Türkiye Vakıflar Bankası T.a.o.
TÃœRKÄ°YE VAKIFLAR BANKASI T.A.O.
Planlama ve İktisadi Araştırmalar Grup Yönetmenliği
(Mevzuatı İzleme, Değerlendirme ve Ekonomik Araştırmalar Yönetmenliği)
BEYAZ EŞYA SEKTÖRÜ
AÄŸustos 2000
İÇİNDEKİLER
BÖLÜM I
GÄ°RÄ°Åž……………………………………………………………………………..1
BÖLÜM II
1-SEKTÖRÃœN GENEL DURUMU ………………………….………………….2
1.1-Ãœretim-İç Satışlar……………………………………………………………..2
1.2-Dış Ticaret………………..…………………………………………………..5
BÖLÜM III
1-ÃœRÃœN GRUPLARI Ä°TBARÄ°YLE SEKTÖRÃœN DURUMU…………………..8
1.1-Buzdolabı………………………………………………………………………8
1.1.1-Ãœretim-İç Satışlar……. ……………………………………………………..8
1.1.2-Dış Ticaret………………………….………………………………………..8
1.1.3-Beklentiler…………………..………………………………………………11
1.2-Otomatik Çamaşır Makinesi………………………………………………….11
1.2.1-Ãœretim-İç Satışlar……. ………………………………………………….…11
1.2.2-Dış Ticaret………………………….………………………………………13
1.2.3-Beklentiler…………………..………………………………………………14
1.3-Bulaşık Makinesi………………….………………………………………….14
1.3.1-Ãœretim-İç Satışlar……. …………………………………………………….15
1.3.2-Dış Ticaret………………………….………………………………………16
1.3.3-Beklentiler…………………..………………………………………………17
1.4-Fırın…….……………………………………………………………………..17
1.4.1-Ãœretim-İç Satışlar……. …………………………………………………….17
1.4.2-Dış Ticaret………………………….……………………………………….18
BÖLÜM IV
SEKTÖRDE TALEP YAPISI Ä°LE Ä°LGÄ°LÄ° BÄ°LGÄ°LER…………………………..19
BÖLÜM V
BEYAZ EÅžYA SANAYÄ°Ä°NE VERÄ°LEN YATIRIM TEÅžVÄ°KLERÄ°……………..22
BÖLÜM VI
GÃœMRÃœK BÄ°RLİĞİ ÇERÇEVESÄ°NDE BEYAZ EÅžYA SEKTÖRÃœ……………23
BÖLÜM VII
SEKTÖRÃœN SORUNLARI VE ALINMASI GEREKEN TEDBÄ°RLER………….25
BÖLÜM VIII
SONUÇ……………………………………………………………………………..27
KAYNAKLAR………………………………………………………………….….30
BÖLÜM I
GÄ°RÄ°Åž
Türkiye’de beyaz eÅŸya sektörü, geliÅŸen teknolojisi, her geçen gün artan üretimi, ihracat kapasitesi ve bunlara baÄŸlı olarak geniÅŸleyen yan sanayii, servis, bayi aÄŸları ve istihdam imkanları açısından Türk ekonomisine önemli katkılarda bulunmaktadır. Bu baÄŸlamda beyaz eÅŸya sektörü yaklaşık 500 bin kiÅŸinin geçimini saÄŸlamaktadır.
Tüketicinin bilinçlenmesi ve araştırma geliştirme çalışmalarına verilen önemin artmasıyla başlayan kalite yarışı ve rekabet ortamı son 10 yılda beyaz eşya sektörünün büyük aşamalar kaydetmesini sağlamıştır.
Beyaz eşya sektörünün büyüme hızında etkili olan pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlardan en önemlileri ilk satın alma talebi ve yenileme-değiştirme talebidir. Bu iki bileşen sonucunda oluşan toplam talep ise pazarın dinamiklerini belirlemektedir. Bunun yanında pazarın büyümesinde etkin ve tüketiciye uygun imkanlar sunan kampanyalarda etkili olmaktadır.
