1. pareto Analizi

|

PARETO ANALİZİ

İtalyan iktisatçı Wilfredo Pareto tarafından geliştirilen bu teknik özellikle

toplam kalite yönetiminin kurucularından Joseph M. Juran’ın çalışmaları neticesinde yönetim alanında yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Pareto analizi, bir problemde en fazla önem taşıyan hususun ne oldu unu tesbit etmek için kullanılmaktadır. Pareto diyagramları, problemleri sebep ve olaya göre sınıflandırırlar. Kalite geliştirme çalışmalarında ve problem çözmede yaygın olarak yararlanılan bir tekniktir.

2. PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ

Problem çözme tekniklerinden bazıları Beyin fırtınası, Kılçık diyagramı, Pako Yoke ve Pareto diyagramıdır. Burada bunlardan pareto diyagramını ve pareto diyagramında zaman faktörünün önemi incelenmiştir.

2.1. Pareto Diyagramı

Fireli ürünler, eksik noktalar, arıza vs. nin sıklık sayısı ve verimliliği, maliyet,emniyet vs. nin olumsuzluk sayısı konuya göre ayırt edilerek, sayının büyüklüğüne göre sıralayarak, aynı zamanda toplam sayısını da gösteren şemaya Pareto Diyagramı denir. Bu diyagram sayesinde fireli ürünler, eksik noktalar, arıza gibi iyileştirilmesi gereken konular hakkında, “hangi konuda problem olduğu” problemin oranı ve etki derecesinin ne kadar olduğunu görerek anlayabiliriz.

2.1.1. Pareto Diyagramı Hazırlama Yöntemleri

Ayırt edilen konulara göre verileri çıkarıp hesaplamak.Alınan verileri büyüklüğüne göre sıralamakKüçük verileri diğer kısmında toplamakKonulara göre toplam sayıları çıkarmakHer konunun toplama olan yüzdesini hesaplamakKesirli sayılarda yuvarlama yapılır.Kağıda bir X ekseni ve birde Y ekseni çizilir. X eksenine konular, Y eksenine ise alınan değerler yazılır. Verilerin büyüklüğüne göre sıralama yapılır ve bunlar histograma dönüştürülür. Diğer kısmı ise en sona ayrılır. Alınan verilerden toplanan rakamlar frekans poligonuna dönüştürülür. Sağ tarafta yukarıya doğru dikey bir çizgi çizerek frekans poligonunun son noktası %100 olarak yazılır.

2.1.2. Tamamlanan Pareto Diyagramı Analizi

En büyük problem nedir?Tüm problemin yüzde kaçını kapsıyor?Hangi problemler halledilirse problemin yüzde kaçı çözülmüş olur?Seçilen problem ile minimum zamanda maksimum fayda elde edebiliyor muyuz?

2.1.3. Pareto Diyagramında Zaman-Maliyet Faktörlerinin İncelenmesi

Çözülecek olan problem seçilirken bu problemin çözümünden işletmenin elde edeceği kazanç ve problemin çözümü için öngörülen zaman dikkate alınmalıdır. Şöyle ki;

PROBLEM

KAZANDIRACAĞI İYİLEŞTİRME

ÇÖZÜMÜ İÇİN HARCANAN ZAMAN (br)

ÇÖZÜMÜNDEN

ELDE EDİLECEK KAZANÇ ($)

A

(Ölçü Farkı )

%35

100

1000

B

(Kol Astarı Fazla)

%25

70

600

C

(Kol Takma Hatası)

%16,62

2

10

Senaryo1: Öncelikle A probleminin çözülüp ardından C probleminin çözüldüğünü varsayalım.

Toplam harcanan zaman: Her iki problem çözülünceye kadar harcanan zaman 102 br. dir.

Görülen toplam kazanç : $1010

İlk olarak A problemi çözüldüğünden o süre zarfında

C probleminden kaynaklanan zarar : $ 500

Toplam net kazanç : $510

Senaryo2 :Öncelikle C probleminin çözülüp ardından A probleminin çözüldüğünü varsayalım.

Toplam harcanan zaman: Her iki problemin çözülünceye kadar harcanan zaman 102 br. dir.

Görülen toplam kazanç : $1010

İlk olarak C problemi çözüldüğünden o süre zarfında

A probleminden kaynaklanan zarar : $20

Toplam net kazanç : $ 990

SONUÇ: Görüldüğü üzere Senaryo 2 sonunda elde edilen kazanç Senaryo 1 sonunda elde edilen kazançtan daha fazladır. Dolayısıyla Senaryo 2’nin uygulanması gerekmektedir.

Tabii ki burada ürünün iş akışı da çok önemlidir.

2.1.4. Pareto Diyagramı Nasıl Kullanılır?

Pareto diyagramı, aşağıdaki basamakları takip ederek kullanılır.

Problemin ne olduğunu kavramak

Çeşitli hususları olsa da genelde durumu büyük ölçüde etkileyen hususlar 2-3 ü geçmez.İş yerine iyileştirme getirilecekse bu 2-3 husus ele alınmalıdır.

Önemli problemlere öncelik tanımak

A Neticelerine ayırma:Fire hususuna göre, yerine göre, aşamaya göre.

B Nedenlerine ayırma:İşçilerine göre, çalışma yöntemine göre, makine ve donanıma göre, malzemeye göre.

