Jack Landon
KÄ°TABIN ADI BEYAZ DÄ°Åž
KÄ°TABIN YAZARI JACK LANDON
YAYIN EVÄ° VE ADRESÄ° ROMAN ODA YAYINLARI
BASIM YILI MART 2001
KÄ°TABIN KONUSU:
İlkel bir dünyaya kavuşmak için uygarlıktan kaçacağı yerde, insanların aasına katılmak için ormanı terk eden vahşi bir köpeğin acı, buruk, şaşılası bir yaşamı anlatmaktadır.
KİTABIN ÖZETİ:
Karanlık ladin ağaçları ormanı, donmuş nehrin her iki yakasında yer alıyordu. Arazi öylesine cansız, ıssız ve soğuktu ki hüzün kelimesi bile onu tanımlamada yetersiz kalıyordu. Sessizlik her yanı sarmıştı.
Ama yine de bu uzak yabani topraklarda dirençli bir yaşam vardı. Görünümleriyle kurttan farksız bir köpek sürüsü donmuş nehir boyunca ilerliyordu. Hayvanların sık tüylü postları buz tutmuştu. Solukları havayla karışınca buharlaşıyor, sonra incecik buz taneciklerine dönüşüp tüylerine yapışıyordu. Deri koşumları, yine deri kayışlarla peşleri sıra sürükledikleri bir kızağa bağlanmıştı.
Gece olunca köpeklerlerden biri kaybolur. Günden güne de kabolmaları devam etmektedir. Sahiplerinden Bill kurt sürüsünü ürkütmek ve hıncını onlardan almak için onları vurmaya kara verir. Ama bu onun sonu olur.
Daha sonra diÅŸi kurt ve diÄŸer sürünün üyeleri baÅŸka bir kızak grubunun geldiÄŸini fark edince onların peÅŸini bırakırlar. Sürünün diÄŸer üyeleriden olan Tek göz ve Genç kurt diÅŸi kurtla birlikte olabilmek için bir mücadeleye giriÅŸirler. Bu mücadeleyi Tek göz kazanır. DiÅŸi kurtla birlikte dört adet yavruları olur. Yavru kurt maÄŸradan çıkmadığı ve dünyayı tanımadığı için çok toydur. Ama daha sonra maÄŸradan çıkar ve tehlikeli dünyayı kendi gözleriyle görür. Kıtlık zamanı vaÅŸak yavrularını yerler fakat annesiyle diÅŸi kurt ve beyaz diÅŸ dövüşmek durumunda kalırlar. Bu dövüşü vaÅŸak hayatını kaybederek öder. Bu olaydan sonra ise diÅŸi kurt’un yani “kishe”nin sahipleri gelir ve beyaz diÅŸi ve annesini kamplarına götürürler. Beyaz diÅŸ günden güne daha vahÅŸileÅŸir ve Lip lip’in ve kamptaki diÄŸer köpeklerin öfkesini üstüne çeker. Bunun sebebi ise babsının bir kurt olmasıdır. Kampta gün geçtikçe Beyaz diÅŸ’in ünü git gide yayılır. Yalnız bu ün kötü bir ündür. Çadırlardan balık, et vb gibi yiyecekleri çalar, diÄŸer köpeklerle boÄŸuÅŸur, oları kimi zaman öldüresiye döver. Kampta beliren kıtlıklerda kampı terk eder ve kıtlık bitene kadar oraya uÄŸramaz. Böyle yapmasının nedeni ise kaptaki insanların aç kalınca köpekleri de yemeleridir. Bir gün Beyaz DiÅŸ ile Kishe ayrılmak zorunda kalırlar. Beyaz DiÅŸ annesinin ardından gitmeye kalkar ama sahibi Gri Kunduz gitmesine izin vermez. Daha sonra ise Gri Kunduz elindeki malzemeleri satmak için kuzey ülkesine gider ve yanında Beyaz DiÅŸ de vardır.
Kuzey ülkesi sınılı yaz aylarında altın arayıcılarının gözde yerlerinden biri olmuÅŸtur. Buraya yüzlerce altın arayıcısı gelir. Bu umt ülkesin de Gri Kunduz elindeki malları satarak iyi bir gelir elde eder. Beyaz DiÅŸ orada da rahat durmaz. Alltın aramaya gelen kiÅŸilerin narin, zayıf, korkak köpeklerine derslerini verir. Beyaz DiÅŸ’in bu durumunu gören kuyzey ülkesinin yerlilerinden Güzel Smith bu halini Gri Kunduz’a onu kendisine satması için konuÅŸur. Gri Kunduzun karalı tutumu karşısında ise taktik deÄŸiÅŸtirerek Gri Kunduz’a içki verir ve onu alıştırır. Bir aya kalmadan Güzel Smith Gri Kunduz’un elinde ne varsa ne yoksa hepsini alır ve verdiÄŸi içkilerin parasına karşılık Beyaz DiÅŸ’I ister. Mecburen Gri Kunduz bu isteÄŸi yerine getirmek zorunda kalır.
