Fransiz Ä°htilali Ve Sanayi Ä°nkilabi
Fransiz Ä°htÄ°lalÄ° Ve SanayÄ° Ä°nkÄ°labi
Fransız İhtilali
Fransız Ä°htilali, meydana getirdiÄŸi geliÅŸmelerle Avrupa’nın sosyal ve siyasal yapısını deÄŸiÅŸtirmiÅŸ, sonuçları itibariyle bütün dünyayı etkilemiÅŸtir.
İhtilâlin Nedenleri
Fransız Ä°htilâli’nin baÅŸlamasında;
• Fransa’nın XVI. yüzyıldan beri kendisini “Tanrıdan baÅŸka kimseye hesap vermek zorunda görmeyen” krallar tarafından baskıyla yönetilmesi
• Fransa’da halkın birbirine eÅŸit olmayan sınıflara ayrılması ve bazı sınıflara geniÅŸ ayrıcalıkların verilmesi
• XVIII. yüzyılda Fransa’da yetiÅŸen aydınların yazılarıyla ve konuÅŸmalarıyla eÅŸitliÄŸi, adaleti ve özgürlüğü savunarak halkı bilinçlendirmeleri
• Fransızların Ä°ngiltere ve Amerika’daki insan hakları ve demokratikleÅŸme hareketlerinden etkilenmeleri
• Avrupa’da üstünlüğü ele geçirmek isteyen Fransa’nın birçok savaÅŸa girmesi, Amerika’daki kolonilere maddi yardımda bulunması ve kralların savurgan tutumlarının devletin ekonomik yönden zayıflamasına neden olması
• Fransa kralının ekonomiyi düzeltmek için haksız olarak yeni vergiler koyması ve soylularla din adamlarının vergilerden muaf tutulması
• Fransa’nın ekonomik yükünü çeken burjuva sınıfına ve köylülere siyasal hakların verilmemesi
gibi nedenler etkili olmuÅŸtur.
İhtilâlin Sonuçları
• Fransa’da mutlak monarÅŸi yıkılarak, egemenliÄŸin halka ait olduÄŸu kabul edilmiÅŸtir.
• Milliyet, eÅŸitlik, hürriyet, adalet gibi demokrasi ilkeleri dünyaya yayılmıştır.
• Milliyetçilik fikrinin yayılması ile imparatorluklar dağılma sürecine girmiÅŸtir.
• Fransız Ä°htilâli YeniçaÄŸ’ın sonu, YakınçaÄŸ’ın baÅŸlangıcı kabul edilmiÅŸtir.
• Dağınık halde bulunan milletler siyasi birliklerini kurmaya baÅŸlamıştır.
• Ä°nsan Hakları Bildirisi Fransızlar tarafından dünya çapında bir bildiriye dönüştürülmüştür.
Fransız Ä°htilâli’nin Osmanlı Devleti’ne Etkileri
Osmanlı Devleti, Fransız Ä°htilâli karşısında tarafsız bir tutum takınmıştır. Bütün dünya uluslarını etkileyen Fransız Ä°htilâli’nin Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’na olumlu ve olumsuz etkileri olmuÅŸtur.
Olumlu Etkileri
Fransız Ä°htilâli’nin etkileri yayıldıkça Osmanlı devlet adamları, vatandaÅŸlık haklarının korunması, yargı güvencesi, din ayrımı yapılmaksızın eÅŸitlik gibi ilkeleri benimsemiÅŸlerdir. EgemenliÄŸin millete ait olduÄŸu fikrinin ve demokrasi anlayışının Türk toplumuna yerleÅŸmesinde Fransız Ä°htilâli’nin olumlu katkıları olmuÅŸtur. Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Fermanı ve Kanun–i Esasi’nin ilan edilmesi, yönetim, askerlik, eÄŸitim ve ekonomik alanlarda yeniliklerin yapılması bu durumun göstergesidir.