Beyaz eÅŸyada yıllar içinde saÄŸlanan iyileÅŸtirmeler ve geliÅŸtirilen teknolojilerle ulaşılan kalitenin yanısıra, kullanımdaki enerji tasarrufu ortalama %40′lara varmıştır. 1990′lı yılların başına kadar kapasitenin büyük bir kısmını iç pazar için kullanan beyaz eÅŸya sektörü özellikle bu tarihten itibaren yurtdışı pazarlara da yönelmiÅŸ, uzun vadeli ve kalıcı bir müşteri ağı oluÅŸturmuÅŸtur. Buna karşın ülkemizde de gerek ÅŸirket satın alma yolu gerekse doÄŸrudan yatırım yolları ile yabancı sermayeli dünya ölçeÄŸindeki üreticilerin sayısı artmıştır. Gerek yurtiçinde, gerekse yurtdışındaki satış rakamlarının artması neticesinde kapasite yatırımları da artış göstermiÅŸtir.
Bu çalışmada; beyaz eşya sektörünün 1990 yılından bugüne kadarki gelişimi incelenmektedir.
BÖLÜM II
1-SEKTÖRÜN GENEL DURUMU
Aşağıdaki tabloda sektörde faaliyet gösteren firmalar ve sundukları ürünlerin markaları yer almaktadır.
Sektörde Faaliyet Gösteren Firmalar
Ãœretici Firmalar
Markaları
İthalatçı Firmalar
Markaları
Arçelik
Arçelik
Electrolux
Electrolux-AEG
Profilo-Peg
Profilo,Bosch, Sıemens
GEPA
General Elektrik
Merloni
Ariston,Philco, Indesit
Frimak
FTC-Frigidaire
Teba
Teba
Ãœnimeks
White-Wentinghause
Auer
Auer,Calypso
Singer
Goldstar-Candy
T.Demirdöküm
Demirdöküm
Erler
Moulinex
Vestel
Vestel
Mak
Sanyo-Cosmos
Acarsoy
Kelvinatör
Raks
Hitachi
Sektörde faaliyet gösteren firmalar ikiye ayrılmaktadır. Bir kısmı sadece ithalatçı olup, yurtdışında getirip yurtiçinde satıyorlar. Bir kısmı ise sadece üretici olmaktadır. Ãœretici firmaların ithalatı da olmaktadır. Bunlar sanayide kullanılmak üzere ithal edilen ürünler, yada çok özel olup yıllık satışı 10′u geçmeyen ürünler olmaktadır.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle beyaz eşya sektörünün üretim, iç satış, ithalat ve ihracat değerleri gösterilmektedir.
Beyaz Eşya Sektörü Arz-Talebi
(Adet)
Üretim Değ.% İthalat Değ.% İç Satış Değ.% İhracat Değ.% 1992
2.683.438 -
51.852 -
2.330.111 -
374.851 -
1993
3.090.873 15 94.388 82 2.761.139 18 441.866 18 1994
2.743.550 -11 52.687 -44 2.199.691 -20 674.424 53 1995
3.196.380 17 52.049 -1 2.293.738 4 905.902 34 1996
3.509.103 10 257.200 394 2.844.601 24 882.890 -3 1997
4.671.578 33 492.692 92 3.729.455 31 1.273.735 44 1998
4.475.488 -4 786.000 60 3.966.378 6 1.393.750 9 1999
4.549.640 2 708.382 -10 3.369.703 -15 1.763.453 27 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1.1-ÜRETİM -İÇ SATIŞLAR
Ülkemizde ekonomik krizin yaşandığı, yüksek enflasyon ve kur artışlarının görüldüğü 1994 yılının ardından 1995, 1996 ve 1997 yıllarında buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırının yer aldığı beyaz eşya sektöründe büyüme yaşanmıştır.
