www.1bilgi.com

Maddenin temelinde atom adı verilen çok küçük parçacıklardan oluÅŸtuÄŸu kavramı eski yunanlılara kadar uzanır.Milattan önce 5. yüzyılda Leucippus ve Democritus maddenin sonsuz küçük parçacıklara ayrılamayacağını öne sürdüler.Onlar,bir madde daha küçük parçalara bölünmeye devam edilirse en sonunda atomun bölünmeyeceÄŸini iddia ediyorlardı.Atom sözcüğü Yunanca’da bölünmez anlamına gelen atomos sözcüğünden türetilmiÅŸtir.

Eski yunan atom kuralları planlı deneylere dayanmıyordu.Bunun için yaklaşık 2000 yıllık bir zaman süresince atom kuramı sadece tartışılmaktan öteye gidilmedi.Atomların varlığı Robert Boyle tarafından THE SCEPTÄ°CAL CHYMÄ°ST (1661),Isaac Newton tarafından da Principia (1687) ve Opticks(1704) kitaplarında kabul edilmiÅŸti . Fakat John Dalton’ un 1803-1808 yılları arasında geliÅŸtirip önerdiÄŸi atom modeli kimya tarihinde en önemli aÅŸamalardan biri olmuÅŸtur.

Atomun alt konuları:

a) ATOM MODELÄ° TASARLAMA

Sınıfta gördüğümüz sıra, kara tahta, sınıfın duvarları, sınıfı dolduran hava bir bütün olarak deÄŸerlendirilir. Gözlemciye, sanki maddede bir süreklilik varmış gibi gelir. Duvarın yüzündeki sıvayı kaldırdığımızda duvarın yan yana ve üst üste konulmuÅŸ tuÄŸlalardan oluÅŸtuÄŸunu görürüz. TuÄŸlaların birbirine tutunmasını aralarına konan kum ve çimentodan yapılmış harç saÄŸlar. Demek ki bütün olarak gözüken duvar, çok çeÅŸitli ve küçük parçacıklardan oluÅŸmuÅŸtur.TuÄŸlayı parçalasak görebildiÄŸimiz en küçük parça gene tuÄŸladır. Çok küçük tuÄŸla parçasını 20 katili bir bina kadar büyütsek, tuÄŸlanın da daha küçük taneciklerin yan yana gelmesiyle oluÅŸtuÄŸunu anlardık.Bir flit tulumbasına su doldurup 2 metre uzaktan duvara sıksak sıvanın da küçük parça­cıklarından, taneciklerden oluÅŸtuÄŸunu görürüz. Gözle sudaki bu parçacıkları göremeyiz. Ancak dolaylı olarak flit tulumbasını duvara sıkınca görmekteyiz.Kapalı iki kutu alıp bunların içinde ne olduÄŸunu, kapağını açmadan anlamak için kutuları aÅŸağı yukarı, saÄŸa, sola çevirerek içinden çıkan sesleri dinlemeye çalışırız.Birinci kutuda çalkalanma sesi, ikinci kutuda ise bir tıkırtı duyuluyorsa birinci kutuda sıvı bir madde, ikinci kutuda ise katı bir madde vardır yargısına varabiliriz.Böylece birinci kutu için bir sıvı modeli, ikinci kutudaki madde içinde bir katı modeli kurmuÅŸ oluruz.

Bilim adamlarının yaptıkları da bir bakıma yukarıdaki kutu denemesine benzer.

b) ATOM MODELLERÄ° VE YAPISI

Democritus ve Leucippos, maddenin bölünmeyecek taneciklerden oluştuğunu çok eski çağlarda ileri sürmüşlerdi. Platon ve Aristotoles bu görüşe karşı çıkmış ve maddenin daha küçük parçalara bölünebileceğini savunmuşlardır. Bu görüşün ortaya atılmasından yaklaşık 2000 yıl sonra 1803 yılında John Dalton tarafından bilimsel gerçeklere dayanan bir atom kuramı açıklanmıştır.Atomun varlığını kanıtlayan delillerden kütlenin korunumu ve sabit oranlar gibi kanunlar Dalton atom modeline temel oluşturur.

