1. Halkla İlişkilerin Tanımı, Kapsamı Ve Özellikleri

|

1. HALKLA İLİŞKİLERİN TANIMI, KAPSAMI VE ÖZELLİKLERİ

Geniş anlamda halkla ilişkiler (Hİ), "bir kuruluşun toplum ile karşı*lıklı anlayış sağlamak amacıyla giriştiği plânlı ve sürekli çalışmaların bütü*nü" olarak tanımlanabilir. Ancak her kurumun ilişkiler içinde bulunduğu halk kesimi farklılıklar sunar. Örneğin, bir hükümet İçin halk, ülkede yaşa*yan tüm İnsanlar, bir dernek için kendi üyeleri, bir gazete için kendi okuyu*cuları, bir spor kulübü için taraftarları ve bir işletme için ise halk, örgüt içinde çalışanlar ile Örgüt dışında yer alan ve firmayla İlişkisi bulunan tüm kişi ve kuruluşları kapsamına alır.

Geniş anlamda bir başka tanım, Hİ’nin bir tanıma ve tanıtma süreci olduğu yönündedir. Bu açıdan bakıldığında, Hİ, kuruluşların duyarlı olduğu çevreyi tanıması ve kendisini bu çevreye tanıtması amacıyla iletişim teknik*lerinin plânlı, programlı bir biçimde iki yönlü olarak ve yönetim felsefesine dayandırılarak uygulanmasıdır. ABD’nin Önde gelen kuruluşlarından Gene*ral Motors’un Hİ’den ulaşmak İstediği iki hedef belirlenmiştir.

Halkın General Motors’dan islediklerini saptamak ve bunları zamanında yöneticilere bildirmek.

General Motors’un çeşitli konularda izlediği politikaları halka duyurmak.

Hİ konusunda pek çok yazar ve araştırmacı çok çeşitli tanımlar yapmışlardır. Bunlardan bazıları aşağıdaki gibidir.

"Hİ, belirtilmiş hedef kitleleri etkilemek için hazırlanmış, planlı, inandırıcı iletişim çabasıdır."

"Mİ. bir kuruluşu .bağıntılı olduğu kişilere sevdirme ve saydırma sanalıdır."

"Hİ, halkın neyi sevdiğini öğrenip onu daha çok yapmak, neden hoşlanmadığım bilip onu yapmamaktır."

"Doğru olanı yapıp halk tarafından beğenilmektir."

"Hİ, özel ya da tüzel kişilerin belirtilmiş kitlelerle dürüst ve sağlam bağlar kurup geliştirerek onları olumlu inanç ve eylemlere yöneltmesi, tep*kileri değerlendirerek tulumuna yön vermesi, böylece karşılıklı yarar sağla*yan ilişkiler sürdürme yolundaki plânlı çabaları kapsayan bir yöneticilik sanatıdır."

İşletme açısından Hİ, ilişki içinde bulunduğu kişi ve kuruluşlarla karşılıklı olarak sağlıklı, doğru ve güvenilir İlişkiler kurmak. geliştirmek, kamuoyunda olumlu izlenimler yaratmak ve toplumla bütünleşmek olarak tanımlanabilir.

Bu açıdan bakıldığında, isletmenin halkın çeşitli keskiyle olumlu ve uyumlu ilişkiler kurarak işletmeyi halka tanıtmak ve halkı lamına sanalı akla gelmelidir. Örneğin, içinde bulunduğu toplumun ve özellikle ilişki içindi olduğu hedef kitlenin özlem ve özelliklerini tanımak ve bu arada firmanın izlediği politika ve uygulamaları halka çok yönlü olarak çeşitli iletişim araçları kullanarak yansıtmak işletme yöneliminin başta gelen görevleri ara*sında saymak gerekir .

Kim üstleniyor Örgüt içinde bir örgüt

Ne yapılıyor İletişim politikası (Bilgi, diyalog, değişim)

Kimden başlıyor Geniş anlamda bir gruptan (İşletme veya örgüt)

Kime yönelik Topluma (İşletme içi ve dışı)

Ne zaman uygulanır İlişkiler kurmak için

Nasıl uygulanır Güven stratejisine göre değişir

Kimin yararına İşletmenin ekonomik ve sosyal çıkarına

Hİ, özde halkın çeşitli kesitleri ile işletme arasındaki iletişim bağını yansıtır. Firma içi ve firma dışı bağları İfade eden Hİ olgusunu bir tablo üzerinde daha ayrıntılı biçimde tanımlamak olasıdır.