Aşağıdaki tabloda ürün grupları itibariyle sektörün son üç yıllık üretim ve iç satış değerleri gösterilmektedir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet)
Ürün Cinsi
1997
1998 1999 Üretim İç Satış Üretim İç Satış Üretim İç Satış Buzdolabı
1.849.513 1.230.743 1.875.089 1.407.844 2.139.259 1.257.749 Oto.Çam.Mak.
1.454.006 1.464.279 1.375.163 1.493.842 1.219.338 1.222.201 Bulaşık Mak.
447.348 426.804 318.320 477.593 325.499 405.528 Fırın
920.711 607.629 906.916 587.099 865.544 484.225 Toplam
4.671.578 3.729.455 4.475.488 3.966.378 4.549.640 3.369.703 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Beyaz eşya üreticisi Arçelik A.Ş., BSH Profilo A.Ş., Merloni Electrodomestici, Türk Demirdöküm A.Ş., Teba Şirketler Grubu A.Ş., Auer A.Ş. ve Vestel Beyaz Eşya A.Ş. firmalarının üye olduğu Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği tarafından hazırlanan verilere göre, 1999 yılında buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırından oluşan dört ana grubun üretim miktarı 1998 yılına göre %2 oranında artış göstererek 4.549.640 adet olarak gerçekleşmiştir.
1999 yılında üretim ve kapasite kullanım oranları buzdolabında 2.139.259 adet ile %80, otomatik çamaşır makinesinde 1.219.338 adet ile %86, bulaşık makinesinde 325.499 adet ile %20 olarak gerçekleşmiştir.
Beyaz eşya satışları 1996 yılında %24, 1997 yılında %31 büyürken, 1998 yılında %6 oranında artış göstererek 3.966.378 adet olarak gerçekleşmiştir. 1999 yılında ise ekonomik durgunluk, Marmara Bölgesindeki deprem ve Asya krizi etkisi ile fiyatları azalan Uzakdoğu kökenli ürünlerin rekabetinin etkisiyle bir önceki yıla göre % 15 oranında düşüş göstermiştir. Ürün bazında ise, buzdolabı iç satışları %11, otomatik çamaşır makinesi %18, bulaşık makinesi %15, fırın ise %18 oranında azalış göstermiştir.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle üretim ve iç satışların Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet)
Ürün Cinsi
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ãœretim
İç Satış
Ãœretim
İç Satış
Ãœretim
İç Satış
Buzdolabı
904.226 691.216 1.071.753 619.786 1.223.548 703.771 Oto.Çam.Mak.
768.562 719.427 586.290 611.995 614.108 667.571 Bulaşık Mak.
178.780 219.393 160.716 186.391 171.435 228.442 Fırın
430.546 266.731 465.852 249.376 506.482 248.461 Toplam
2.282.114 1.896.767 2.284.611 1.667.548 2.515.573 1.848.245 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, fırın ve bulaşık makinesinden oluşan dört ana grupta üretim geçen yılın aynı dönemine göre %10 oranında artış göstererek 2.515.573 adete yükselmiştir. Ürün grupları itibariyle üretimde en fazla artış %14 oranı ile buzdolabında gerçekleşmiştir. Otomatik çamaşır makinesinde artış oranı %5, bulaşık makinesinde %6, fırında ise %9 olmuştur.
İç satışlar ise aynı dönemde 1999 yılının aynı dönemine göre %11 oranında artış göstererek 1.848.245 adete yükselmiştir. Bu dönemde Hükümetin uyguladığı ekonomik istikrar programı nedeniyle düşen faiz oranları, beyaz eşya ürünlerinin satın alımında vadelerin uzamasına yol açmış ve artışa geçen taleple birlikte sektörde rekabet hızlanmıştır.
Ürün grupları itibariyle iç satışlarda en fazla artış %23 oranı ile bulaşık makinesinde gerçekleşmiştir. Otomatik çamaşır makinesinde artış oranı %9, buzdolabında %14 olmuştur.