-

c) ATOMDAKÄ° TEMEL TANECÄ°KLER

En basit madde türü olan element, "atom" denilen temel birimlerden oluÅŸmuÅŸtur. Atom, bir elementin, kendine ait kimyasal özelliklerini taşıyan en küçük parçasıdır. Atom, çekirdek ve elektronlardan oluÅŸmuÅŸtur. Çekirdek, atomun kütlesini meydana getiren bölüm olup proton ve nötron adı veri­len tanecikleri içermektedir. Atomdaki temel taneciklerin yük ve kütle özellikleri, aÅŸağıdaki tabloda gösterilmektedir:

Tanecik

Sembol

Yük (*)

Kütle (**)

Proton

p

+1

1,0073=1Elektron

e

-1 1/836 = 0Nötron

n

0 1,0087 = 1Yük birimi olarak "elektron yükü" veya "elemanter yük" ÅŸek­linde verilen 1,6 x 10T19 kulon birimi kullanılmaktadır. Ancak buradaki uygulamalarda yükün birimi ile ilgilenilmeyecektir.

Kütle birimi olarak "atomik kütle birimi" kullanılmıştır. 1 ato­mik kütle birimi (akb), bir 12C atomunun kütlesinin 1/12’sidir. Bu konu, ayrıntılı olarak ileride ele alınacaktır.

Tabloda görüldüğü üzere bir elektronun kütlesi, bir protonun küt­lesinin 1/1836’sı kadardır. Bu, çok küçük bir sayı olduÄŸundan, elektronların, atomun toplam kütlesine katkısı ihmal edilebilir. Çekirdekte bulunan taneciklere (yani proton ve nötronlara) nükleonlar denir.

ATOM NUMARASI (A.N)

Bir elementin atom numarası, çekirdeğindeki proton sayısıdır. Elementi tanımlayan en önemli özelliktir. Her elementin kendine özgü bir atom numarası vardır. Aynı atom numarasına sahip iki element olamaz.

KÃœTLE NUMARASI (K.N)

Bir atomun çekirdeÄŸindeki proton ve nötron sayılarının toplamı­dır. (BaÅŸka bir ifadeyle, kütle numarası nükleon sayısına eÅŸittir) Sembolü X olan bir element;

K.N

X ÅŸeklinde ifade edilir.

A.N.

ÇEKİRDEK YÜKÜ (Ç.Y)

Çekirdekte sadece protonlar yük taşımaktadır. O halde çekirdek yükü, proton sayısına eşittir. d) ORBİTALLER

Modern atom teorisindeki en önemli noktalardan biri, elektronların Bohr atom modelinde öngörüldüğü gibi dairesel bir yörüngede değil, adeta bir bulut gibi, belirli bir bölgeye dağılmış olarak bulunmasıdır. Elektronun bulunma olasılığının en fazla olduğu hacimsel bölgelere orbital denir. Orbital şekilleri, elektronun ait olduğu enerji alt düzeyine göre belirlenir. Buna göre s, p, d ve f alt düzeylerindeki orbitallere ait şekiller birbirinden farklıdır. Bir orbitalde en fazla 2 elektron bulunabilir. Bir temel enerji düzeyinde n2 tane orbital bulunur (n= Temel enerji düzeyinin numarası).

s Ortitalleri

(s) alt düzeyinin elketron kapasitesi 2’dir. Bir orbitalde de en fazla 2 elektron bulunabileceÄŸinden, bir (s) alt düzeyinde 1 tane orbital vardır. (s) orbitalinin ÅŸekli, x – y – z koordinat sisteminde küreseldir.

p Orbitalleri

(p) alt düzeyinin elektron kapasitesi 6 ve bir orbitalin elektron kapasitesi 2 olduğundan, bir (p) alt düzeyinde 3 tane orbital vardır. bunlar, sırasıyla x, y ve z eksenlerine göre simetrik birer çift şişkinlik şeklindedir. Bunların şekilleri aşağıda verilmektedir

Bu yazı Salı, 06 Kasım 2007, 13:27 tarihinde Kimya kategorisi altında yayınlandı. Bu yazıya yapılacak yorumlardan haberdar olmak için RSS 2.0 beslemesini kullanabilirsiniz. Yorum yapabilirsiniz, veya kendi sitenizden geri izleme yapabilirsiniz.