Soğan Soyarken Gözümüz Neden Yaşarır?

Soğan yemeklere kattığı tat nedeniyle mutfaklarımızın vazgeçilmez yiyeceklerinden birisidir.  Soğan öyle bir yiyecek ki çiğ yediğimiz zaman acısı bir tadı varken pişirdimizde daha tatlımsı bir tad alır. 

Mutfaklarda bu kadar kritik bir yere sahip olan kuru soğanın en kötü özelliği ise soyarken gözümüzde oluşturduğu istemsiz gözyaşlarıdır. Birçoğumuz için bu etki istenmeyen bir durum olsa da sinema sektöründe ağlama sahneleri için yararlı bir özelliktir bu. 🙂

Bu konuda akla gelen iki sorudan ilki “Soğan neden gözlerimizi yaşatır?” dır. Bu sorunun cevabı tamamen kimyasal nedenlerle açıklanabilir. Sülfür kimyasalının soğan içerisinde bulunması,  hem artmasının farklı olmasının hem de soyarken gözümüzün yaşamasının en önemli sebebidir.  Bir soğanı kestiğinizde bunlardan “S1 propenylcysteinesulphoxide” adı verilen kısım çözülür ve gözlerimizi tahriş eden “proponal-S oxit” adlı kısmı ortaya çıkar. Kimya ilminin karışık kelimeleri aklımızı karıştırmadan esasa geçersek, bu maddenin gözümüze değmesi ile bir çeşit hidroliz olur ve içinde eser miktarda bulunan sülfrik asit gözümüzü yakar ve yaşarmasına neden olur.

Bu konu ile alakalı ikinci bir soru daha akla gelmektedir “Soğan soyarken gözün yaşarmaması mümkün müdür,  mümkünse ne yapmak gerekir?“. Bu sorunun ilk kısmı için cevabımız evet olacaktır. Soğanın göz yaşartmaması için farklı yöntemler uygulanabilir. Bunlardan ilki, çoğu aşçı tarafından da tercih edilen,  soğanı soyarken ıslak tutmaktır,  akan su altında soğanı kesebilirsiniz. İkinci yöntem ise ağızdan nefes almaktır. Burundan nefes alırken soğanın yaydığı kimyasal gözümüze daha çok yaklaştığı için gözlerimizde yaşatma oluşturur. Oysa ağızdan nefes aldığımızda soğanın istenmeyen kimyasalları solunum ve gözü yaşartmadan vücuttan atılır. Dişlerinizin arasına metal kaşık koyarak bu yöntemi uygulayabilirsiniz. Önerilen üçüncü yöntem ise dişlerinizin arasına limon parçası, ekmek içi ya da şeker alarak soğanın yaydığı sülfür filtrelenebilir. Bu sayede ağzınızdan soluduğunuz havadaki sülfür filtrelenecektir. Önerilen dördüncü yöntem ise soğanı kesmeden önce buzdolabına tutmaktır. Son yöntem kulaktan dolma bir yöntemdir,  başarılı olup olmadığını deneyerek görebilirsiniz.