Beyaz eşya satışları dönemler itibariyle ürünlere göre farklılıklar göstermektedir. Örneğin; buzdolabı satışları yaza doğru yükselme trendine girerken, yaz boyunca ve sonbaharda belli bir oranda düşüş eğilimi göstermekte,kış aylarında ise en düşük düzeyine gelmektedir. Diğer yandan klimalar içinde aynı durum geçerlidir. Ancak çamaşır makinesi ve bulaşık makinelerinde tam tersi durum ortaya çıkmaktadır. Bu ürünlerin satışları kış aylarında daha yoğun gerçekleşmektedir.
Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi verilerine, beyaz eÅŸya üreticisi ve pazarlamacısı firmaların 1999 yılı itibariyle Türkiye pazar paylarına göre, Arçelik %35′lik payla sektörde liderliÄŸi korumaktadır. Arçelik firmasını Beko ve Bosch firmaları izlemektedir.
Firmaların Sektör Payları (%)
1997 1998 1999 AEG
2,6 1,8 1,3 Arçelik
40,7 36,9 34,9 Ariston
2,2 4,4 5 Beko
17,8 16,4 16,8 Bosch
14,5 16,2 15,1 Electrolux
0,1 0,2 0,6 Frigidaire
0,5 0,8 0 Philco
2,3 2,6 0 Profilo
12,2 11,2 11,9 Siemens
2 3,7 6,1 Vestel
3,1 3,9 4,7 DiÄŸerleri
2 1,9 3,6 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Arçelik, 1997 yılındaki %41′lik pazar payını koruyamasa da 1998 ve 1999 yıllarında ortalama %35′lik payını korumuÅŸtur. Bunun yanında Beko’nun pazar payında belli bir düşüş gözlenmektedir. DiÄŸer yandan Frigidaire ve Philco pazardan hiç pay alamamışlardır. 2000 yılı tahmini rakamlara göre ise AEG, Arçelik, Electrolux, Vestel, Bosch, Siemens ve Profilo’nun pazar payları yükselirken, Ariston, Philco ve Frigidaire’nin paylarında bir deÄŸiÅŸim olmadığı, pazar payını yüzde yüze yakın oranında yükselten tek firmanın da Siemens olduÄŸu belirtilmektedir.
1.2-DIÅž TÄ°CARET
Avrupa Birliği ile oluşturulan Gümrük Birliği sonrasında, AB ülkelerinden yapılan ithalatta gümrük vergisi ve fonların kaldırılması sonucunda ithalatın ucuzlaması ile 1996 yılında sektörde ithalat hızlı bir artış göstererek 52.049 adetten 257.200 adete yükselmiştir. Bu dönemde ithalatçı firmaların yanında ürün yelpazesini genişletmek isteyen yabancı ortaklı yerli üreticilerde ithalata yönelmişlerdir. Bunun yanında Asya krizi nedeniyle fiyatları düşen Uzakdoğu kökenli ürünlerin rekabeti de ithalatı artırmıştır. 1999 yılında ise ekonomik durgunluğun etkisiyle ithalat %10 oranında azalış göstermiştir. İthalatın iç tüketimdeki payı buzdolabında %18, otomatik çamaşır makinesinde %14, bulaşık makinesinde %31 ve fırın da %7 olarak gerçekleşmiştir.
Dört ana ürünün 1999 yılı toplam ihracatı 1998 yılına göre %27,1997 yılına göre %38 oranlarında artış göstererek 1.763.453′e yükselmiÅŸtir.
Ä°thalat-Ä°hracat
(Adet)
Ürün Cinsi
1997
1998 1999 Ä°thalat
Ä°hracat
Ä°thalat
Ä°hracat
Ä°thalat
Ä°hracat
Buzdolabı
200.446 784.651 302.712 817.597 278.136 1.045.774 Oto.Çam.Mak.
164.354 86.842 253.042 120.564 207.141 179.886 Bulaşık Mak.
117.943 110.398 197.872 100.123 184.836 87.743 Fırın
9.949 291.844 32.374 355.466 38.269 450.050 Toplam
492.692 1.273.735 786.000 1.393.750 708.382 1.763.453 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1999 yılında bulaşık makinesi ihracatı dışında diÄŸer ürünlerin ihracatında artış görülürken, üretimin buzdolabında %49′u, otomatik çamaşır makinesinde %15′i, bulaşık makinesinde %27’si, fırında %52’si ihraç edilmiÅŸtir.
