Verimli Ders Çalışma Programı
VERİMLİ DERS ÇALIŞMA PROGRAMI
ÇALIŞMAYA BAŞLAMAK
“Çalışma Ortamına Ä°liÅŸkin Düzenlemeler”
Amaç: Bu bölümde ders başında geçirmeyi planladığınız zamandan en iyi biçimde yararlanmayı sağlamak için çalışma odasının ve ma*sasının organize edilmesi, çalışmayı kolaylaştıracak çevre şartları ve çalışmaya başlayamama sebepleri anlatılacaktır.
SORULAR
Bu bölümü okuduktan sonra şu soruların cevaplarını verebileceksiniz:
1) Çalışma masası çalışma davranışını hangi yönlerden etkiler?
2) Çalışma odasının duvarlarında posterlerin bulunması dikkati dağıtır mı?
3) Çalışma odası olmayanların, çalışma köşeleri nasıl düzenlenmelidir?
4) Çalışma masasında “sadece çalışmak” nasıl bir sonuç verir?
5) Çalışmak için gerekli her türlü malzemenin el altında bulundurulması*nın yararı nedir?
Çalışmak için oturan bir insanın dikkatini dağıtan faktörler ya çevreden gelir veya kişinin kendi zihninden kaynaklanır. Bu sebep*le çalışma ortamının belirli özelliklere sahip olması öğrenmeyi ko*laylaştırır ve çalışmak için ayrılan zamandan en üst düzeyde yarar sağlanmasına imkan verir. Her ne kadar herkese tam anlamıyla uyan bir çalışma ortamı mo*deli ortaya konamazsa da, çalışma odasının döşenme biçiminin ve içindeki eşyaların ilgi ve dikkati etkilediği bilinir: Aynı şekilde ses, başka insanların varlığı, radyo, televizyon ve el altında gazetelerin bulunmasının çalışmayı engellediği araştırmalarla ortaya konmuştur.
Çalışma Odası ve Masası
• EÄŸer mümkünse çalışma odası özel olarak döşenmelidir. Çalışma masası camın hemen yanında olmamalı, böylece çalışan kiÅŸinin yazın sıcaktan, kışın soÄŸuktan etkilenmesi önlenmelidir.
• Gün ışığı tercihen karşıdan gelmeli, böylece çalışan kiÅŸinin göl*gesi çalışma
malzemesinin üstüne düşmemelidir.
• Çalışma odası iyi havalanmalıdır. Çünkü havadaki oksijenin azalması, gerginliÄŸe yol
açar ve bu durum da baş ağrısı gibi öğ*renmeyi güçleştiren birçok etkinin doğmasına sebep olur.
Sandalye
• Bazı insanların çalışmaktan özellikle hoÅŸlandıkları bir masaları ve sandalyeleri veya koltukları vardır. Sandalye veya koltuÄŸun çok rahat olmaması daha yerindedir. Sandalye, çalışma odası için kol*tuktan daha uygun bir eÅŸyadır. Çünkü koltuk fazla gevÅŸemeye yol açarak öğrenmeyi güçleÅŸtirebilir. Sandalye seçiminde standart öl*çülerin dışına çıkılabilir ve uygun yükseklik öğrencinin boyuna göre ayarlanabilir. Bu özellikle ilkokul çocukları için önem taşır.
Sessizlik
• Çalışma odası sessiz olmalıdır. Gençler arasında yaygın tutum, “ders çalışırken müzik dinlemek”tir. Kendilerine sorulduÄŸunda müzik dinlemelerinin çalışmalarına engel olmadığını, tam tersine daha kolay öğrendiklerini söylemektedirler. (Bu konuya Zihnin Dağılmasını Önlemek bölümünde deÄŸinilmiÅŸtir.)
Posterler
• Öğrenciye ait oda, onun egemenlik alanıdır. Oraya kimsenin ka*rışmaması, çocuÄŸun
veya gencin bu odada bağımsızlığını rahat rahat yaşaması yerindedir. Bunun için de genç odasını istediği gi*bi düzenler, duvarlara istediği resim, afiş ve posterleri yapıştırır. Bu onun en doğal hakkıdır. Ancak bu durumun doğurduğu en önemli sakınca aynı ortamda ders çalışırken ortaya çıkmaktadır. Çünkü özellikle duvarlara asılı olan poster, afiş, resim gibi gencin zevkini, özlemlerini ve iç dünyasını yansıtan ögeler öğrenci kafa*sını kaldırdığı anda onu alıp hayal dünyasına götürür, dersten kop*masına sebep olur ve değerli zamanının ziyan olmasına yol açar. Bu sebeple ders çalışılan ortamın, insana mümkün olduğu ka*dar az çağrışım yaptı-
racak şekilde düzenlenmesinde yarar vardır. Bunun için de, gencin egemenlik alanı içindeki düzenlenmeyi kendisinin gönüllü
olarak yapması, yoğun çalışma dönemi geride kaldıktan sonra poster ve afişlerini dilediği gibi sergilemesi ya*rarlıdır.
Çalışma Köşesi
Herkes bağımsız bir çalışma odasına sahip olacak kadar ÅŸanslı ol*mayabilir. 0 zaman da bir çalışma köşesi düzenlemek çok yerin*dedir. Çalışma köşesinin sahip olması gereken sıcaklık, ses, ışık gibi özellikler daha önce belirtilmiÅŸti. Burada üzerinde durulacak olan bir çalışma köşesinin sahip olması gereken asgari nitelikler*dir. Bir çalışma köşesi en az üzerinde yazı yazılabilecek bir masa ve yanında çalışma sırasında el altında bulunması gerekli olan kitap*ların, notların, kağıtların, kalemlerin vb. malzemenin konabilece*ÄŸi bir ilave alandan oluÅŸur. Bu konuda en önemli nokta çalışma köşesinde — daha farklı iÅŸler*de de kullanılıyorsa — çalışmaya baÅŸlarken mutlaka temel bir de*ÄŸiÅŸiklik yapılması gereÄŸidir. ÖrneÄŸin yemek masası çalışma ma*sası olarak kullanılıyorsa, mutlaka örtüsü deÄŸiÅŸtirilmelidir. Müm*künse masanın yeri de deÄŸiÅŸtirilebilir ve üzerine bir çiçek koyula*bilir; masanın örtüsünün deÄŸiÅŸmesiyle beraber bir de lamba ek*lenmesi de masanın artık farklı bir amaçla kullanılacağı konusun*da “uyarıcı” rolü oynar.
Çalışma Masası Sadece Çalışmak İçindir
Çalışmayı, çalışma için ayrılmış alanın dışına kaydırmamak ya*rarlıdır. Bir başka odada
çalışmak, koltuÄŸa geçerek “tekrar yap*mak” yerine, bütün bu faaliyetleri çalışma masasında ve sandalye üzerinde yapmakta yarar vardır.
Eğer çalışma sırasında dikkatiniz dağılır, hayale dalarsanız yapı*lacak şey derhal
çalışma masasını terk etmektir.
Çalışma ortamına ait düzenlemelerin can alıcı noktası, belirli bir çalışma alanı ile
çalışma davranışı arasında şartlı refleks türün*den bir ilişki kurmaktır.
Genç bir insan hayal de kurar, çalışırken yorulur ve uykuya da dalar. Ancak bunları yatak, koltuk gibi ait oldukları yerlerde yap*mak, sonra da tekrar çalışma ortamına dönmek, daha sonraki uy*gulamalarda çalışmak için ayrılan zamandan en iyi biçimde yararlanmayı mümkün kılar. Çünkü böyle bir alışkanlık kazanıldığı takdirde çalışma ortamına dönmek kendiliÄŸinden çalışma davra*nışını baÅŸlatır. Bu durumda çalışma masasına oturmak, çalışmaya baÅŸlamak için “uyarıcı” görevi görür ve çalışmayı baÅŸlatır.
Çalışma masasının her çalışmadan sonra düzenlenmesi, bir son*raki çalışmaya
başlamayı kolaylaştırır. Dağınık bir masada çalış*maya başlamak zordur ve çalışma için ayrılmış değerli zamanın bir önceki çalışmadan kalan malzemeyle ilgili gereksiz ayrıntıla*ra harcanmasına yol açar.
Çalışmaya başlamadan önce, çalışma sırasında gerekecek her türlü malzemenin el
altında bulundurulması son derece yararlıdır. Böylece çalışma başladıktan sonra ders başından kalkmayı ge*rektirecek kopmalar önlenmiş olur. Çalışmayı bıraktıktan sonra aynı noktadan çalışmaya başlamak mümkün değildir. Mutlaka zihnin uyumu için bir süreye ihtiyaç vardır. Bu sebeple kopmala*rı önleyecek tedbirleri önceden almak verimi yükseltir
ÖZET
• Çalışma odası mümkün olduÄŸu kadar fazla sıcak veya soÄŸuk olmamalı, iyi havalandırılmalı ve sessiz olmalıdır.