Beyaz DiÅŸ Güzel Smith’i ilk gördüğünden beri hiç hoÅŸlanmamaktadır. Üç defa kaçma giriÅŸiminde bulunur ama yine Güzel Smith kaçan köpeÄŸi Gri Kunduzdan tekrar alır. Bu arada da öfkesi ve diÄŸer canlılara karşı olan düşmanlığı giderek artar. Eski sahibini kendisini verdiÄŸi için ona karşı nefret duyuyordur. Yeni sahibi ise onu günden güne daha da kızdırır ve onu köpek dövüşlerine çıkarır.
Beyaz DiÅŸ karşısına çıkan bütün rakiplerini teker teker öldürür. Dövüşlerde baÅŸka ÅŸansıda yoktur. Sadece yenen hayatta kalır diÄŸerinin ise oradan ölüsü çıkar. Beyaz DiÅŸ yine bir dövüşte yalnız bu seferki zorlu bir rakip olan bir doberman cinsi köpekle dövüşür ve bu köpek onu gafil avlar. Doberman Beyaz DiÅŸ’in can alıcı bölgesi olan boÄŸazını kapar. Beyaz DiÅŸ ne yaptıysa onun elinden kurtulamaz. O civardan geçmekte olan kızaklı iki kiÅŸi Beyaz DiÅŸ’in yardımına koÅŸarlar. Onu sahibinden az bir para karşılığı zorla alırlar. Güzel Smith Beyaz DiÅŸ’i vermeyi ilk baÅŸta kabul etmese de sonunda razı olur ve onu satar.
Beyaz DiÅŸ yeni sahibi olan Scott’i ilk baÅŸta kabul etmez. Kendisini cezalandırmalarını bekler. Halbuki Scott Beyaz DiÅŸ’in bu haliyle yaÅŸayıp yaÅŸamayacağını düşünür çünkü Beyaz DiÅŸ fazla hırpalanmış, boÄŸazında yarası vardır. Buna raÄŸmen Beyaz DiÅŸyaÅŸamayı baÅŸarır ve yeni sahibinin sevgisi sayesinde yavaÅŸ yavaÅŸ uysallaÅŸmaya baÅŸlar. Beyaz DiÅŸ sahibinin evini koruyup gözetlerken sahibi ise onun bakımını üstlenmiÅŸtir.
Gün gelir Scott iÅŸi gereÄŸi Kaliforniya’ya ailesinin yanına gitmeye karar verir. Ama Beyaz DiÅŸ sahibinin ilk gitme giriÅŸiminden tecrübe alarak onun kendisini tekrar terk edeceÄŸini sezer. Ä°stediÄŸi gibi sahibiyle birlikte ailesinin yanına gider. Oradaki kurallara çabuk alışır. DiÄŸer köpeklerle kavga etmez, tavukları yemez, baÅŸka issanlara saldırmaz, eÄŸer hırsız deÄŸillerse tabii.
Haberlerde Scott’ın babasının mahkum ettiÄŸi bir katil hapisten kaçar ve zanlı Scott’ın evine girer. Ev halkı o gece büyük bir gürültü ve iki el silah sesiyle uyanırlar. Salona girip baktıklarında Beyaz DiÅŸ’in yaralı olarak yattığını katilin ise boylu boyunca kanlar içinde yere serili bulurlar. Beyaz DiÅŸ’i hemen veterinere götürürler. Doktor ameliyata alınması gerektiÄŸini fakat bu durumda ameliyat iyi geçse dahi yaÅŸayamayacağı kanısındadır. Lakin Beyaz DiÅŸ’in yaÅŸama gücü bu vahim durumunda devreye girerek onun hayatta kalmasını saÄŸlar ve eÅŸi olan kangal köpek ve yavruları ile birlikte olayların yorgunluÄŸu yüzünden güneÅŸin ılıklığında derin bir uykuya dalar.
KÄ°TABIN ANAFÄ°KRÄ°:
Hayattaki zorluklara karşı ne olursa olsun elimizden gelenin en iyisini yapmamız gerektiğini ayrıca doğadaki her canlının vahşiş bile olsa sevgiye muhtaç olduğunu aşılamaktadır.
KÄ°TAPTAKÄ° OLAYLARIN VE ÅžAHISLARIN DEÄžERLENDÄ°RÄ°LMESÄ°:
Beyaz Diş: Zeki, çevik, vahşi,
Kische: Beyaz DiÅŸ’in annesidir.