Devlet Ä°statistik Enstitüsü’nden alınan bilgilere göre fırın, buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve elektrik süpürgesinden oluÅŸan beyaz eÅŸya ihracatı 1999 yılında %21 oranında artarak 234 milyon dolar düzeyine yükselmiÅŸtir. Ä°hracatın 146,7 milyon dolarlık bölümü buzdolaplarından, 33,6 milyon dolarlık bölümü çamaşır makinelerinden oluÅŸurken, buzdolaplarında %22, çamaşır makinelerinde %34 oranlarında ihracat artışı saÄŸlanmıştır. 23,9 milyon dolarlık ocak ve fırın , 18 milyon dolarlık bulaşık yıkama makinesi, 10,9 milyon dolarlık elektrik süpürgesi, 554 bin dolarlık mikro dalga fırın ihracatı gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Fırında %20, elektrik süpürgesinde %25 ihracat artışı olurken, bulaşık yıkama makinesi ihracatı bir önceki yıl düzeyinde kalmıştır.
Dış Ticaret (Bin Dolar)
Yıllar
Ä°hracat DeÄŸ.% Ä°thalat DeÄŸ.% 1990
33.939 -
59.727 -
1991
48.036 42 76.913 29 1992
71.565 49 67.739 -12 1993
76.601 7 104.853 55 1994
98.377 28 64.756 -38 1995
149.646 52 88.921 37 1996
134.072 -10 203.201 129 1997
179.881 34 308.333 52 1998
193.877 8 313.249 2 1999
234.029 21 233.202 -26 KaynakÄ°E
Ülkeler itibariyle ihracatın dağılımına bakarsak; toplam 118 ülkeye yapılan ihracatta İngiltere 48,3 milyon, İspanya 31,9 milyon, Almanya 23,8 milyon, İtalya 14 milyon, Belçika 9,9 milyon, İsrail 5,9 milyon dolarla ilk sıralarda yer alan ülkelerdir.
Sektörde ithalat 1996 ve 1997 yıllarında önemli oranda artış göstererek 89 milyon dolardan 300 milyon dolara yükselmiştir. 1998 ve 1999 yıllarında ise daralma başlamış ve 1998 yılında %2 gibi düşük bir oranda artan ithalat 1999 yılında %26 oranında azalarak 233 milyon dolar düzeyine inmiştir. İthalattaki azalma buzdolabında %28, çamaşır makinelerinde %34 oranında olmuş ve 83,2 milyon dolarlık buzdolabı, 56,1 milyon dolarlık çamaşır makinesi ithalatı gerçekleşmiştir. Bulaşık yıkama makinesinde %19, elektrik süpürgesinde %17 oranında ithalat azalması olmuş ve 44,7 milyon dolarlık bulaşık yıkama makinesi, 40,2 milyon dolarlık elektrik süpürgesi ithalatı gerçekleşmiştir. 1,6 milyon dolar olan fırın ve ocak ithalatında %74 oranında azalış olurken, mikro dalga fırın ithalatı %86 oranında artarak 6,5 milyon dolar düzeyine yükselmiştir.
Ãœlkeler itibariyle ithalatın dağılımına bakarsak; Güney Kore’den 72 milyon, Almanya’dan 56,6 milyon, Ä°talya’dan 55,6 milyon dolarlık ithalat gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Fransa 6,1 milyon, Hollanda 5,9 milyon, Ä°ngiltere 2,2 milyon, Yunanistan 1,7 milyon, Ä°spanya 10,7 milyon, ABD 8 milyon dolar ile Türkiye’nin toplam 43 ülkeden yaptığı beyaz eÅŸya ithalatında yer alan diÄŸer önemli ülkelerdir.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle dış ticaretin Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.