Özetle, Özel ve kumu kuruluşlarının çevresindeki kişi ve kuruluşlarla olumlu ilişkiler kurmak ve sürdürmek amacıyla girişlikleri çabaların tümü Hİ fonksiyonunun kapsamına girer. Bu çabalarla işletmeler, belirli hedef kitleleri etkilemek, belirli tutum ve davranışlarını kamuoyuna benimsetmek ve çevrenin işletmeye karşı olan tutumunu olumlu yönde geliştirmek amacı*nı güderler.

Tüm bu tanımlamalarda ve açıklamalarda belirlenen ortak noktalara göre, Hİ’nin temci özelliklerini şöyle açılayabiliriz.

Hİ bir yönetim işlevidir

Hİ’de kamu yaran gözetilir

Hİ’tle sürekli olarak değerlendirme yapılır

Hİ’nin temelinde plânlama vardır

Hİ’nin hedefi kabul görmedir

Hİ belli bir halk kesimine yöneliktir

Hİ toplumsal bir konudur.

2. HALKLA İLİŞKİLERİN TARİHSEL GELİŞİMİ

XX. yüzyıla kadar rasgele metodlarla yürütülen Hİ çalışmaları, bu yüzyılda çok büyük bir gelişme göstererek bilimsel bir çalışma haline gelmiş \v XXI. yüzyıla üç kala en gözde mesleklerden biri olmuştur.

1920’lerde Amerika Birleşik Devletler’inde işadamları ve büyük işletmelerin başında bulunanlar halk düşmanı ve sömürücü olarak ilân edili*yordu. Zamanın ünlü yazarları, gazetelerde ticaret havaimin karanlık ve ahlâk dışı taraflarını halka duyurmaktaydılar. Bu yazılar, halkoyuna olduğu kadar hükümeti do etkileyip, özel sektörün çıkarlarını kısıtlayıcı “antitröst kanunu” gibi kanunların çıkmasına da neden olunca, özel sektör kendisini savunma gereği duymaya başladı ve Hİ’nin babası diye anılan IVY LEE bu sıralarda ortaya çıkarak John Rockefeller’in özel halkla ilişkiler danışmanı olarak çalışmaya başladı.

İngiltere’de Başbakan Lyoyd George’un 1912’de kurduğu tamıma grubu bugünkü İngiliz "Merke-i Enformasyon Bürosu"nun çekirdeğini oluşturmuştur.

Walter Lippman’ın "Halkoyu" ve Edward Bernage’in "Halkoyunun kristalleşmesi" adlı kitaplarını 1912 ve 1913’de yayımlamaları, konuyu bü*tün olarak dikkat çekici hale getirmiştir. Amerika ve İngiltere’deki bu geliş*meler Fransa, Almanya, İtalya, Belçika ve Japonya gibi ülkelerde de günde*me gelmiş ve XX. yüzyılın ortalarına doğru konu uluslararası bir ağırlık kazanmıştır.

Türkiye’de ise Hİ çalışmaları 1960’larda haşlamış bulunmaktadır. Dışişleri Bakanlığı Enformasyon Gene] Müdürlüğü. Mîllî Savunma Bakan*lığı, Basın ve Halkla İlişkiler Daire Başkanlığı gibi kuruluşlar Türkiye’de kurulmuş ilk Hİ Örgütleridir.

Türkiye’de halkla ilişkiler eğitimi 1966 yılında Siyasal Bilimler Fakültesi Basın Yayın Yüksekokulunda bir Halkla İlişkiler Bölümü kurul*masıyla başlamış bulunmaktadır.

3. HALKLA İLİŞKİLERİN TURİZMDEKİ YERİ ve ÖNEMİ

Herhangi bir turizm ürününün, bir ülkenin, belirli bir bölgenin, bir seyahat veya konaklama işletmesinin pazarda başarı sağlayabilmesi açısın*dan, geniş tüketici kitleleri arasında yaygın olarak benimsenmesi ve tutunması son derece büyük bir öneme sahiptir.

Tanıma, karşılığında genellikle herhangi bir ücret ödemeden çeşitli ileticim araçlarından yararlanılarak yapılan, potansiyel tüketiciler de dahil olmak üzere geniş bir kitleye yönelik haber ve bilgi akışı şeklinde sürdürü*len tanıtıcı ve tutundurucu çabalardır".