• Çalışma masası ve yüksekliÄŸi kiÅŸinin boyuna göre ayarlanmalıdır.
• Ders çalışırken müzik dinlemek dikkati dağıtır.
• Ders çalışma ortamındaki poster, afiÅŸ ve resimler de dikkatin dağılma*sına, öğrencinin hayal dünyasına kaymasına yardımcı olur.
• Çalışma köşesi en az yazı yazılacak bir masa ve çalışma için el altında bulunması gerekenleri koyabilecek ilave bir üniteden oluÅŸur.
• Çalışma masasını, çalışma faaliyeti dışında iÅŸler için kullanmamak; ha*yal kurmak, mektup yazmak, yemek yemek gibi her türlü faaliyeti ait ol*dukları yerde yapmak gerekir.
• Yemek masası çalışma masası olarak kullanılıyorsa, hiç olmazsa örtü*sünü deÄŸiÅŸtirerek, üzerine bir lamba ekleyerek yeni amacına hazır et*mek yerinde olur.
• Belirli bir çalışma alanı ile çalışma davranışı arasında ÅŸartlı refleks tü*ründen iliÅŸki kurabilmek büyük önem taşır. Böylece çalışma masasına oturmak, çalışmaya baÅŸlamak için “uyarıcı” rolü oynar ve çalışmayı baÅŸlatır.
• Çalışmaya baÅŸlamadan önce çalışma sırasında gerekli olacak bütün malzemenin el altında bulunması, dikkatte kopmalara yol açacak kesin*tileri Önlemek açısından yararlıdır.
ÇALIŞMAYI SÜRDÜRMEK
“Zihnin Dağılmasını Önlemek”
Amaç: Bu bölümde, çalışmaya başladıktan sonra çalışmayı sürdür*meyi engelleyen zihin dağılmasının içten ve dıştan kaynaklanan se*bepleri anlatılmış ve bunlarla başa çıkacak yollar önerilmiştir.
SORULAR
Bu bölümü okuduktan sonra şu soruların cevaplarını verebileceksiniz:
1) Zihnin dağılmasına yol açan sebepler nelerdir?
2) Zihnin dağılmasına yol açan ve içten kaynaklanan sebeplerle nasıl mü*cadele edilir?
3) Zihnin dağılmasına yol açan ve dıştan kaynaklanan sebepler nelerdir?
4) Yatarak çalışmak, müzik dinleyerek çalışmak, çalışma verimini nasıl etkiler?
Televizyonun ve telefonun çalışmayı engellememesi için neler yapmak gerekir?
Dikkatin dağılması sebebiyle çalışma veriminin düşmesi; hem ders başında geçen sürenin uzamasına hem de zevk veren etkinlik*lere daha az zaman ayırmaya yol açar. Diğer taraftan başarının düş*mesi ve zevk veren etkinliklere zaman ayıramamak okuldan ve eği*timden uzaklaşmaya sebep olur.
Zihnin dağılmasına yol açan sebepler içten ve dıştan kaynakla*nabilir.
ZİHNİN DAĞILMASINA YOL AÇAN İÇ SEBEPLER
Zihnin dağılmasına yol açan iç sebepler;
• Hayal kurmak ve
• EndiÅŸelere kapılmaktır.
Hayal kurmak çalışmaya başlayan bir öğrencinin çalışmasını en*gelleyen ve en sık karşılaşılan durumdur.
Çalışmaya başladığınızda hayalleriniz sizi içine alıyor ve çalış*manızı engelliyorsa size iki farklı yol önereceğiz;
• Birincisi böyle bir durumla karşılaÅŸtığınızda kurmak istediÄŸiniz hayali kendinize bir ödül
olarak verin. “Bu ders çalışma seansı*mı tamamladığım zaman, 10 dk. hayal kuracağım”
deyin. Eğer iç disiplini kuvvetli bir öğrenciyseniz, çalışma motivasyonunuz artacaktır. Bu
takdirde seansın sonunda kendinize tak ettiğiniz ödülünüzü zevkle verin ve hayalinizi
zevkle kurun.
• Ders çalışırken hayale dalarsanız ve bunu kendinize ödül olarak verecek ÅŸekilde erteleyemiyorsanız, ikinci önerimiz kurduÄŸunuz hayale devam etmeniz ve bitirmenizdir. Hayalinizi bitirip doyu*ma ulaşın ve tekrar dersinize dönün. Bu hayallerin geri gelmesi*ni önlemenin bir yoludur. Hayallerinizi birdenbire keserseniz, bir süre sonra onları düşünmeye baÅŸlamanız kaçınılmazdır. Bir*çok kiÅŸi hayal kurma isteÄŸi ve hayal kurmanın piÅŸmanlık arasın*daki ikilemden kendini kurtaramaz ve verimli çalışamaz. Siz öy*le yapmayın. Hayalinizi tamamlayın ve dersinize dönün.
Bazı öğrenciler hayallerini sürdürdükleri ve hayallerine gö*müldükleri zaman, bundan çıkamadıklarını ve dolayısıyla derse dönemediklerini söylemektedirler. Böyle durumlar için önerece*ğimiz yol şudur:
• BeÅŸ-on dakika gibi makul bir süre sonra derse dönemediÄŸinizi fark ederseniz,
yeniden kalkın yürüyün, hafif fizik egzersiz hare*ketleri yapın, kendinizi, zihninizi ve
havanızı değiştirin.
ENDÄ°ÅžELER
Zihnin dağılmasına yol açan bir baÅŸka sebep endiÅŸelerdir. “Bu sınavda baÅŸarılı
olabilecek miyim?”
“Ya baÅŸaramazsam, annemin-babamın yüzüne nasıl bakaca*ğım?”
“ArkadaÅŸlarım benden çok çalıştı, ben tam hazırlanamadım…”
“Bu iÅŸ olmayacak galiba…”
“Çalışacak bunca konu var, hiç zaman kalmadı. Mahvoldum, ha*pı yuttum”
Bunlar ve buna benzer düşünceler önemli bir sınava hazırlanan her öğrencinin zihnini meşgul eder. Bu tür endişelerle başa çıkma yolları dördüncü bölümde çeşitli yönleriyle ele alınıp incelenmekte ve çok yönlü başa çıkma yolları anlatılmaktadır.
Ancak bu noktada basite indirgenmiş bir formül olarak kendi kendinize şu soruları sormanızı öneririz:
“Bu düşünceler benim çalışmamı kolaylaÅŸtırıyor mu?”
“Bu düşünceler amacıma hizmet ediyor mu?”
“Bu düşünceler bana yardımcı oluyor mu?”
Bu sorulara verilecek cevap “Hayır” olduÄŸuna göre, yapılacak olan bu düşüncelerden uzaklaşıp çalışmaya yönelmektir.
YATILI OKULLARDA EĞİTİM BAŞARISI
DAHA YÃœKSEKTÄ°R
Yatılı okullarda başarı oranı gündüzlü okullardan daha yüksektir.
Bunun üç sebebi vardır:
• Düzenli ve programlı çalışma saatleri.
• Etüd odalarının zihnin dağılmasına sebep olacak ve çalışmayı engelleyecek
uyaranlardan arındırılmış olması.
• Sabah etüdleriyle saÄŸlanan tekrar imkanı.
Okulda başarıyı yükseltmek için yapılacak olanların başında kendi çalışma şartlarınızı, yatılı okulların çalışma şartlarına yaklaş*tırmak gelir. Bu konuda atılacak birinci adım çalışma odanızı zih*nin dağılmasına sebep olacak ve çalışmayı engelleyecek uyaranlar*dan arındırmaktır.
Nedir bunlar?
POSTERLER
• Zihnin dağılmasına yol açarak ders çalışmayı engelleyen dış se*beplerin başında
posterler gelir.
Bir erkek öğrenci düşünün. Odasında sevdiği takımın posteri asılı. Bu öğrencinin o postere bakıp, takımının bir önceki hafta yaptığı maçı, bir sonraki hafta yapacağı maçı düşünmemesi mümkün müdür? Aynı şekilde takımının puan cetvelindeki yeri*ni düşünmemesi, boşu boşuna kaçırdığı puanlar olmasa, şu anda çok daha iyi bir yerde olacağını düşünmemesi mümkün müdür?
Bu konuda bilgilendirdiğimiz gençlerin büyük çoğunluğu, bir haftalık uygulamadan sonra bize izlenimlerini bildirdiklerinde, bu görüşe katıldıklarını söylemişlerdir.
ÖĞRENMENİN ÖNŞARTLARI
Öğrenmenin ön şartlarını bir kere daha tekrarlayalım.
