İlk Çağda Olimpiyatlar
İlk Çağda Olimpiyatlar
Olimpiyat Oyunları’nın kökeni Eski Yunan’da kent (site) devletleri arasında barışçı iliÅŸkileri geliÅŸtirmek amacıyla düzenlenen spor ÅŸenliklerine dayanır.
O çaÄŸda Eski Yunan’da Olimpia, Pythia, Nemla ve Ä°sthmia gibi yerlerde birbirine benzer spor ÅŸenlikleri yapılırdı. Ama bunların en ünlüsü ve en eskisi, Elis kentindeki Olimpia’da düzenlenen Olimpiyat Oyunları’ydı.
Kimi araÅŸtırmacılara göre Olimpia’daki spor ÅŸenliklerinin tarihi İÖ 14. yüzyıla deÄŸin uzanır. Tanrıların tanrısı Zeus’un onuruna düzenlenen bu ÅŸenlikler önceleri, ölülerin ruhlarının sekiz yılda bir dirildiÄŸi inancı nedeniyle sekiz yılda bir kutlanırdı. Sonraları bu süre dört yıla indirildi ve İÖ 776’dan Ä°S 393’e deÄŸin tam 12 yüzyıl boyunca her 4 yılda bir Olimpiyat Oyunları düzenlendi. BaÅŸlangıçta yalnızca bir gün süren Olimpiyat ÅŸenliÄŸinin süresi İÖ 472’de beÅŸ güne çıkarıldı.
Olimpiyat Oyunları’nın en önemli yönü “Olimpiyat AteÅŸkesi” geleneÄŸiydi. Bu gelenek uyarınca, savaÅŸ halinde olan Yunan kent devletleri Olimpiyatlar’a 3 ay kala silah bırakırlar ve yarışmalar için en iyi sporcularını seçerek Olimpia’ya gönderirlerdi. Oyunlar sona erdikten sonra da, oyuncuların kendi kent devletlerine güvenlik içinde dönmelerine deÄŸin “Olimpiyat AteÅŸkesi” sürerdi.
Bir gün içinde tamamlandığı ilk dönemde Olimpiyat Oyunları 32 m geniÅŸliÄŸinde, 192 m uzunluÄŸunda bir pistte yapılan tek bir koÅŸu yarışından oluÅŸuyordu. Ayrıca bu pistin güneyine düşen hipodromda da at yarışları yapılırdı. Zamanla deÄŸiÅŸik mesafelerde koÅŸu yarışları, disk ve cirit atma, uzun atlama, boks, güreÅŸ, pentatlon ve atlı araba yarışları da Oyunlar’ın programına eklendi. Oyunların süresi 5 güne çıkarıldıktan sonra 5. gün, ödüllerin dağıtılmasına ve ÅŸampiyonlar için bir şölen verilmesine ayrıldı.
Ä°lkçaÄŸdaki Olimpiyatlar’a kadınlar ne yarışçı ne de seyirci olarak katılabiliyor, yalnızca baÅŸrahibe oyunları izleyebiliyordu. Sonraları Olimpiyat Oyunları’yla aynı günlerde, ama Olimpiyat alanı dışında Zeus’un eÅŸi Tanrıça Hera onuruna kadınlar arasında da spor yarışmalarının düzenlendiÄŸi biliniyor.
Eski Yunan’ın Roma Ä°mparatorluÄŸu’nun egemenliÄŸi altına girdiÄŸi MS. 146 yılına deÄŸin Olimpiyat Oyunları’na katılım yalnızca Yunan soyundan gelen özgür yurttaÅŸlara açıktı. O tarihten sonra imparatorluk sınırları içinde yaÅŸayan herkese Olimpiyatlar’a katılma hakkı tanındı.
Roma Ä°mparatorluÄŸu 4. yüzyılda Hıristiyanlığı resmi din olarak kabul ettikten sonra devlet, Eski Yunan dininin izlerini taşıdığı için Olimpiyat Oyunları’nın önüne engeller çıkarmaya baÅŸladı. Sonunda 393 yılında Ä°mparator I. Theodosius Olimpiyat Oyunları’na kesin olarak son verdi.
Çağdaş Olimpiyatlar (1896-2000)
ÇaÄŸdaÅŸ Olimpiyat Hareketi’nin kurucusu, bir Fransız soylusu olan Baron Pierre de Coubertin’dir
(1863 - 1937).
Coubertin’e göre Olimpiyat Oyunları geleneÄŸinin canlandırılması, hem genç insanların yarışma ruhu içinde daha güçlü birer kiÅŸilik geliÅŸtirmeleri, hem de bireyler ve toplumlar arasındaki gerilim ve düşmanlıkların gene yarışma ruhuyla aşılması yönünde çok önemli bir adım atılmasını saÄŸlayacaktı.
