemde tepkimeye giren ve oluþan maddelerin miktarlarý gram cinsinden altlarýna yazýlmýþtýr.

Miktarý belirtilmemiþ olan klor gazý kaç gramdýr?

A) 3,55 B) 7,1 C) 14,2 D) 35,5 E) 71

(1982 – ÖSS)

®2KMnO4+16HCl 2KCl+2MnCl2+8H2O+5Cl2

3,16 5,84 1,49 2,52 1,44 ?

Denklemde reaksiyona giren ve oluþan maddelerin kütleleri altlarýna verilmiþtir. Kütlenin korunumuna göre reaksiyona giren ve ürünlerin toplam kütlesi birbirine eþit olacaktýr.

Buna göre,

3,16 + 5,84 = 1,49 + 2,52 + 1,44 + x

eþitliðinden x = 3,55 gram olarak bulunur.

3. Azot ve oksijenden oluþmuþ iki bileþikten:

Birincisinde,

14 gr azot 8 gr oksijenle

Ýkincisinde,

14 gram azot 40 gr oksijenle

birleþmiþtir.

Birinci bileþik N2O ise ikinci bileþik aþaðýdakilerden hangisidir?

A) NO B) N2O3 C) N2O5

D) N2O4 E) NO2

(1982 – ÖSS)

Azot ve oksijenden oluþmuþ iki bileþikten,

l. sinde 14 g azot 8 gram oksijen

ll. sinde 14 g azot 40 gram oksijen

ile birleþmiþtir. Birinci bileþik N2O ise ikinci bileþik N2O5 dir. Çünkü l. ve ll. bileþikteki azot miktarlarý eþittir, ll. bileþikteki oksijen miktarý birincinin 5 katýdýr. Buna göre cevap N2O5 olur.

4. Eþit sayýda su ve alkol moleküllerinden oluþan bir çözelti elde edebilmek için 90 gr suya kaç gram alkol (C2H5OH) katýlmalýdýr?

(C : 12, O : 16, H : 1)

A) 46 B) 90 C) 138 D) 184 E) 230

(1982 – ÖSS)

H2O = 2.1 + 16 = 18 g/mol n = = 5 mol

Eþit sayýda su ve alkol moleküllerinden oluþan bir çözelti elde edilmek isteniyor. Su 5 mol olduðundan etil alkol de 5 mol olmalýdýr.

C2H5OH = 2.12 + 5.1 + 16 + 1 = 46 g/mol

Etil alkolün kütlesi 46.5 = 230 gram olarak bulunur.

5. Hacmi 10 lt olan bir kapta 32 gr oksijen vardýr.

Aþaðýdaki iþlemlerden hangisi birim hacimdeki toplam molekül sayýsýný iki katýna çýkarmaz?

(O = 16 , C = 12 , H = 1)

A) 32 gr metan (CH4) eklemek

B) 2 gr hidrojen eklemek

C) 32 gr oksijen eklemek

D) Sabit sýcaklýkta basýncý iki katýna çýkarmak

E) Hacmi 5 lt ye indirmek

(1983 – ÖSS)

32 gram O2 gazý 1 moldür.

10 litre hacimde 1 mol O2 gazý vardýr. Birim hacim de toplam molekül sayýsýnýn iki katýna çýkmasý, mol sayýsýnýn 2 katýna çýkmasý ya da hacmin yarýya inmesi ile mümkündür.

32 gram CH4 ilâve etmek (CH4 : 16 g/mol) 2 mol ilâve etmek demektir. 1 mol de kapta vardý, toplam 3 mol olur. Kaptaki molekül sayýsý 3 katýna çýkmýþ olur.

2 gram H2, 1 mol dür. Kaptaki molekül sayýsý 2 katýna çýkar.

32 gram O2, 1 moldür. Kaptaki molekül sayýsý 2 katýna çýkar.

Sabit sýcaklýkta basýncý 2 katýna çýkarmak demek, hacmi yarýya indirmektir. Dolayýsýyla birim hacimdeki tanecik sayýsý 2 katýna çýkar.

Hacim 5 litreye indirildiðinde birim hacimdeki tanecik sayýsý 2 katýna çýkar.

6. 0,1 molünde 0,3 mol X ve 0,4 mol Y içeren bir kimyasal bileþiðin formülü nedir?

A) XY B) XY3 C) X4Y D) X3Y4 E) X4Y3

(1983 – ÖSS)

0,1 molünde 0,3 mol X ve 0,4 mol Y içeren bileþiðin 1 molünde 3 mol X ve 4 mol Y vardýr. Bu bileþiðin kimyasal formülü

X3Y4®3X + 4Y

olarak bulunur.

7. N avogadro sayýsýný gösterdiðine göre, normal koþullar altýnda 3 mol H2 gazý içerisinde kaç tane hidrojen atomu vardýr?

(1985 – ÖSS)

1 mol H2 gazý içerisinde 2 mol H atomu vardýr. N avogadro sayýsýný gösterdiðine göre 1 mol H2 gazý içerisinde 2N tane H atomu vardýr. 3 mol H2 gazý içerisinde ise 6N tane H atomu vardýr.

8. Normal koþullarda 44,8 litre Z2, 3,01 x 1022 molekül Y2 ve 2 gram X2 gazlarý, mol sayýlarýna göre büyükten küçüðe doðru nasýl sýralanýr?

(X = 1)

A) Y2, Z2, X2 B) Z2, X2, Y2 C) Z2, Y2, X2

D) X2, Z2, Y2 E) X2, Y2, Z2

(1986 – ÖSS)

X, Y ve Z nin mol sayýlarýný bulalým.

Buna göre, mol sayýlarý 2 1 0,05 olduðundan büyükten küçüðe doðru Z2, X2, Y2 olarak sýralanýr.

9. Normal koþullarda 2,8 litresinin aðýrlýðý x gram olan bir gazýn 1 molünün aðýrlýðý kaç gramdýr?

(1986 – ÖSS)

1 mol gaz normal koþullarda 22,4 litre dir.

Orantý kurularak 1 mol gazýn aðýrlýðýný x cinsinden bulalým. 1 mol gazýn aðýrlýðýna M diyelim

2,8 litresi x gram ise

22,4 litresi M gramdýr.

M = 8x olarak bulunur.

10. l. Bir atom hidrojen

ll. Bir gram hidrojen

lll. Bir molekül hidrojen

Yukarýda verilen hidrojen miktarlarý, kütle bakımından küçükten büyüðe doðru nasýl sýralanýr?

A) l ll lll B) l lll ll C) ll lll l

D) lll ll l E) ll l lll

(1987 – ÖSS)

l. deki 1 atom hidrojenin aðýrlýðý 1 a.k.b olup 1/6,02.1023 gramdýr.

ll. deki hidrojen 1 gramdýr.

lll. deki 1 molekül hidrojen 2 a.k.b olup

2/6,02 . 1023 gramdýr.

Buna göre, kütleleri sýralarsak ll lll l sýrasý elde edilir.

Previous

İsopropil Alkol

Karısımların Ayrıstırılması

Next

Yorum yapın