• Uyanıklık ve dikkat
• Motivasyon
• Aktif katılım
• Geri bildirim (mümkün olan en kısa zamanda sonuçlardan haberdar olmak)
YATARAK ÇALIŞMAK
• Zihnin dağılmasına yol açan faktörlerden bir tanesi de yatarak ders çalışmaktır. Ne
kadar iyi niyetle olursa olsun, “ders kitabını eline alıp şöyle uzanarak” çalışmak istemenin
doğurduğu bir tek sonuç vardır. Uykuya dalmak veya çalışamayacak kadar gevşe*mek. Çünkü:
Uyku ve uyumaktan sorumlu anatomik yapılar beyin sapın*dadır. Kas geriliminin belirli bir düzeyde olması ve kaslardan bu yapılara mesajların gitmesi uyanıklığı saÄŸlar. EÄŸer kas gerimi belirli bir düzeyin altına düşerse, beyin sapma gönderilen mesaj*lar bu defa uykuyu baÅŸlatan maddelerin salgılanmasına yol açar. Böylece öğrenmek için gerekli dikkatin ön ÅŸartı olan “uyanıklık” bozulmuÅŸ olur.
• Ders çalışmak için en uygun durum, çok yumuÅŸak olmayan bir sandalyede dik olarak
oturmak ve kolları bir masa veya sıraya yaslamaktır.
• Yatarak ders çalışmak gibi, kaykılarak, sıranın üzerine uzanarak ders dinlemek de
öğrenmeyi engelleyecek düzeyde gevşemeye yol açar.
MUZİK DİNLEYEREK ÇALIŞMAK
• Yapılan araÅŸtırmalar göstermektedir ki, insan beyni aynı anda birçok uyaranı alabilir
ancak dikkatini bir tek noktaya odaklaya*bilir. Bir başka ifadeyle, öğrenmek için gerekli olan
düzeyde dikkat ancak bir tek noktada toplanabilir. Bu sebeple insanın hem müzik dinleyip,
hem de ders çalışması mümkün değildir. İnsan ya müzik dinler ya ders çalışır.
Ders çalışmaya çalışırken müzik dinlemek, zevkle müzik din*lemenizi engeller. Gerçekte müzik dinlemek isteyip bu arada da “ders çalışmaya çalışmak,” müziÄŸe ayırdığımız deÄŸerli vaktin zi*yan olmasına yol açar. Bunun tersi de doÄŸrudur. Ders çalışmaya ayırdığınız vakit içinde müzik dinlemek isterseniz, derse ayırdı*ğınız deÄŸerli zamanı ziyan etmiÅŸ olursunuz.
Birçok öğrenci, “Ben çalışmaya koyulduÄŸum zaman müziÄŸi duymuyorum” demektedir. Bu ifade yukarda anlatılanın doÄŸru*luÄŸunu ortaya koymaktadır. Ayrıca kiÅŸi dinlemediÄŸi halde geri planda devam eden müzik gerginlik ve yorgunluk yaratır, çalış*ma veriminin düşmesine yol açar.
• Bu sebeple öğrencinin karar vermesi gerekir. Müzik mi dinle*mek istiyorum, ders mi
çalışmak istiyorum?
• Bizim önerimiz ders çalışırken müzik dinlememek, müziÄŸi bir ödül olarak kullanmaktır.
• Grafik veya harita çizerken veya rutin bir ödev hazırlarken mü*zik dinlemekte bir sakınca
yoktur.
TELEVÄ°ZYON
• Yukarda müzik için anlatılanların hepsi televizyon için de geçer*lidir. Hem ders çalışmak.
hem de arada bir televizyona kulak ka*bartmak mümkün değildir.
• Sınava hazırlanan öğrenciler arasında en çok zaman kaybına ne*yin sebep olduÄŸunu –
araştırdığımızda, listenin en başında rakipsiz olarak televizyon bulunduğunu gördük.
Televizyonun düğmesine basıncaya veya televizyonun bulun*duğu odaya gidinceye kadar kontrol sizin elinizdedir. Televizyo*nun düğmesine bastığınız veya televizyonun açık bulunduğu odaya girdiğiniz andan itibaren kontrol sizin elinizden çıkar ve ekrandaki yakışıklı erkeğin, çekici ve güzel kadının, olayın akı*şındaki heyecanın kontrolüne girer.
• Bu sebeple sınavda baÅŸarılı olmak istiyorsanız, ders çalışmak için programladığınız
süre içinde televizyondan uzak durun. Te*levizyonda mutlaka seyretmek istediğiniz bir
program varsa, bu*nu günlük programınızın içine alın. Ancak hiçbir zaman televiz*yon ve
ders çalışmayı bir araya getirmeyin.
• Çalışma sırasında verdiÄŸiniz aralar sırasında zamanınızı istedi*ÄŸiniz gibi
değerlendirebilir, kendinize çeşitli ödüller verebilirsi*niz. Ancak yukarda anlatılan
sebeplerden ötürü 10 dakika için televizyon seyretmek hiçbir zaman bu ödüllerden biri
olmamalı*dır.
TELEFON
• Ders çalışmayı engelleyen dış sebeplerden biri de telefondur. Çalışırken aklına gelen
bir şeyi söylemek veya dersle ilgili bir soruyu yöneltmek için telefon başına gitmek çok sık
rastlanan bir durumdur.
• Ders çalışma seansınızı tamamlamadan hiçbir ÅŸekilde kimseyi aramayın. Ders için bir
şey soracak dahi olsanız bunu dinlenme aranıza erteleyin. Telefonla konuşmayı kendinize
ödül olarak koyun. Eğer bir arkadaşınız sizi ararsa, o takdirde ona kendisini dinlenme
aralığınızda arayacağınızı söyleyin.
• Biraz katı gibi gözükmesine raÄŸmen bu yaklaşımın arkasındaki mantık ÅŸudur: Beni
günlük programımı uygulamaktan hiçbir se*bep alıkoyamaz. Günlük programımı uygulama
sorumluluÄŸu ba*na aittir.
Ders çalışırken en sık karşılaşılan isteklerden ikisi de bir şey*ler yeme-içme ve gezinme isteğidir. Bu isteklerin hepsi aynı ih*tiyaçtan doğar. Oturmak veya çalışmaktan kaynaklanan iç ger*ginliğini hafifletmek. Oysa yiyerek-içerek ve gezinerek sağlanan rahatlık, daha sonra günlük programı uygulayamamaktan kay*naklanan rahatsızlık altında kaybolup gidecektir.
• Bu isteklerinizi erteleyin ve kendinize ödül olarak bunları verin.
• Çünkü ders çalışmanıza ara vermenize sebep olan her durum ve davranış çalışma
programınızı uygulama kararınızla çelişiyor ve çalışmanın engelliyor demektir.
HAYATINIZ KÄ°MÄ°N ELÄ°NDE?
Çalışmaya başlamak ve sürdürmek konusunda temel faktörlerden bir tanesi kişinin hayatıyla ilgili sorumluluk ve kararları almak ko*nusundaki istekliliğidir.
Eğer hayatınızla ilgili sorumluluğu dış dünya ve olaylara bıra*kırsanız, çalışmanızı ve başarınızı her zaman engelleyecek birçok sebebiniz olacaktır.
Bir gün anneniz veya babanız size duymak istemediğiniz bir söz söylemiş olduğu için çalışmak istemeyeceksiniz, bir başka gün öğ*retmeninizle aranızda istenmeyen bir diyalog olduğu için çalışmaya isteksiz olacaksınız, bir başka gün canınız sıkkın olduğu için, bir diğer gün hava içinizi kararttığı için, bir başka gün arkadaşlar size
bir yere gitmeyi önerdiği için vb. vb.. Bu listeyi her gün için birden çok sebeple doldurmak mümkündür.
Eğer hayatınızla ilgili sorumluluğun bütünüyle size ait olduğunu kabul ederseniz, o takdirde yukarda sıralanan sebeplerin hiçbiri sizi günlük programınızı uygulamaktan alıkoyamaz.
Günlük programınızı engelleyecek sebepleri, aileden birinin cid*di ve ağır hastalığı, bir trafik kazası gibi çok istisna sayılacak du*rumlarla sınırlarsanız, her gün amacınıza doğru bir adım daha atma*nın rahatlığını yaşarsınız.
ÖZET
• Zihnin dağılması herkesin karşılaÅŸtığı bir durumdur ve buna yol açan sebepler içten ve
dıştan kaynaklanır.
• Zihnin dağılmasına yol açan iç sebepler hayal kurmak ve endiÅŸelere kapılmaktır.
• Hayal kurmaya baÅŸladığınızı fark ederseniz ya hayal kurmayı kendini*ze ödül olarak
vererek bunu dinlenme aralığınıza erteleyin veya hayali*nizi kurmaya devam edin ve
tamamlayınca derslerinize dönün.
• Hayalinizi bir türlü bitiremiyorsanız, kalkıp dolaşın veya hafif fizik eg*zersiz hareketleri
yapın.