Coubertin’in bu görüşü Haziran 1894’te Paris’in ünlü yükseköğretim kurumu Sorbonne’da, 37 spor kuruluÅŸundan 78 temsilci ile 9 ülkeden 20 delegenin katıldığı Uluslararası Spor Kongresi’nde oybirliÄŸiyle benimsendi. Bunun hemen ardından kurulan Uluslararası Olimpiyat Komitesi I. Olimpiyat Oyunları’nın 1896’da Atina’da yapılmasını kararlaÅŸtırdı.
1896 ATÄ°NA, YUNANÄ°STAN
Yunanistan Siyasal sorunları ve mali sıkıntıları nedeniyle Yunan hükümeti olimpiyatların Atina’da yapılmasına çok geç razı olduÄŸu için, I. Olimpiyat Oyunları’na ancak 13 ülkeden 295 sporcu katılabildi. Programda yalnızca 9 spor dalı vardı. Ä°lk Olimpiyat ÅŸampiyonluÄŸunu, üç adım atlamada birinci gelen ABD’li James Connolly kazandı. Amerikalılar ayrıca 800 ve 1.500 metre hız koÅŸuları dışında tüm atletizm yarışmalarını kazandılar.
Coubertin, ilkçaÄŸdaki Olimpiyatlar’da yer almadığı halde, MÖ 490’da Atinalılar’ın Persler karşısında Maraton Ovası’nda kazandığı zaferin anısına, Maraton adıyla 40 km’lik bir uzun mesafe mukavemet koÅŸusunu da programa eklemiÅŸti. I. Olimpiyat Oyunları’nda bu yarışı Atinalı Spiridon Louis birinci bitirdi. Tek sıklette yapılan güreÅŸ karşılaÅŸmalarından bir Alman, tenis karşılaÅŸmalarından ise bir Ä°ngiliz 1. çıktı.
Pire Limanı’nda yapılan yüzme yarışlarına deniz suyunu soÄŸuk bulan ABD’li ve Avustralyalı yüzücüler katılmayınca Macarlar ve Avusturyalılar birincilikleri aldı.
1940 - 1944 II. Dünya Savaşı
1940 Olimpiyatları’nın ev sahibi kenti olarak 1936’da Tokyo seçilmiÅŸti. O dönemde baÅŸlayan Çin-Japon savaşı nedeniyle ev sahibi kent Helsinki olarak deÄŸiÅŸtirildi. Ama 1939’da patlak veren II. Dünya Savaşı ne 1940’ta ne de 1944’te Olimpiyat Oyunları’nın düzenlenmesine izin verdi.
1937’de ölen Coubertin’in kalbi, vasiyeti üzerine Olimpia’da gömüldü.
1916 I. Dünya Savaşı
1916’da düzenlenecek VI. Olimpiyat Oyunları’na ev sahipliÄŸi için BudapeÅŸte, Ä°skenderiye ve Berlin baÅŸvuruda bulunmuÅŸtu.
Almanya’nın savaÅŸa hazırlandığı bilindiÄŸi için, savaşın önlenebileceÄŸi umuduyla ev sahipliÄŸi Berlin’e verildi. Ama 1914’te baÅŸlayan I. Dünya Savaşı Olimpiyatlar’ın yapılmasını engelledi.
Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin Faaliyetleri (TMOK)
• Olimpik Gün KoÅŸusu
• Atatürk Barajı (GAP) Su Sporları Şöleni
• Ãœcretsiz Spor Okulları
• Asya’dan Avrupaya Yüzme, Yelken ve Kürek Yarışları
• Yasak Maddelerin Kullanımına Karşı Mücadele.
• Sporcu Bursları
• Antrenör GeliÅŸim Kursları
• Fair Play’ın Olgusunun YaygınlaÅŸtırılması.
Olimpik Gün Koşusu
Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC)’nin 23 Haziran 1884’de Paris’te Sorbonne Ãœniversitesinde Baron Pierre de Coubertin tarafından kurulmasının yıldönümü olan Olimpik Gün, 1987 yılından bu yana dünyadaki tüm Olimpiyat Komiteleri’nin düzenlediÄŸi Olimpik Gün KoÅŸuları ile kutlanmaktadır. Olimpik Gün KoÅŸuları, her yaÅŸtan insanı biraraya getirerek spor yapmanın
heyecanını yaşatmak ve daha barışcıl ve sağlıklı toplumların yetişebilmesi için sporu her yerde insanlığın hizmetine sunmak amacını taşımaktadır. TMOK, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde sporun geniş kitlelere yayılmasına katkıda bulunmak amacıyla Olimpik Gün Koşularını her yıl bu bölgelerimizde organize etmektedir.