Olumsuz Etkileri
Fransız Ä°htilâli’nin olumsuz etkisi milliyetçilik akımının ülkedeki Müslüman olmayan topluluklar arasında hızla yayılması olmuÅŸtur. XIX. yüzyılda milliyetçilik akımının etkisiyle ülkede isyanlar çıktı. XIX. yüzyıl Osmanlı Devleti açısından “Ayaklanmalar Yüzyılı” olmuÅŸ ve devlet dağılmaya baÅŸlamıştır.
Sanayi İnkılâbı
Yeni buluşların üretime uygulanması ve bunların en önemlisi olan buhar gücüyle çalışan makinelerin kullanılması makineleşmiş endüstriyi doğurdu. Böylece insan ve hayvan gücünün yerini makineler almıştır. Buna Endüstri veya Sanayi İnkılâbı denilmiştir.
Ä°ngiltere’de baÅŸlayan makineleÅŸme, kısa zamanda diÄŸer ülkelere yayıldı. Ä°ngiltere’den sonra Fransa, Hollanda, Almanya devletleri ve Avusturya’da sanayileÅŸme hızla geliÅŸti.
Sanayi Ä°nkılâbı’nın Sonuçları
• Avrupa’da üretim artmış ve insanların refah seviyesi yükselmiÅŸtir.
• SaÄŸlık, temizlik ve konfor anlayışında önemli geliÅŸmeler görülmüştür.
• YaÅŸam koÅŸullarının iyileÅŸmesi ve ölüm oranlarının düşmesi sonucunda hızlı nüfus artışı görülmüştür.
• Büyük sanayi ÅŸehirleri ortaya çıkmıştır. Kentlerin hızla büyümesiyle iÅŸsizlik gibi yeni toplumsal sorunlar doÄŸmuÅŸtur.
• Ekonomiyle ilgili kapitalizm, sosyalizm ve emperyalizm gibi görüşler ortaya atılmıştır.
• Avrupa’da işçi sınıfı ortaya çıkmış ve önem kazanmıştır. İşçi iÅŸveren sorunlarının çözümlenebilmesi için sendikacılık giriÅŸimleri baÅŸlamıştır.
• Hammadde ve pazar bulma önemli bir sorun haline gelmiÅŸtir. Bu durum Avrupa devletleri arasında sömürgecilik yarışını hızlandırmış ve I. Dünya Savaşı’na neden olmuÅŸtur.
• Küçük atölyeler kapanmış, bunların yerlerine ucuz ve kaliteli mallar üreten fabrikalar kurulmuÅŸtur. Tarımdaki teknolojik geliÅŸmeler de üretimi artırmıştır. Ayrıca, XVIII. yüzyılda Ä°ngiltere’de geniÅŸ ve büyük toprak edinme politikası izlenmiÅŸtir. Böylece, küçük çiftçi ortadan kalkmış ve bu kiÅŸiler tarım işçisi olmuÅŸtur.
• Ticaretin geliÅŸmesi, hammadde ve mamül maddelerin ucuza taşınma gereÄŸinin ortaya çıkması demiryollarının yapılmasına, sermaye ve eÄŸitilmiÅŸ insan gücüne ihtiyaç duyulmasına neden olmuÅŸtur.
• Ãœretimin fabrikalarda yapılması, üretim faaliyetlerini yerel ve aile çevresini aÅŸarak sistemli ÅŸekilde uluslararası bir niteliÄŸe ulaÅŸtırmıştır.
Endütri Devrimi sonucunda Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nda küçük atölyeler oratdan kalkmış iÅŸsizlik artmış ,dış ticarette denge bozulmuÅŸtur.Osmanlı Devleti,XIX yüzyılının ortalarından itirbaren Avruba mallarının istilasına uÄŸramıştır.Sonuç olarak Osmanlı Devleti,dışarıya hammadde satan ve dışarıdan mamül alan bir ülke haline gelmuÅŸtir.Ekonomide baÅŸlayan bu gerileme siyasi çöküşü hızlandırmıştır.