• Zihninizi sınavla veya gelecekle ilgili endiÅŸeler kaplarsa “Bu düşünce*ler benim
çalışmamı kolaylaÅŸtıracak mı, bana yardımcı oluyor mu, amacıma hizmet ediyor mu?” diye
sorun. “Hayır” diye cevap verirse*niz, bunları bir yana bırakın ve çalışmaya koyulun.
• Zihnin dağılmasına yol açan dış sebepler odada asılı posterler, yata*rak çalışmak,
müzik dinlemek, televizyon, telefon konuşmaları, bir şeyler yemek-içmek ihtiyacı ve
gezinmektir.
• Ders çalışmanıza ara vermenize sebep olan her durum ve davranış ça*lışma
programınızı uygulamanızla çelişip çalışmanızı engelliyor ve ba*şarınızı tehdit ediyor
demektir.
DİNLEMEK VE NOT TUTMANIN ÖNEMİ
W. Shakespeare, IV. Henri adlı eserinde, “Dinlememek ve not al*mamak hastalığı yüzünden başım dertte” der. Shakespeare dönemi için doÄŸru olan bugün için de geçerlidir.
İyi dinlemek ve not almak sadece eğitimin değil, hayat başarısı*nın da temel taşıdır. Neden iyi dinlemek zordur ve not almak bu ka*dar büyük önem taşır?
SİNİR SİSTEMİNİN ÖZELLİĞİ
İnsanın sinir sistemi dakikada 200-250 kelimelik bir konuşma hızı*nı anlama kapasitesine sahip olmasına rağmen, normal bir konuş*manın hızı dakikada 40-70 kelime arasındadır. Bu da insanın sinir sisteminin sahip olduğu kapasitenin ancak dörtte biri veya altıda bi*rini kullandığını gösterir. Böylece insanın dinlemede olduğu her da*kika içinde kafası 1160-180 kelimelik bir süre boş kalır ve bu süre dikkatin dağılmasını son derece kolaylaştırarak adeta teşvik eder.
Kontrolün kişinin kendi elinde olduğu okuma, yazma ve düşün*me faaliyetlerinin aksine; dinleme başka bir insanın varlığını ve onunla karşılıklı etkileşimi içine alır. Kendilerini eğiterek dinleme becerilerini geliştiren kimseler, boş kalan zamanlarını konuşanın ne demek istediğini düşünerek, anlattıklarının arkasındaki anlamı kav*ramaya çalışarak ve not tutarak kullanırlar.
NOT TUTMANIN YARARLARI
Not almanın saÄŸladığı iki büyük yarar vardır. Birincisi, not alma eÄŸitimin temel ÅŸartı olan “aktif katılım”ı saÄŸlar. Böylece uyanık kalmak, dikkati öğrenilen konuda yoÄŸunlaÅŸtırmak mümkün olur. Ä°kincisi, not alma ve alınan notları yeniden düzenleme, eÄŸitimin en büyük düşmanı olan unutmayı önler. Yöntem bölümünde “Hafıza*nın Özellikleri” baÅŸlığı altında ayrıntılı olarak anlatıldığı gibi öğ*rendiÄŸimiz malzemenin yaklaşık % 70’ini bir saat içinde, % 80’ini bir gün içinde unuturuz. Unutma eÄŸrisini bizim avantajımıza çevi*recek en önemli giriÅŸim not tutmaktır. Tutulan notlar bir daha okun*masa bile ders dinlerken uyanıklığı saÄŸladığı için yine de önem ta*şır.
İyi bir dinleyici olmanın temel kuralı iyi not tutmak, iyi not tutmanın yolu da iyi bir dinleyici olmaktır. Başka bir ifadeyle iyi not tutmak ve iyi bir dinleyici olmak el ele gider.
Başka bir şey yaparken veya düşünürken iyi dinlemek mümkün değildir. Ancak iyi dinlemenin ve not al*manın en önemli şartı insanın dinlemek için iyi bir sebebi olmasıdır.
İYİ BİR DİNLEYİCİ OLMAK İÇİN
Dinleme kısa süreli yoğunlaşmalar şeklinde olur. İnsan 30 saniye kadar bilinçli olarak dinler, sonra bir veya iki saniyelik bir kopuk*luk olur. Önemli olan, zorunlu olarak meydana gelen bu kopmalar*dan sonra tekrar konuya dönebilmedir.
Öğrenci eğer dersi sevmezse, dersi vereni sevmezse dikkati daha kolay dağıIır. Bu durumlarda dikkati toplayamamak, sınıftaki bir ses veya diğer öğrencilerle ilgili bir ayrıntıya takılmak, dersten ve konudan uzaklaşmayı kolaylaştırır.
Bu sebeple ön sıraya oturmak, hazırlanmış olan ödevi veya bir önceki derste tutulmuş olan notları gözden geçirmek iyi bir başlan*gıç sayılabilir. Ancak iyi bir dinleyici olabilmek için daha çok şeye ihtiyaç vardır. İnsan iyi bir dinleyici olmayı kendi kendine öğrenir. Çünkü klasik eğitim sistemi hiçbir aşamasında bu beceriyi geliştire*cek sistemli bir girişimde bulunmaz.
İyi ders dinleme alışkanlığına sahip bir öğrenci derslere devam konusunda elinden geldiğince titiz davranır. Çünkü böyle bir öğren*ci sınıfta anlatılan dersi öğrenmenin en kolay ve biricik yolunun der*si dinlemek olduğunu bilir. İnsan kitabı istediği zaman okur, istediği zaman tekrar edebilir. Ancak okumak ve tekrarlamak ilave bir za*man, yeni bir düzenleme ve zevk alınan kişisel faaliyetlerden zaman verilmesini gerektirir. Oysa dersi derste öğrenebilmek için öğrenci*nin elinde tek bir fırsat vardır: Söyleneni iyi dinlemek ve not tutmak.
BÃœTÃœN DUYUMLARDAN YARARLANIN
Derste anlatılanları iyi anlamak ve not etmek için bütün duyumlar*dan faydalanmak öğrenciyi amacına yaklaştırır. Gözler tahtaya, öğ*retmene ve not defterine yönelir; kulaklar öğretmenin ağzından çı*kanlara odaklanır; el, dersin önemli noktalarını not eder; zihin bü*tün ders süresince durmadan çalışır, malzemeyi anlamlandırmaya ve anlatılanları sentez etmeye gayret eder. Kısacası bütün beden, sürekli olarak sınıfta ortaya konan fikirlerdeki her nüansı anlayabil*mek için çaba içinde olur. Derste anlatılan konuyla böylesine bü*tünleşen bir, öğrencinin dikkati de, tahmin edileceği gibi, kolay ko*lay dağılmaz.
Ä°YÄ° NOT TUTMANIN ONÅžARTLARI
İFİKAN yöntemiyle iyi not almanın sistematiği açık ve anlaşılır bir şekilde anlatılmaktadır. Ancak ön şartları burada belirtmekte yarar görüyoruz: İyi not almaya uygun bir malzemeyle sınıfa gelmek ve kısaltmalar kullanmak.
Derslere düzenli devam eden, iyi bir dinleyici olan ve not tutan bir öğrenci, muhtemel sınav sorularının neler olacağı konusunda son derece uyanıktır. Bazı öğretmenler derslerini tekdüze anlatırlar. Ancak birçok öğretmen ses tonunda veya vurgulamasında değişik*lik yaparak önemli fikir ve prensipleri ortaya koyar ve bunlar sınav sorularıdır. Dikkatli bir öğrenci için bu muhtemel sınav sorularını kestirmek hiç de zor değildir.
Öğretmenlerin verdikleri ipuçları, bu ipuçlarına karşı duyarlı öğ*renciler tarafından kolayca değerlendirilir. Zaten öğretmenler de bu ipuçlarını büyük çoğunlukla bu sebeple ve bu tür öğrenciler için ve*rirler.
EÄŸer bir öğrencinin bedeni ve zihni dersin her saniyesinde yukar*da anlatılan ÅŸekilde çalışırsa, ders malzemesini anlamlandırmaya, sentez etmeye ve özümlemeye gayret ederse, zaman o öğrenci için hızla geçer ve “sıkılmak” gibi bir duyguyu yaÅŸamasına fırsat kalma*dan ders biter. Hepsinden önemlisi bu öğrenci o dersi çalışmak için, çok daha az zaman harcar ve zamanını daha keyifli ve kendisine zevk verecek ders dışı konularla ilgilenerek geçirme ÅŸansı artar.
Bazı öğrenciler derste not tutmak yerine, dersi teybe almayı ter*cih ederler. Ancak hemen belirtmeliyiz ki. derste not tutmak ile dersi teybe kaydetmek aynı şey değildir.