Ä°thalat-Ä°hracat
(Adet)
Ürün Cinsi
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat Buzdolabı
150.016 409.580 157.902 528.551 104.319 538.075 Oto.Çam.Mak.
120.398 59.537 97.541 57.281 153.256 113.318 Bulaşık Mak.
89.510 43.644 89.337 43.749 102.042 36.854 Fırın
18.514 151.005 15.224 197.755 24.103 247.830 Toplam
378.438 663.766 360.004 827.336 383.720 936.077 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Dört beyaz üründe 1996 yılından itibaren düzenli olarak artış gösteren ithalat 1999 yılında düşüş gösterirken, 2000 yılından itibaren yeniden artış trendine girmiştir. İthalat 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %7 oranında artış göstererek 383.720 adete ulaşmıştır.
Sektörün ihracatı ise artış göstermeye devam etmektedir. 1999 yılında yaşanan sıkıntıların bir bölümünü ihracatla telafi eden sektörde 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde ihracat 1999 yılının aynı dönemine göre %13, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %41 oranında artış göstererek 936.077 adete yükselmiştir. Bu dönemde ürün bazında ihracatta en yüksek artış %98 ile otomatik çamaşır makinesinde gerçekleşmiştir.
BÖLÜM III
1-ÜRÜN GRUPLARI İTİBARİYLE SEKTÖRÜN DURUMU
1.1-BUZDOLABI
Buzdolabı beyaz eşya piyasası içinde önemli bir yer teşkil etmektedir. Buzdolabı dışındaki beyaz eşya ürünlerinden bulaşık makinesi ve çamaşır makinesinin yaptığı fonksiyonların insan emeği ile yapılabilmesi mümkündür. Bu nedenle buzdolabı, kullanımı zorunlu ürünlerin başında gelmektedir. Buzdolabı bu özelliği ile beyaz eşya sektörünü taşıyıcı rol üstlenmiş konumda bulunmaktadır.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle buzdolabı pazarındaki gelişmeler gösterilmektedir.
Buzdolabı Arz-Talebi
(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat 1992
1.087.416 3.281 796.715 281.898 1993
1.247.016 83.619 927.180 396.801 1994
1.265.135 37.883 767.267 585.973 1995
1.620.919 40.088 827.338 791.722 1996
1.638.018 75.458 963.374 694.800 1997
1.849.513 200.446 1.230.743 784.651 1998
1.875.089 302.712 1.407.844 817.597 1999
2.139.259 278.136 1.257.749 1.045.774 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1.1.1-Üretim-İç Satışlar
Buzdolabı üretiminde faaaliyet gösteren firmalar Arçelik, Bosch-Sıemens-Profilo ve Merloni Electrodomestici’dir. Merloni, Vestel grubundan Pekel’deki %30 oranındaki hisselerin tamamını 1995 yılında satın almıştır.
1991-1996 döneminde sektörde buzdolabı kapasitesi 2 milyon adet olarak gerçekleşmiştir.1997 yılında kapasite 2.330.000 adete yükselmiş, 1998 ve 1999 yıllarında ise artış göstermemiştir.
Buzdolabı üretimi yıllar itibariyle artış göstermiştir. 1991 yılında 1.026.000 adet olan üretim, 1998 yılında 1.875.089, 1999 yılında ise 2.139.259 adete yükselmiştir. 1991-1995 döneminde yıllık ortalama üretim artışı %12 düzeyinde olmuştur. 1996 yılı üretimi 1995 düzeyinde kalırken , 1997 yılında %13, 1999 yılında ise %14 oranında artış göstermiştir.
Üretim-İç Satışlar
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ãœretim
1.620.919 28 1.638.018 1 1.849.513 13 1.875.089 1 2.139.259 14 İç Satışlar
827.338 8 963.374 16 1.230.743 28 1.407.844 14 1.257.749 -11 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Buzdolabında kapasite kullanımı yıllar itibariyle artan üretim paralelinde yükselmiştir. 1991 yılında kapasite kullanımı %51 düzeyinde iken, 1995 ve 1996 yıllarında %82 düzeyine ulaşmış, 1997 ve 1998 yıllarında %79 ve %80 düzeyinde gerçekleşmiştir.