Önce neticelerine ayırmaya dayanarak problem belirlenir. Sonra nedenlerine göre hazırlanan pareto diyagramı çizilir.

ÖRNEK PROBLEMİN İNCELENMESİ

Firmamızdaki uygulamalarda da karşılaşılan problemlerin çözümünde izlediğimiz yollardan bir tanesi olan, bu tekniğe, zaman faktörünü de katarak sonuçlar bunlara göre değerlendirilmektedir. Aşağıda da bir dış giyim firmasından örnek verilmiştir.

FireliKısım

Ortaya Çıkış Sayısı

(adet)

Bir Adedini Düzeltmek İçin Harcanan Zaman (dakika)

Toplam

Düzeltme

Zamanı

(dakika)

Yaka ölçüsü fazla

160

2

320

Kol astarı fazla

95

12

1140

Ölçü farkı

40

40

1600

Kol takma hatası

30

25

100

Etiket yanlış

25

5

100

Diğer

40

~15

600

TOPLAM

390

——-

4510

Şekil 2. MEVCUT DURUM

Öncelikle problemin %70 İni oluşturan nedenler belirlenir ve buna göre hareket edilir.

[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image001.jpg[/IMG]

Şekil 3. Pareto diyagramı

Şekil 4. Düzeltme Sonrası Durum

Fireli Kısım

Ortaya Çıkış Sayısı (adet)

Düzeltmek İçin Harcanan Zaman (Dakika)

Toplam Düzeltme Zamanı (dakika)

Yaka ölçüsü fazla

160

12

320

Kol astarı fazla

65

12

780

Ölçü farkı

25

40

1000

Kol takma hatası

20

25

500

Etiket yanlış

25

5

100

Diğer

40

~15

600

TOPLAM

335

——-

3300

Alınan verileri o şekilde kullanmak yerine, pareto diyagramına dönüştürerek incelersek hem daha iyi anlaşılır hem de daha yararlı olur. Özellikle düzeltme öncesi ve sonrası pareto diyagramları yan yana çizilirse neticeyi bir bakışta anlayabiliriz.

[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image002.gif[/IMG]

Şekil4. Düzeltme öncesi ve düzeltme sonrası Pareto Diyagramı

2.1.6. Pareto Diyagramına Dönüştürülebilen Datalar

Kalite ile ilgili

Firenin konusuna göreFirenin yerine göreAşamaya göreŞikayet edilen ürün sayısıDüzeltme sayısıZarar miktarı(parasal) vs

Verimlilik ile ilgiliAşamaya göreÇalışma yöntemine göreİşçiye göre vs Makine donanım vs‘nin arıza süresi

Maliyetle ilgili

Ürüne göreMalzemeye göreMasrafa göre

3.2. Problemleri Ortadan Kaldırma Yöntemleri

1.Temayı seçmek

Neyi ne şekle getirmek istendiği açığa kavuşturularak gayet net bir şekilde ifade edilen amaca tema denir

2.Bir konunun tema olarak seçilme nedeni

O olayın neden tema olarak seçildiğini açıkça bilmek lazımdır. (Problemin geçmişi nedir? Verilen kararın esasları…)

3.Şimdiki durumu kavramak

Şimdiki durumun kötü tarafını iyice anlamak gerekir. Burada önemli olan objektif veriye dayanarak şimdiki durumu doğru bir şekilde kavramak ve dağılımı(İyi ve Kötü arasındaki farkı) bulmaktır.

4.Analiz

3’te bulunan dağılımda neden kötü ürünün ortaya çıktığı açığa kavuşturulmalıdır.Burada önemli olan esas nedeni bulmak için bir çok kez neden diye tekrarlamak ve gerçek olaya dayanarak neden ile netice arasındaki ilişkiyi kavramaktır. Önemli olan problemi takip etmek değil onu köşeye sıkıştırmaktır.

5.Tedbirler

4’te köşeye sıkıştırılan problemin sebebine tedbir almak. Bunu tekrarlamayı önlemek için tedbir almak demektir.

6. Netice

Alınan tedbirin neticesini kontrol eder. Neden, tema olarak seçilen ve şimdiki durumu kavramak için alınan veri ile neticeyi kıyaslamakta önemlidir.

7.Standartlaştırma

Benzer nedenden dolayı, benzer problemlerin tekrarlanmaması için sistem üzerine iyileştirme yapılır.

8. Kalan problemler ve bundan sonraki planlar

Daha tedbir alınamayan problemlerin olup olmadığını gözden geçirmek ve bundan sonraki yürütülecek çalışmaları sırasıyla açıklığa kavuşturmak.

4. SONUÇ

Bu teknik günümüzde birçok kişi ve kuruluş tarafından kullanılmaktadır. Fakat uygulanırken zaman faktörü genellikle göz ardı edilmektedir. Çünkü firmalarda öncelikle problemlerin çözümünden elde edilecek olan kazanç dikkate alınarak, problemlerin çözüm sırası belirlenmektedir. Fakat yukarıda da açıklandığı gibi zaman faktörüne de dikkat edilerek yapılacak bir çalışmada, problemlerin çözüm sırası doğru ayarlanabilirse, aynı zamanda çözeceğimiz problemlerden daha çok fayda elde edebileceğimiz açıkça görülmektedir.

Previous

İçindekiler

İçindekiler

Next

Yorum yapın