Turizm alanındaki tanıtıcı çabalarda, öncelikle tarafsızlık ve dü*rüstlük İmajı yerleştirilerek, kamuouyunu aydınlatıcı ve bilgi sağlayıcı bir ifade farzı kullanılarak bir turizm ürününün benimsetilmesine çaba gösteri*lir.

Tanıtma, genellikle daha geniş kapsamlı olan Mİ fonksiyonunun bir parçası olarak kabul edilir. Belçikalı. Turizm Genel Komiserliği Basın Ser*visi Şefi Mr. Jean Gyory bu ilişkiyi turizmde şöyle ifade etmektedir:

"Hİ İnsanlar arasında .sosyal ilişkileri uy yun bir şekilde ayarlamak" olarak eski bîr sanatın XX. asra göre yorumu ve her bünyenin gereksinmele*rine uyarlanmasıdır.”

Turizm, servis ve hizmet satan bir endüstri, görünmeyen bir ticaret olduğuna göre. diğer endüstrilerden daha fazla Hİ’ye çaba sarfetmeye gerek*sinme gösterir.

Bu nedenle kişi talilini X bölgesinde geçireceği yerde, başka bir bölgede geçirmesi için inandırılabilir.

Bunun için, bizzat görülen, yaşanılan, içinde bulunulan turistik yer*lerin, her yönü ile açık olarak, insan psikoloji ve anlayışına tamamen uygun gereklerden söz edilerek anlatılması ve halkla bu konularda ilişki kurulması turizmin gelişmesinde önemli elken olacaktır.

Bir turizm ofisi, bürosu, acentesi için Hİ İki planda kendisini gösterir.

İç tasarı

Bu alanda Hİ faaliyeti enformasyon ve ilişki temeline dayanır. Bunu yaparken kimseyi İlham allında bı*rakmadan re mümkün okluğu kadar olayları objektif bir şekilde açıklamak sureliyle, halka karşı gerçeklerin belirtilmesi işlerin daim iyiye doğru yönel*tilmesi bakımından önemlidir.

Aynı zamanda diğer ofislerle de ilişki kurulmalı, onların çalışma yöntemleri ve elde etlikleri sonuçlarla karşılaştırmalar da yapılmalıdır.

Dış Tasarı

Dış Hİ faaliyetlerinin bazı özellikleri aşağıdaki gibidir.

Bilgiler vererek mektupla, doğrudan doğruya olmak üzere halkla ilişki kurmak.

Diğer bürolar, gezi acenteleri ile ve her çeşit gazeteciler İle ilişki*ler kurmaktır.

Ofise Yapıları Başvurmalımı Cevap

Gerek yazı. gerekse sözlü olarak verilen cevaplar şu şekilde olmalıdır:

Derhal

Tam ve gerçek

Nazik bir ifade ile

Mümkün olduğu takdirde, başvurulan dilde bir cevap verilmelidir.

Hİ’de herhangi bir bilgi için başvurana katiyen "Hayır; yok" deme*meli, fakat "Sizi ilgilendiren budur" diyerek cevap verilmelidir.

Yazılan mektuba hemen cevap verilmeli, hatta istenilen bilgiyi he*men sağlamamıza olanak olmadığım bildirmek için dahi olsa, yazılmalıdır.

Mektup yazanın kendisi ile ilgilenildiğini bilmesi çok önemlidir.

İslenilen materyal yoksa, o konudaki diğer bir kaynak verilmeli, fakat muhakkak kişiyle ilgilenilmelidir.

Gazetecilerle, yazar ve araştırmacılarla ve gezi acenteleri ile ilişki*ler, gayet özenli bir şekilde olmalıdır. Sonluları bilmek ve incelemek, bölge*de halletmeye çalışmak gerekir.

Her ne pahasına olursa olsun yalandan ve abartmadan kaçınılmalı*dır. Yalnızca ciddi olarak gerçeği açıklamalı, sonucunu muhatabın düşünmesini ve takdir etmesini sağlamalıdır. Sempati ancak böyle kazanılabilir.

Diğer taraftan Hİ’nin iyi olması için şunlar gereklidir.

Sevimli bir karşılama

Tecrübeli lisan bilir personel

Enteresan ve komple dokümantasyon

İyi hazırlanmış bir çalışma ve organizasyon.