Atatürk Barajı (GAP) Su Sporları Şöleni
GAP projesiyle bölgede oluÅŸan sosyal ve ekonomik geliÅŸimin insanın doÄŸasında varolan sporla bütünleÅŸmesi, bölge halkının çaÄŸdaÅŸ sporlarla tanışması ve bölge gençlerinde Olimpizm ruhunun oluÅŸması amacıyla TMOK, GAP Bölge Ä°daresi BaÅŸkanlığı, Devlet Su Ä°ÅŸleri Genel Müdürlüğü, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile Atatürk Barajı Su Sporları Şöleni’ni 1995 yılından bu yana organize etmektedir. Şölen, Kürek-Kano, Sualtı Sporları-Cankurtarma-Su Kayağı-Paletli Yüzme, Yelken ve Yüzme dallarında yapılmaktadır.
Şölenin yedi yıllık süresi boyunca bölge gençlerinin su sporlarına ilgisi giderek artmış, bölge sporcularından oluşan yüzücü ve yelkenciler Türkiye şampiyonalarına katılmaya başlamıştır. Şölen esnasında Scuba, Cankurtaran ve İlkyardım kursları da düzenlenmektedir.
Ücretsiz Spor Okulları
TMOK Bayanlar Komisyonu, ülkemizde maddi imkansızlıklar nedeniyle spor yapamayan çocuk ve gençlerimize spor yapma olanağı saÄŸlamak amacıyla 1996 yılından bu yana Ãœcretsiz Spor Okulları projesini yürütmektedir. Halen Ä°stanbul’da, deprem bölgesinde ve Ä°skenderun’da toplam 18 Ãœcretsiz Spor Okulunda 6.000 çocuk ve gencimize spor yapma imkanı saÄŸlamaktadır.
Asya’dan Avrupa’ya Yüzme, Yelken ve Kürek Yarışları
TMOK, Uluslararası Olimpiyat Komitesi himayesinde “Herkes İçin Spor” teması ile her yıl Temmuz ayında “Asya’dan Avrupa’ya Uluslararası BoÄŸaziçi Yüzme Kürek Yelken Yarışmaları” düzenlemektedir. Bir dostluk havası içinde her yaÅŸ grubundan yerli ve yabancı katılımcıları biraraya getiren bu organizasyon Ä°stanbul’un kıtaları birleÅŸtiren tek ÅŸehir olma özelliÄŸini de spor yoluyla tanıtmaktadır.
Yasak Maddelerin Kullanımına Karşı Mücadele:
TMOK, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) tarafından geçtiÄŸimiz ay akredite edilen Türkiye Doping Kontrol Merkezi’nin kurulması giriÅŸimine öncülük etmiÅŸtir. Ä°stanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu (HDK), Merkezin dünya standartlarına getirilebilmesi için, gereken testlerin yapılabilmesi ve aletlerin alınabilmesi amacıyla 1996 yılından bu yana 385,662 Amerikan Doları yardım yapmıştır. TMOK, Doping Kontrol Merkezinin tanınması için IOC düzeyinde etkin çalışmalar yapmış, ayrıca bu merkezde çalışan personeli, geliÅŸim ve eÄŸitimlerine yardımcı olmak amacıyla yurt dışında kurs ve kongrelere göndermiÅŸtir.
Ayrıca, TMOK kendi bünyesinde dopingle mücadele ve eğitim amacıyla Sağlık ve Anti-doping Komisyonu oluşturmuştur. Bu komisyon ülkemizde dopingle mücadele ve sporcu sağlığı konularında eğitim çalışmaları yapmaktadır.
Sporcu Bursları:
TMOK, Olimpiyat Oyunlarına hazırlanan ve madalya ÅŸansı bulunan sporcularımıza yardımcı olmak amacıyla IOC’nin Olimpik Dayanışma Programı çerçevesinde burs vermektedir.
Ayrıca, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ve İstanbul Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu (HDK), Olimpiyat Oyunlarında madalya şansı bulunan sporcularımızın hazırlıklarına yardımcı olmak amacıyla burs vermektedir.
Antrenör Gelişim Kursları:
TMOK, antrenörlerimizin gelişimlerine katkıda bulunmak amacıyla Olimpik Dayanışma programı çerçevesinde yurtdışından uzman getirterek kurslar düzenlemekte ve yurtdışına eğitim amacıyla antrenör göndermektedir.
Fair Play’in Olgusunun YaygınlaÅŸtırılması:
TMOK, Türkiye’de Fair Play olgusunun yaygınlaÅŸtırılması amacıyla her yıl verdiÄŸi Fair Play Ödülleri ile Fair Play’i ülkemizde bir yaÅŸam tarzı olarak benimsetmek yolunda önemli katkılarda bulunurken, Fair Play Karikatür yarışmasıyla gençlerin sanat ve spor iÅŸbirliÄŸi yoluyla Fair Play’i benimsemeleri için çalışmaktadır