Bu konuyu buraya kadar dikkatle okuyan bir kişi, derste not tut*mak ile dersi teybe kaydetmenin neden aynı şey olmadığını kolayca tahmin edebilir. Not tutmak, derse aktif katılımı sağlayan, uyanıklı*ğı ve dikkati artıran, motivasyonu yükselten önemli bir faaliyettir. Dersi teybe kaydeden öğrenci, hiçbir zaman dersi not tutan bir öğ*renci kadar dikkatli dinleyemez. Ayrıca dersi teypten dinlemek zaman açısından hiç de ekonomik olmayan bir yoldur. Bütün bunlar*dan başka, öğretmenin tahtada veya projeksiyonda gösterdiği bir şe*yi teypten izlemek de mümkün değildir. En önemlisi, bir şeyi duy*duktan hemen sonra yazmak anlamayı ve malzemeyi akılda tutmayı kalaylaştırır.
“Ä°KÄ°NCÄ° DÜŞÜNCELER DAHA Ä°YÄ°DÄ°R”
Euripides “ikinci düşünceler daha iyidir” demiÅŸtir. Bu, üzerinde dü*şünülen ve geliÅŸtirilen fikirlerin daha iyi olduÄŸunu anlatmak için söylenmiÅŸtir. Aynı sebeple derste alınmış notların bir sonraki dersten önce yeniden yazılmasının birçok yararı vardır.
Notların yeniden yazılması, sınıfta anlatılan konunun yeniden düşünülmesine imkan verir ve böylece öğrenci ayrıntılar ile önemli noktaları birbirinden ayırma fırsatını bulur.
Notların yeniden yazılması mükemmel bir tekrardır ve böylece öğrenilecek malzemenin kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya geçmesi için son derece önemli bir adım atılmış olur.
Notların yeniden yazılması sırasında çözülemeyen noktalar olur*sa, bunun uygun bir zamanda öğretmene sorulmasında büyük yararlar vardır. Bu tür bir geri-bildirim sadece öğretmenle aynı frekansta olmayı sağlamaz, aynı zamanda da öğretmene öğrencinin aktif bir şekilde dersle ilgilendiğini anlatır ve öğrenciyle ilgili görüşlerini olumlu yönde etkiler.
Notların yeniden yazılması hafızayı tazeIediği için, yeniden ya*zılmış notları çalışmak çok kolay olur.
NOTLARIN TEMİZE ÇEKİLMESİ
Notların bir sonraki dersten önce deÄŸil de, uzun bir zaman aralığın*dan sonra, örneÄŸin büyük sınavdan önce yazılması halinde, öğret*menin anlattığı birçok ÅŸeyin kopuk olduÄŸu görülür. Böyle bir malze*meyi bir bütün haline getirmek çok zor olur. Oysa dersin verildiÄŸi gece veya bir sonraki dersten önce yazılarak tekrarlanmış malzeme, zihinde çok daha büyük bir tortu bırakır. Bu da eÄŸitim ve baÅŸarı açı*sından çok önemli bir kazançtır. EÄŸitim konusunda en yaygın ta*nımlardan biri “insanın bütün öğrendiklerini unuttuktan sonra geriye kalan” olduÄŸudur. Derste not tutulması ve tutulan notların bir sonraki dersten önce tekrar yazılması, geriye çok daha fazla ÅŸeyin kalmasına imkan saÄŸlar. Birçok öğrenci derste not tutmanın yeterli olduÄŸu bunları tekrar yazmanın zaman açısından kayba sebep ol*duÄŸunu bunun ağır, sıkıcı ve gereksiz bir iÅŸ olduÄŸunu düşünür. An*cak notları yeniden yazmak daha sonra çalışmaya kolaylık getirir. Böyle bir öğrenci sınava daha az çalışarak, daha güvenli ve kendi boÅŸ zaman etkinliklerine daha çok zaman ayırmış olarak girer.
ÖNEMLİ BİR ARAŞTIRMA
öğrenme konusunda yapılan bir araÅŸtırma, ortalama bir öğrencinin okuduÄŸunun ancak yaklaşık % 20’sini hatırlayabildiÄŸini ortaya koymuÅŸtur. EÄŸer malzeme önce okunur, sonra da dinlenirse hatırla*ma düzeyi yaklaşık % 40’a çıkmaktadır. Okuduktan sonra dinleni*len malzeme, aynı zamanda yazıldığı takdirde hatırlama oranı % 6O’a çıkmaktadır.
Eğer öğrenci okuma ödevlerini düzenli yapar, derslere düzenli olarak girer, dikkatle dinler ve not tutarsa, sınıfını geçmeyi garanti*ler. Notların yeniden yazılması ise başarıyı % 60 düzeyine çıkar*maktadır.
ÖZET
• insan sinir sisteminin özelliÄŸi gereÄŸi, dinlediÄŸinden çok daha hızlı dü*şünür ve bu sebeple de dinlerken dikkati çok kolay dağılır.
• Not tutmak aktif katılımı saÄŸlayarak dikkati sürdürmeyi saÄŸlar ve unut*mayı ön ter.
• iyi bir dinleyici olmak için ön ÅŸart, ön sıralara oturmak, bir önceki dersin notlarını gözden geçirmek ve derslere düzenli olarak devam etmektir.
• Dersi derste öğrenmek, boÅŸ zaman etkinliklerine zaman ve imkan saÄŸlar,
• Ä°yi not tutmanın ön ÅŸartları, iyi not almaya uygun malzemeyle sınıfa gelmek ve kısaltmalar kullanmaktır.
• Ä°yi not tutan öğrenci, sınavlarda çıkacak soruların neler olacağını önceden bilir.
• Notların yeniden yazılması zaman kaybı deÄŸildir. Bu iÅŸlem bilginin ha*fızada pekiÅŸmesi açısından yararlıdır ve unutmayı engeller.
• Okunanın %20’si, okunup sonra dinlenenin %40’ı; okunup, dinlendik*ten sonra yazılanın %60’ı hatırda kalır.
ETKİLİ TEKRAR İÇİN
Etkili bir tekrar için en önemli şart; zihni, tekrar yapılacak olan malzemeye bağlı tutabilmektir. Çünkü önemli bir sınavdan önce in*san zihni kolayca endişe ve kuruntulara kayma eğilimindedir. Böyle bir durum hem dikkati dağıtır, hem de çok değerli bir zaman dilimi*nin kaybına yol açar. Bunun için kendi kendinize yüksek sesle:
“Åžimdi çalışma zamanı, endiÅŸelere ve kuruntulara yer yok” deyin. Bunu yüksek sesle söylemekten çekinmeyin.
Çalışmaya baÅŸladıktan kısa bir süre sonra yine zihninizi endiÅŸe*lerin iÅŸgal ettiÄŸini, kuruntulara veya hayallere daldığınızı fark eder*siniz, çalışmayı durdurun ve oda içinde birkaç tur atın. Bu arada ağır ağır, sessiz ve derin bir nefes alın, kısa bir süre tutun ve yavaÅŸ yavaÅŸ boÅŸaltırken “Bu sınavı baÅŸaracağım” deyin. Bu faaliyet biyokimyasal olarak öğrenmeyi zorlaÅŸ*tıran maddelerin azalmasına yol açacaktır.
Bundan sonra bir kağıda veya kartona, biraz önce içinizden tek*rarladığınız “BU SINAVI BAÅžARACAÄžIM” cümlesini büyük harfler*le yazın ve çalışma masanızın karşısına asın.
Tekrar yorulduğunuzu hissettiğiniz zaman büyük aralar vermek yerine, oda veya ev içinde kısa yürüyüşler yaparak, derin nefes ala*rak dinlenin ve sonra tekrar çalışma masanızın başına dönün. Tele*vizyon kesinlikle uzak durun.
Tekrar sırasında sadece esas noktalar ve ana faktörler üzerinde durun, ayrıntılar ve önem derecesi düşük noktalar üzerinde geçirecek zamanınızın olmadığını unutmayın. Böyle bir tekrarda zamanı*nızı özellikle notlarınızdaki temel fikirlerin ve muhtemel sınav so*rularının üzerinde durarak kullanın.
Böyle hızlı bir tekrarda bile ana fikri ve temel konulan çok kısa notlar halinde yazın. Zaman kaybına yol açacak biçimde yapılma*mak şartıyla, not almak ve yazmak hem zihnin dağılmasını önler, hem de sağladığı hareket imkanıyla endişeyi (birikmiş olan sinirsel enerjiyi) azaltarak rahatlamaya yol açar.
EÄŸer tekrarı notlarınız üzerinden deÄŸil de kitabınızdanyapıyor*sanız, kitabın bütünü deÄŸil en önemli noktaları, ana fikri içeren bö*lümleri okuyun. Kitapta eÄŸer özet varsa mutlaka gözden geçirin. Çok önem verdiÄŸiniz bölümlerin dışında kalan yerlerde “hızlı oku*ma” tekniÄŸini kullanın. Çünkü kelime kelime okumak büyük bir za*man kaybıdır ve çok kere daha iyi öğrenmek ve anlamak yönündeki ,amaca da hizmet etmez.