Henri Bergson (filozof), gülme hakkındaki denemeleri içeren meş*hur kitabında şöyle der:

"Toplum havaimin hepimizden istediği şey, etrafımızda olagelen olaylara karşı, daima uyanık duran bir dikkate sahip olmaktır. Bu. aynı za*manda bizi buna alışmaya yönelten bir çeşit fikir ve vücut organının çeşitli şekiller alına yeteneğidir."

İşle turizmin bizden beklediği de budur; Çevreye karşı zekice uyanık olmak ve turİ/.mİ geliştirmek.

4. HALKLA İLİŞKİLERİN İLKELERİ

Hİ çalışmasında, her konuda olduğu gibi, uyulması zorunlu bazı temci ilkeler vardır. Bu konuda kesinlikle uyulması gereken temel ilkeleri şöyle sıralanabiliriz".

Dürüstlük

İnandırıcılık

Yineleme

4.1. Dürüstlük

Dürüstlük ilkesi bu konudaki çalışma ve çabalara Hİ çalışması adı*nın verilebilmesi veya verilmemesini etkileyecek katlar önem taşıyan bir ilke olarak karşımıza çıkan aktadır. Türlü aşamalarla ve belli bir süreç içinde yü*rütülecek çalışmaların bütün aşamalarında dürüstlük ilkesinden ayrılma*makta titizlik göstermek gerekir. Araştırına. değerlendirme, yöntem ve araçların saptanmasında, mesajların saplanmasında ve plânların uygulanma*sında dürüstlük ilkesi en sağlıklı biçimde uygulanmalıdır. Bu konuda göste*rilecek titizlik, çalışmanın başarısını penis ölçüde etkileyecektir.

Dürüstlük, Hİ’de kesinlikle yerine getirilmesi gereken en önemli koşuldur. Bu nedenle, Hİ görevlileri, üzerinde çalıştıkları kon u mı n dürüstlük ve yararlılığına herkesten önce kemlileri inanmalıdır. Unutulmamalıdır ki. kişinin inanmadığı bir konuda başkalarını inandırması çok zordur.

Hİ’de dürüstlük ilkesini, onurlu çalışma, doğruluk ve güvenirlik olarak üç grupla incelemek de mümkündür. Hİ örgütü ya da uzmanı, çalış*malar sırasında yakışıksın eylemlerden kaçınmalıdır. Örneğin, korkutma, şaşırtma, karşımızdaki kişileri çaresiz bıraktırarak evet demeye zorlayacak kadar sıkıştırma, rakip kuruluşları gülünç duruma düşürme, hedefle veya başka diğer örgütlerle eğlenme gibi davranışlar, yapılmaması gereken yakı*şıksız davranışlar arasındadır.

Onurlu çalışan bir Hİ uzmanı, üzerinde çalışması gereken konuyu işe başlamadan önce inceler. Konunun gerçeklerini ve bu gerçeklere dayana*rak açılacak tanıtma kampanyalarını ve konunun kamu yararı karşısındaki durumunu araştırır ve gerçeklerden ayrılmadan btı çalışmayı yapabileceğine İnanırsa işi kabul eder.

Tanıtma çalışmalarının gerçeklerden ayrılmadan, güven ve destek sağlayacağına inanmak, dürüstlük ilkesinin temelidir. Hİ çalışmalarında yalnız gerçeğin yeri vardır, Gerçek olan duyurulur, tanıtılır. Bîr IIİ çalışma*sında, gerçeklerin hedef kitleden gizlenmemesi, her zaman akılda tutulması gereken bir ilke olmalıdır. Gizlenecek şeyin hiç yapılmaması, yani kurumun gizlisi kapaklısı olmayan bir "cam ev" niteliğinde olması Hİ’nin temel ilke*leri arasındadır.

Hİ’nin babsı olarak kabul edilen IVY LEE’nin dediği gibi “Hİ kurmanın en iyi yolu bunu haketmekdir”. Bu sözde açıkça göstermektir ki, Hİ konusuna eğilmek isteyen herkes, kişi olsun, kurum olsun, önce kendi hareketlerine ve tutumuna dikkat etmelidir. Önce iyi ve dürüst bir vatandaş, iyi evlat, iyi aile reisi, iyi politikacı, iyi kuruluş, vs. olmak işin temelini oluşturmaktır. Sonuç olarak, açıklık ve dürüstlük Hİ’nin vazgeçilmez öğeleridir.