Tek göz: Beyaz dişin babasıdır.
Lip Lip: Beyaz DiÅŸ’in kamptaki peÅŸini bırakmayan düşmanıdır.
Gri Kunduz: Beyaz DiÅŸ’in ve annesinin sahibi aynı zamanda güçlü, adil, cesur bir insandır.
Matt: Scott’ın yardımcısıdır. Beyaz DiÅŸ’in ilk baÅŸta sevmediÄŸi fakat sonra onun iyi bir insan olduÄŸunu fark ettiÄŸi bir kiÅŸidir.
Scott: Beyaz DiÅŸ’in en son sahibidir. Beyaz DiÅŸ ondan sevginin ve koÅŸulsuz itaatin ne olduÄŸunu öğrenmiÅŸtir.
KİTAP HAKKINDAKİ ŞAHSİ GÖRÜŞLER:
İnsanın insanla ve doğayla olan mücadelesini destansı boyutlara ulaştırmıştır. Okumanızı tavsiye ederim.
KÄ°TABIN YAZARI HAKKINDA KISA BÄ°LGÄ°:
ÇocukluÄŸu ve gençliÄŸi, onu denize baÄŸlayan Batı Kıyısı’nda geçti. Ortaokuldan sonra okulu bıraktı, ama kendini yetiÅŸtirmeyi bırakmadı. Tam bir kitap ve kütüphane kurduydu. Bu arada adını Jack olarak deÄŸiÅŸtirdi. BeÅŸ yıllık bir aradan sonra, 19 yaşında liseye döndü. Liseden sonra Berkeley’deki Kaliforniya Ãœniversitesi’ne de baÅŸladı.
Ama o zamana dek limanda ve fabrikalarda amelelik yapmış, inci kaçakçılığına karışmış, Pasifik seferi yapan gemilerde miço olmuÅŸ, mevsimlik işçilerin arasında ülkenin pek çok yerini dolaÅŸmış biri olarak üniversiteyi çok sıkıcı ve ruhsuz buldu. Altı ay dayandığı üniversiteyi "hevesten yoksun aklın gönülsüz arayışları"nın sürdüğü bir yer olarak tanımladı. Yine aynı sıralarda okumanın yanısıra yazmaya da merak sardı. Durmaksızın öyküler, fıkralar, ÅŸiirler yazıp yayıncılara yolluyor, ama sürekli reddediliyordu. 1897′de Alaska’da altın peÅŸine düştü. Altın bulamadı ama, eserlerinde ustalıkla kullanacağı pek çok deneyim ve öyküyle geri döndü. 1899′da büyük bir dergiyle anlaÅŸarak düzenli olarak hikayelerini yayınlatmaya baÅŸladıÖyküleri yayınlanmaya baÅŸladıktan sonra hayatı boyunca, ne olursa olsun günde en az bin kelime yazmayı adet edindi. Bu sıkı disiplini sayesinde de bu denli üretken olabildi. Kısa sürede tanındı. "Halkla iliÅŸkiler" (yani PR) iÅŸini çok iyi kullandı. Sinema endüstrisinin geleceÄŸini gören ve romanlarının filme alınmasını saÄŸlayan ilk edebiyatçılardandı.1900′de Bess Maddern ile ilk evliliÄŸini yaptı. Ama bu bir mantık evliliÄŸiydi. BeÅŸ yıl sürdü. Joan ve Bess adında iki kızı oldu. Bess ile evliyken tanıştığı ve "can yoldaşım" dediÄŸi Charmian Kitteridge ile 1905′te evlendi. Charmian sıkı bir can yoldaşıydı. Birlikte, bugün pek yaygın olan aile tipi gezi teknelerinin ilk örneÄŸi olan Snark’ı yaptırıp 1907′de Hawaii’ye yelken açtılar, 1905′ten baÅŸlayarak koskoca bir çiftlik kurdular. Charmian üç de kitap yazdı. London 22 Kasım 1916′da, yani daha kırk yaşındayken böbrek yetmezliÄŸinden öldü.
Kitapları :
Martin Eden Demir Ökçe
Güneş Çocuğu Deniz Kurdu
Beyaz Diş Yanan Gün Işığı
Ay Vadisi DehÅŸet Ãœlkesi
Cinayet Vadisi Vahşetin Çağrısı
Halk Avcısı Sevginin Katıksızı
Büyük Serüven Ademden Önce
AteÅŸ Yakmak DireniÅŸ
Alın Teri Şampiyon
Ä°ntihar Alaska Kid
Tanrılar ve Köpekler Kız Kar ve Kan
Düş Ülkelerine Yolculuk Can Yoldaşı
Doğu Yakası