Eğer, fizik, kimya gibi fen bilimleri veya matematik gibi dersler*den, bir sınava hazırlanıyorsanız da yukarda yazılanlar geçerlidir. Önemli olan ilkeler, bu ilkelerin dayandığı temeller ve bu ilkelere dayandırılan faktörleri doğru kavramaktır. Bundan sonra bunlarla ilgili problemleri çözebilmek önem taşır. Daha sonra da yeterince egzersiz yapmak.
BEDENİNİZE ÖZEN GÖSTERİN
Çalışma sürenizin uzadığı ya da zamanın daraldığı durumlarda çay ve kahve gibi uyarıcı maddelerden veya ilaç kullanmaktan kaçının. Unutmayın ki önemli bir sınav öncesinde sinir sisteminiz zaten en üst düzeyde uyarılmıştır. En son ihtiyaç duyulacak olan, sistemi da*ha fazla uyarmaktır. Kahve gibi masum uyarıcılar bile, el titremesi, dikkat azalması, huzursuzluk ve yerinde davranamamak, sık tuvale*te çıkmak gibi sonuçlar verir.
Uyku
• Uyku alışkanlığınızı bilmeniz büyük önem taşır. Ortalama uyku sü*resi 11 yaşındakiler için 9,5 saat, 17 yaşındakiler için 8-8,5 saattir. Uykunun birinci yarısı bedensel, ikinci yarısı ruhsal dinlenme açı*sından önem taşır. Bu sebeple sadece bir gecelik 3-5 saatlik kısa bir uykunun zihinsel faaliyet üzerinde olumsuz etkileri yoktur. Ancak uykusuzlukların arka arkaya birkaç gece devam etmesi, akıl yürüt*me, öğrenme, dikkat gibi yüksek beyin faaliyetlerini olumsuz yön*de etkiler.
Hiç uyumadan sınava girmek ise yapılabilecek en büyük hatadır. Bedensel dinlenmeye imkan veren en az 3 saatlik bir uykunun de*ÄŸeri hiçbir ÅŸeyle ölçülemez. “Åžurada kaç saat kaldı, uyumasam da olur. Birkaç saatlik uyku insanı daha fazla sersem eder” ÅŸeklindeki söylenti ve düşünceler bütünüyle hatalıdır.
Ertesi gün öğrencinin veya yakınlarının bir önceki gecenin az uykusundan söz etmesi ve bu sözlerin tekrarlanması uykusuzluğun doğurduğu rahatsızlığı artırır ve başarıyı olumsuz yönde etkiler.
Eğer öğrenci uykusunu, kendisini amacına yaklaştıracak önemli bir engeli aşmak için kullandığına ve bunu da başardığına inanırsa, kısa uyuduğu için duyacağı rahatsızlığı bütünüyle ortadan kaldır*mak yolunda önemli bir adım atmış olur.
Sınavlarda Başarılı Olmak Konusunda İpuçları
Gerek kolejlere ve Anadolu liselerine giriş, gerekse üniversite bir ve ikinci basamak sınavlarında farklı sorular olsa bile, bir bütün olarak bu sınavlara uygulanabilecek bazı hücum metodları vardır Aşağıda çeşitli araştırmalar, uygulamalar ve analizler sonucunda el*de edilmiş sonuçlardan yola çıkarak geliştirilmiş ipuçlarını ve hü*cum stratejilerini bulacaksınız. Bunları uygulamanız başarınızı bir*kaç puan yukarı çekecektir.
ÖN OKUMA
Hangi tür sınav olursa olsun ve siz bunu önceden ne kadar iyi ince*lemiş olursanız olun, sınavın şeklinde ve soru sayısında bazı deği*şiklikler olması mümkündür.
1-Bir bölüme başlamadan önce, o bölümü hızla gözden geçirin.
Başlayacağınız bölümü cevaplamadan önce 10 saniyenizi 0 bölü*mün yer aldığı sayfaları hızla gözden geçirmeye ayırın. Böyle bir iş*lem testin yapısındaki ve soru sayısındaki değişikliğe karşı uyanık olmanızı ve kendinizi değişikliklere karşı yeniden düzenlemenizi sağlayacaktır. Bu gözden geçirme işlemi sırasında, bölüm için önemli olan anahtar noktaları hatırlamanız mümkün olacaktır. Örne*ğin, tanıdığınız bir geometri şekliyle veya bildiğiniz bir soru köküyle karşılaşabilirsiniz. Bu takdirde nereden başlayacağınızı bilirsiniz.
HIZ (TEMPO)
Hiçbir sınav tekniği bir sınavdaki tempo kadar önemli değildir. Sı*navınızı değerlendiren bilgisayar son derece duyarsız bir araçtır. Sadece şu basit formülü algılamaya göre programlanmıştır.
Hani Puan = Doğru Cevap Sayısı- Her 1 yanlış için 1/4 puan
Yakın tahminlere puan verilmediği gibi, kesin isabetlere de ek puan verilmez.
1-Hız ve isabet arasında uygun bir denge kurun.
Çok hızlı çalışıp hata yapmak uygun değildir. Çünkü yanlış ce*vaplardan puan alamaz, tam tersine puan kaybedersiniz. Diğer ta*raftan, aşırı dikkatli olarak her soru üzerinde fazla zaman harcamak da yeterli puanı toplam anızı engelleyecektir.
Hayali üç öğrencinin durumu bu konuda bir örnek olabilir. Ah*met TİTİZ, Mehmet DİKKATSİZ ve Ayşe AKILLI. Bir üniversite gi*riş Sınavında 60 matematik sorusundan Ahmet 27 soruyla uğraşmış, çok dikkatli çalışmış ve sadece 2 tanesinde yanılmıştır. Mehmet çok hızlı çalışmış, soruların hepsini yapmış ancak 40 tanesinde ya*nılmıştır. Ayşe 45 soru yapmış ve 10 tanesinde yanılmıştır.
Ahmet: 25—0,5 = 24,5
Mehmet: 20—10=10
AyÅŸe: 35~ 2,5 = 32,5
3-Bir soruda belirli bir süre geçtiği halde çözüme ulaşamazsanız soruyu bırakın.
Kolejlere ve üniversitelere giriş sınavlarında soruların ağırlık derecesi farklı ancak bütün soruların puan değeri aynıdır. Zor soru*lara ek Puan verilmez. Bu sebeple bir soru üzerinde makul bir za*man harcadığınız ve doğru olduğuna inandığınız bir çözüme ulaşamadığınız takdirde, bu soru üzerinde çalışmaya devam etmek yerin*de değildir Uygun olan bu soruyu bırakıp, bölümdeki diğer sorula*ra geçmektir.
Ancak unutmamak gerekir ki 4. anahtar, soruyu çözmek için ma*kul bir süre çaba harcadığınız durumlarda geçerlidir. Bu anahtar,
“
“Soru size ilk bakışta zor geldiÄŸi takdirde bırakın” anlamına gelmemektedir.
4-Herhangi bir soruyu Üzerinde zaman harcamak gerektiği ve karışık gözüktüğü için otomatik olarak atlamayın.
Sınavda karşılaşacağınız soruların büyük çoğunluğu analize ihti*yaç gösterir Eğer üzerinde zaman harcanması gerektiğini düşündüğünüz her soruyu atlarsanız, kısa bir süre sonra çok az soruyu ce*vaplandırmış olarak, bölüm sonuna varırsınız.
Bazı matematik problemleri, kesirli ifadeler ve büyük sayılarla çok karmaşık gibi gözükebilir. Ancak kavramların doğru olarak yerli yerine oturtulması durumunda problem kolayca çözülebilir. Böyle bir soruyu anlamak ve kavramları doğru olarak kullanmak için gayretinizi esirgemeyin.
ZAMANI KULLANMAK
Zamanı kullanmak tempoya bağlı olmakla beraber, her ikisi aynı şey değildir. Zamanı kullanmak geçen her dakikanın farkında ol*mak ve her dakikadan en üst düzeyde yararlanmak demektir.
5-Yanınızda bir saat bulundurun ve bunu test süresine göre ayarlayın.
Bir test sınavının en önemli yönü zamanlama olduğu için, yanı*nızda bir saat getirmeyi unutmayın. Sınav sorumlusu sınav başlar*ken saati tahtaya yazar Ve sınav sonunda da zamanın bittiğini haber verir. Ancak hiç şüphesiz sınav sorumlusu zamanın geçişine sizin kadar duyarlı değildir. Tahtaya 10 dakika kaldığının yazılması veya bunun söylenmesi de sizi zamandan ancak genel çerçeve içinde ha*berdar etmek amacını taşır.