4.2. İnandırıcılık

Hİ’de ikinci ilke, mesajların sunulmasında inandırıcı olabilmektir, Bu da çeşitli etkenlere bağlıdır. İnandırıcı olabilmek için konuya önce ken*dimiz hummalıyız. Sonra, hedef kitleyi tanımamız, onun özelliklerini bil*memiz gerekir. Bu iki gerek gerçeklerden ayrılmadan yerine getirilmişse belli ilkelere uyarak hazırladığımız mesajın inandırıcı olmasını bekleyebili*riz.

Bu konuda en etkili ve önemli özelliklerden biri de kullanılan dildir. Dilini rahatlıkla ve ojenle kullanabilen bir tanıtmacının inandırıcı olmadaki şansı daha fazladır.

4.3. Yineleme

Hİ’de etkili ilkelerden biri, önemli mesajların birçok kez yinelen*meyidir. Böylece hedef kitlenin, konuyu bir daha unutmayacak biçimde bel*leğine yerleştirmesi sağlanır. Verilen dersin ne kadar çok tekrarlanırsa o kadar iyi öğrenileceği gibi, yineleme, mesajın daha iyi anlaşılması ve akılda tutulması bakımından yarar sağlar, Tekrarlar sonucunda, hedefe aktarılan konunun. İlgili kişilerce ve türlü görüş sahiplerince tartışılması sağlanarak kalıcılığı elde edilir.

5. HALKLA İLİŞKİLERDE AŞAMALAR

Bir Hİ çalışmasında izlenecek belli başlı aşamalar şunlardan ibarettir

1) Bir kampanyada atılacak ilk adım bilgi toplanmasıdır. İlişki kuracağımız hedef hakkında bilgi sahibi olmadan, kurulacak iliş*kileri yürütmek kolay değildir. Bilgi toplanması, yoğun bilimsel bir araştırına çalışmasını gerektirir. Araştırma aşamasında, daha önce girişilen Hİ ve reklam kampanyalarından alınan sonuçlar incelenir. İçinde bulunulan kuruluşun merkez ve diğer örgütleri üzerinde araştırma yapılarak o andaki durum belirlenir. IIİ çalış*masının yöneltileceği iç ve dış gruplar üzerinde araştırmalar ya*pılarak, problem bilimsel olarak ortaya konur ve bu arada kulla*nılması düşünülen kitle haberleşme araçları, ulaşılabilirlilikleri, etkileri vefiyatları saptanır.

2) İkinci aşama, elimizdeki bulgulardan da yararlanarak çalışma plânının hazırlanmasıdır. Bu çalışma sırasında. Hedefe, neyin, mı*şıl söyleneceği de kararlaştırılacak, yani haberleşme mesajları hazırlanacaktır. Bu aşamada kampanyanın kısa ve u/mı vadeli amaçları ve stratejisi de saptanır. Mesajlar, sloganlar, kullanılacak araçlar, zamanlama cetveli hazırlanır, yer ve zaman, satın alma ön anlaşmaları imzalanır. Kampanya hakkında örgüt ilgilileriyle toplantılar yapılarak açıklamalarda bulunulur. Görevliler için ‘ seminer ve kurslar düzenlenir. Düzenleştirme çalışmaları gözden geçirilir.

3) Üçüncü aşamada kampanya programının tutarlı olup olmadığı bir ön denemede sınanır ve gerekli düzeltmeler yapılır.

4) Dördüncü ayanın, hazırlanan planların uygulanmasıdır. Türlü haberleşme araçlarından ve kitleyle ilişki kurulacak çeşitli yol*lardan yararlanılarak, hedef kitleler İçin hazırlanan mesajlar yeri*ne ulaştırılır. Zamanlama cetveline göre program uygulanır ve uygulama sırasında gerekli denetimler yapılır.

5) Son aşama, uygulama sonuçlarının değerlendirilmesidir. Bu değerlendirme ile kampanyanın nasıl sonuç verdiği ve hedef kit*lenin tepkileri incelenir. Bu değerlendirme, aynı zamanda bir sonraki kampanya için bir ön araştırmadır.

Previous

Seyahat Acentasının Faaliyetleri

Dil Emme

Next

Yorum yapın