Kendi saatinizle zamanın geçiÅŸi ve temponuz konusunda çok da*ha gerçekçi bir fikre sahip olabilirsiniz. EÄŸer saatinizin kronometre özelliÄŸi varsa bunu da kullanmakta tereddüt etmeyin. 45 dakikalık bir bölüme baÅŸlamadan önce saati algılamayı kolaylaÅŸtırmak için 11.15’e ayarlarsanız, bölümün 12’de biteceÄŸini hesaplamak ve gör*mek daha kolay olur. Sınavda baÅŸarılı olmak için sadece zamanın farkında olmak deÄŸil, bu zamandan en iyi biçimde yararlanmak zo*rundas ınız.
6-Zihninizin dağılmasını önleyin. Eğer bölümler arasında kısa bir dinlenme aralığı vermenize imkan varsa zihninizi programlı bir şekilde dinlendirin ve bu süreyi aşmayın.
Zaman hem dostunuz, hem düşmanınızdır. Eğer zamanı bilinçli ve planlı bir şekilde kullanırsanız başarınızı yükselir ve bilinçsiz kullanırsanız kaybedersiniz.
Dikkati kesintisiz ve yoğun olarak sürdürmek için otuz dakika oldukça uzun bir süredir. Kolejlere giriş sınavlarındaki yaklaşık 120 dk. ve üniversite giriş sınavlarındaki 210 dk. zihni bir nokta et*rafında sürekli ve yoğun biçimde odaklaştırmanın mümkün olama*yacağı kadar uzundur. Eğer bu gerçeğe hazırlıklı olmazsanız, dö*nem dönem dikkatinizin dağıldığını, veriminizin düştüğünü göre*ceksiniz.
Zihninizi toplamakta güçlük çektiğiniz üç dakikalık bir süre içinde iki veya üç soruda hata yapabilirsiniz. Bu durumun toplam puanınız üzerinde yaratacağı etki seçmeyi düşündüğünüz yükseköğ*renim programına girmenizi engelleyebilir.
Bütün bir sınav süresince dikkatinizin hiç kesilmeden devam et*mesi mümkün olmadığına göre, zihin yorgunluğunun belirtilerini tanımanızda ve gerekli olduğu noktalarda zihninizi dinlendirmek için bir plan yapmanızda büyük yarar vardır. Eğer zihninizin sınav*dan koptuğunu hissederseniz, camdan dışarı bakmakta veya salo*nun içine göz gezdirmekte olduğunuzu fark edersiniz, aynı satırı veya soruyu anlamadan tekrar tekrar okursanız birkaç saniye için zihninizi dinlendirmeye ihtiyacınız var demektir. Böyle bir dinlen*me aralığına ihtiyacınız olduğunu fark ettiğinizde, kaleminizi bıra*kın, gözlerini kapatın ve alnınızı ve şakaklarınızı ovarak veya sizi rahatlatacak başka bir dinlenme egzersizi yaparak 15 saniye gibi bir süreyi bu amaçla kullanın.
Sınavda başarılı olmak için saate 5 veya 10 saniyede bir bakarak sadece zamanın farkında olmanız yetmez, esas olarak zamanı kendi amacınız ve planınız doğrultusunda kullanabilmeniz gerekir.
7-Geçen zamanla aşırı ilgilenmeyin.
Her bölüm içinde zamanı kontrol etmemizin mümkün olduğu el*verişli noktalar vardır. Örneğin bir bölümdeki çalışma hızınızı her beş soruda bir kontrol edebilirsiniz. Böylece 10 veya 15 soru so*nunda hızının ve temponuzu yavaşlatmak veya hızlandırmak yö*nünde ayarlamanız gerektiği konusunda gerçekçi bir fikre sahip olabilirsiniz.
TESTÄ°N YAPISINDAN YARARLANIN
Unutmayın ki, doğru cevap birbirine benzeyen ve doğru olmayan bir grup seçenek arasında gizlenmiştir.
8-Sorulan soruya cevap olamayacak seçenekleri eleyin. Aşağıdaki gibi okuduğunu anlamayı ölçen bir soruyu ele alalım.
“Montaigne, ‘Avrupa’ya serbest düşünmesini öğretmiÅŸ olan adamdır.’ de*mek, fazla büyük söylemektir; ama, böyle bir söz de olsa olsa Montaigne için söylenebilir.”
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine varılabilir?
A) Montaigne, Avrupa’da serbest düşüncenin en önde gelen kiÅŸisidir.
E) Montaigne bir serbest düşünce adamıdır; ancak, bu yolla Avrupa’yı et*kileyememiÅŸtir.
C) Montaigne’in Avrupa serbest düşüncesindeki yeri, herhangi bir düşünür ölcüsündedir.
D) Montaigne’in Avrupa’ya serbest düşünmesini öğretmiÅŸ olması, ancak sözde kalmıştır.
E) Avrupa’da serbest düşüncenin Montaigne’le ilgisi yoktur.
Bu noktada “tahminde bulunmak” konusunu tartışmak gerek*mektedir.
9-Tahmin etmeniz gerekirse, hızlı tahminde bulunun ve fikrinizi değiştirmeyin.
Bu anahtar iki temele dayanır. EÄŸer tahminde bulunmak gereki*yorsa, bunu yapmak gerekir. (Özellikle Açık Öğretim Fakültesi sı*navlarında olduÄŸu gibi yanlışlar için bir ceza puanı uygulaması yoksa.) Sürekli düşünmekten yorgun düştüyseniz ve iki seçenek arasında doÄŸru cevap olması yönünden bir fark göremiyorsanız o zaman tahminde bulunacaksınız. Sınavla Ä°lgili Düzenlemeler bölü*münde de belirtildiÄŸi gibi yapılan araÅŸtırmalar ilk tahminlerin, ikin*ci tahminlerden daha isabetli olduÄŸunu ortaya koymuÅŸtur. Bunun sebebi muhtemelen tahmin noktasına varılıncaya kadar yapılan ana*litik akıl yürütmedir. Bu durumda tahmin, “tahmin” kelimesinin ifa*de ettiÄŸinden daha fazla anlam taşımaktadır. EÄŸer bu açıklama aklı*nıza yatıyorsa, ilk tahmini deÄŸiÅŸtirmemek daha yerinde olur. EÄŸer bu açıklama aklınıza yatmıyorsa ve ilk tahmininiz ikincisinden da*ha iyi deÄŸilse bile, tahminlerinizi ‘deÄŸiÅŸtirerek zaman kaybetmekte olduÄŸunuzu unutmayın. Bütün bu sebeplerden ötürü tahminlerinizi deÄŸiÅŸtirmeyin. Fakat, sorunun çözümü ile ilgili farklı analitik bir yaklaşıma sahip olursanız tabii ki cevabınızda deÄŸiÅŸiklik yapacaksı*nız. Ancak bu hiç şüphesiz, bizim “tahmin” kelimesiyle ifade etme*ye çalıştığımızdan bütünüyle farklı bir durumdur.
10-Üçlü bir zincir kurulabilir, ancak dörtlü zincirin bir yerinden kırılması gerekir.
Test sınavlarında, cevap kağıtlarıyla ilgili gerçeklere dayanan tek bir teori vardır. Sınava girmiş herkes bir sırada 5 tane A ceva*bının alt alta gelmesinden oluşan zincirlerden kaçınır. Her ne kadar dörtlü veya beşli bir zincir teorik olarak mümkünse de, böyle bir zincire şimdiye kadar hiç rastlamadığımızı rahatlıkla söyleyebili*riz.
Bir testte iki veya üç doğru cevabın aynı seçeneği temsil eden harfte toplandığı görülebilir. Ancak yukarda belirttiğimiz gibi dört*lü veya daha fazla halkalı bir zincir görülmemiştir. Eğer cevap kağıdınızda dört veya daha fazla cevabın aynı seçenekte toplandığını görürseniz, o diziyle ilgili çalışmanızı gözden geçirin, çok büyük bir ihtimalle en az birinin yanlış olduğunu bulacaksınız.
CEVAP KAÄžIDININ DÃœZENLENMESÄ°
GiriÅŸ sınavları veya büyük sınavlarda test malzemesi “soru kitapçığı” ve “cevap kağıdı” olmak üzere iki ayrı parçadan meydana gelir. Cevap kağıdında kiÅŸisel bilgilerin yazılması gereken bir bölüm var*dır ve bu bölümün sınav baÅŸlamadan doldurulması gerekir. Cevap kağıdında ayrıca soru kitapçığında bulunan sorulara ve seçeneklere uygun sayılar ve harfler bulunur.
Cevap kağıtları makineyle okunduğu için, cevap kağıdında işa*retlenmemiş ve yanlış işaretlenmiş cevaplar için puan alamazsınız.
11-Cevap kağıdında cevapları bütünüyle doldurarak, uygun boşlukları taşımadan ve koyu olarak işaretleyin. Cevap kağıdında makinenin yanlış okumasına sebep olacak her türlü işaretten kaçının. Her soru için sadece bir tek cevap işaretleyin.
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image001.gif[/IMG][IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image002.gif[/IMG]15- A B C D E
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image003.gif[/IMG]16- A B C D E
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image004.gif[/IMG]17- A B C D E
18- A B C D E
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image005.gif[/IMG]19- A B C D E
Yukarıdaki şekilde on birinci anahtar görsel olarak anlatılmıştır. Şekilde sadece 15. sorunun cevabı doğru olarak kaydedilmiştir. 19. soru çok hafif doldurulduğu 16. soru yarım bırakıldığı için bü*yük bir ihtimalle okunmayacaktır. 17. soru ise iki cevap boşluğu doldurulduğu için yanlış olarak değerlendirilecektir.
Cevap kağıdını atlayarak kodlamak sık rastlanan hatalardan biri*dir. Sıralamadaki bir atlama veya bir soruya iki cevap işaretlenmesi soru kitapçığı ile cevap kağıdındaki sayıların birbirini tutmamasına ve sınavda mutlak bir başarısızlığa sebep olur. Ne yazık ki makine*ler doğru cevap dizisini yanlış boşluklara doldurduğunuzu anlayıp düzeltecek şekilde programlanmamışlardır. Böyle bir hatayı ortadan kaldırma yollarından biri bundan sonraki anahtarda verilmiştir.
12-Cevaplarınızı, cevap kağıdına gruplar halinde kodlayın.
Soru kitapçığından her sorunun ayrı ayrı okunup, doÄŸru cevabının bulunduktan sonra, cevap kağıdına kodlanması hemen hemen bütün sınava girenlerin yaptığı ortak hatadır. Her soru için soru ki*tapçığından cevap kağıdına, cevap kağıdından soru kitapçığına gi*dip gelmek hem ciddi bir zaman kaybıdır, daha da önemlisi hem de dikkat yoÄŸunlaÅŸmasını kesen ve kopartan önemli bir engeldir. üni*versite giriÅŸ sınavlarının cevap kağıtlarında cevap numaraları blok*lar halinde dizilmiÅŸtir. Bu sebeple soru kitapçığında bu soruyu arka arkaya cevaplamak, cevapları soru kitapçığının yanına yazmak, sonra bunları “bir kerede” cevap kağıdına geçirmek hem zamandan büyük tasarruf saÄŸlar, hem dikkat kopmalarını önler, hem de bütün dikkat soru ve cevap numaralarına verileceÄŸi için kodlama hatası olma ihtimalini ortadan kaldırır.
Grup halinde kodlama yapmak için mutlaka beş soruyu cevaplan*dırmak gerekmez, sayfa sonları da uygun bir cevaplama aralığıdır.
Kodlama süreleri zihninizi dinlendirmek için kullanacağınız bir dinlenme aralığı olarak da kullanılabilir.
13-özel bir kodlama sistemi geliştirerek soru kltapçığı üzerinde işaretleyin.
Böyle bir sistem geliştirmenin birinci yararı doğru cevapları be*lirlemektir. Değiştirdiğiniz cevaplar, atladığınız sorular ve tekrar gözden geçirmek istediğiniz cevap ve sorular için de farklı kodları*nız olmalıdır. Örneğin şöyle:
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image006.gif[/IMG]Doğru cevap: Harfi daire içine alın. 1. A B C D E
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image007.gif[/IMG][IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image008.gif[/IMG]Kesinlikle doğru olamayacak seçe- 2. A B C D E
nek: Harf üzerine X işareti koyun.
Değiştirilen cevap: Daha önceki ce*-
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image009.gif[/IMG]vabın çevresindeki dairenin içini dol*- . 3. A B C D E
durun, yeni harfi daire içine alın.
Atılan soru: Sorunun sayısının ya- ? 4. A B C D E
nına ? işareti koyun.
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image010.gif[/IMG]Tekrar gözden geçirilecek soru: So- 5. A B C D E
runun sayısını daire içine alın.
Böyle bir sistem geliştirmek; neyi yapıp, geride neyi, hangi durumda bıraktığınızı kolayca görmenizi sağlayacaktır. Ayrıca cevap kağıdı üzerinde herhangi bir hata yaptığınızı fark ederseniz, geriye dönüp bu hatayı kolayca telafi etmenize imkan verecektir.
BAÅžARI BEKLENTÄ°LERÄ°
Kolej ve üniversite giriş sınavları birçok açıdan okulda öğretmenle*rinizin hazırladığı sınavlardan farklıdır.
14-Giriş sınavlarında bazı çok güç sorular vardır.
Bütün soruları doğru cevaplama beklentisi içinde olmayın.
Gerek kolejlere, gerekse üniversitelere giriş sınavları öğrencile*rin başarı düzeyini ölçmeyi değil, onlar arasında bir sıralama yap*mayı amaçlamaktadır. Bu sınava giren bütün öğrenciler, ilkokul ve*ya lise düzeyinde başarılı olmuş ve kendilerini bir üst düzeyde ve kaliteli eğitim görmeye aday görmektedirler. Bunun sonucu olarak kolejlere ve üniversitelere giriş sınavları en iyi öğrencileri, iyiler*den ayırmayı amaçlamaktadır. Bu sebeple giriş sınavlarındaki bü*tün soruları cevaplamayı beklemek doğru değildir.
15-Muhtemelen sınavda büyük bir zaman baskısı ile karşılaşacaksınız. Buna hazırlıklı olun.
Okulda daha önce cevaplandırdığınız sınavlarda büyük bir ihti*malle soruların bütününü veya büyük bir bölümünü cevaplama im*kanına sahip olmuş olabilirsiniz. Giriş sınavlarında ise zamana kar*şı yarışacaksınız. Zaman baskısı soruların güçlük derecesini yüksel*tecektir.
Giriş sınavlarının puanlama sistemi, okul başarısı sınavlarından farklıdır. Okulda girdiğiniz başarı sınavlarında 86-100 puan alanlar pekiyi, 66 - 84 puan alanlar iyi vb. şekilde not alırlar. Oysa giriş sı*navlarında aldığınız puanlar yaptığınız tercihler doğrultusunda önem ve anlam kazanacaktır. Buna hazırlıklı olun.
ÖZET
Bu bölümde kolejlere, Anadolu liselerine giriÅŸ ve üniversite bir ve ikinci basamak sınavlarında uygulanacak “Hücum metodları” 15 anahtar biçi*minde anlatılmıştır.
* Bir bölüme başlamadan önce, o bölümü hızla gözden geçirin. Cevapla*maya başlamadan önce 10 saniyenizi bu işleme ayırın.
* Hız ve isabet arasında uygun bir denge kurun.
* Bir soruyu yaparken belirli bir süre geçtiği halde çözüme ulaşamazsa*nız, soruyu bırakın.
* Herhangi bir soruyu üzerinde zaman harcamak gerektiği ve karışık gö*züktüğü için otomatik olarak atlamayın.
Yanınızda bir saat bulundurun ve bunu test süresine göre ayarlayın.
* Zihninizin dağılmasını önleyin. Bölümler arasında 10-20 saniye gibi kı*sa bir dinlenme aralığı vermenize imkan varsa, zihninizi programlı bir şekilde dinlendirin ve bu süreyi aşmayın.
* Geçen zamanla aşırı ilgilenmeyin.
* Sorulan soruya cevap olmayacak seçenekleri eleyin.
* Tahmin etmeniz gerekirse, hızlı tahminde bulunun ve fikrinizi değiştir*meyin (Sorunun çözümü için farklı analitik bir yaklaşım geliştirirseniz ve yeni cevabın doğruluğundan emin olursanız, bu anahtarı kullanma*yın).
* Üçlü bir zincir olabilir, ancak doğru cevap olarak aynı seçenek dört so*ruda arka arkaya gelmez. Böyle bir zinciri kırın.
* Cevap kağıdınızı makinenin okuduğunu unutmayın ve kağıdınızı kural*lara bütünüyle uyarak doldurun.
* Cevaplarınızı cevap kağıdınıza gruplar halinde kodlayın. Böylece hem zamandan kazanmış, hem hata ihtimalini ortadan kaldırmış, hem de zihninizi dinlendirmiş olursunuz.
* Özel bir kodlama sistemi geliştirerek soru kitapçığı üzerinde işaretle*yin. Böylece geride neyi, hangi durumda bıraktığınızı kolayca görürsü*nüz.
* Giriş sınavlarında bazı çok güç sorular vardır. Bütün soruları doğru cevaplandıracağınızı sanmayın. Aksi takdirde hayal kırıklığına uğrarsı*nız.
* Sınavda büyük bir zaman baskısı ile karşılaşacaksınız. Bu zaman bas*kısı soruların güçlük derecesini yükseltecektir. Buna hazırlıklı olun.