Buzdolabının iç satışları 1991-1993 döneminde 800-930 bin düzeyinde gerçekleşirken 1994 yılında ekonomik kriz nedeniyle tüketicinin ihtiyacını ertelemesi sonucunda %17 azalarak 767.267 adet düzeyine inmiştir. İç satışlar 1995 yılında %8 artışla 827.338 adet, 1996 yılında %16 artışla 963.374 adet, 1997 yılında %28 artışla 1.230.743 adet, 1998 yılında %14 oranında artışla 1.407.844 adet olarak gerçekleşirken, 1999 yılında ithal ürün rekabeti, ekonomik durgunluk ve deprem nedeniyle yenileme taleplerinin ertelenmesi sonucunda %11 oranında azalış göstererek 1.257.749 adet olmuştur.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle buzdolabı üretim ve iç satışlarının Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ãœretim
904.226 1.071.753 1.223.548 İç Satışlar
691.216 619.786 703.771 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle buzdolabı üretimi geçen yılın aynı dönemine göre %14, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %35 oranında artış göstererek 1.223.548 adede ulaşmıştır. İç satışlar ise 1999 yılının aynı dönemine göre %14 oranında artış göstererek 703.711 adete ulaşmıştır.
1.1.2-Dış Ticaret
Yıllar itibariyle buzdolabı ithalatı döviz kurları paralelinde hareket etmiştir. Türk lirasının 1993 yılında aşırı değer kazanması sonucunda önemli oranda artan ithalat, 1994 yılında döviz kurunun hızlı artışı sonucunda %55 oranında azalış göstererek 37.883 adet olarak gerçekleşmiştir. 1996 yılında Türk lirasının değerini koruması ve AB ile oluşturulan Gümrük Birliği sonucunda AB ülkeleri kaynaklı ithalatın ucuzlaması paralelinde ithalat %88 artışla 75.458 adet olarak gerçekleşmiştir. 1997 yılında ithalat %167, 1998 yılında %52 artış göstererek 302.712 adede çıkarken, 1999 yılında yaşanan ekonomik durgunluk nedeniyle %8 oranında azalış göstermiştir.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle buzdolabı ithalat ve ihracat değerleri verilmektedir.
Ä°thalat-Ä°hracat
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ä°thalat
40.088 6 75.458 88 200.446 167 302.712 52 278.136 -8 Ä°hracat
791.722 35 694.800 -12 784.651 13 817.597 4 1.045.774 28 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Ä°thalat yurtiçi talebin 1995′te %5′ini , 1996 yılında %7’sini, 1997 yılında % 14′ünü, 1998 ve 1999 yıllarında ise %18′ini karşılamıştır.
1991-1997 döneminde ithal buzdolabı birim fiyatlarının, ihraç birim fiyatlarının yaklaşık üç katı düzeyinde gerçekleÅŸmesi ile ithalat yurtiçinde üretilmesi ekonomik olmayan üstün teknoloji içeren , geniÅŸ hacimli lüks modelleri kapsamıştır. 1998 yılında ithalat birim fiyatın azalarak ihraç ürün fiyatının iki katı düzeyinde gerçekleÅŸmesi ile, buzdolabı ithalatı daha basit modelleri de kapsamaya baÅŸlamıştır. 1998 yılında ithalatın %73′ü Güney Kore’den, %12’si Ä°talya’dan , %5i Fransa’dan, %3′ü Ä°spanya’dan ,%2’si Almanya’dan, %2’side ABD’den gerçekleÅŸtirilirken, AB ülkelerinden yapılan ithalatın toplam içindeki payı %22 olarak gerçekleÅŸmiÅŸtir.
Buzdolabı ihracatında 1996 yılındaki duraklamanın dışında sürekli artışlar kaydedilmiÅŸtir. Ä°hracatta 1993′te %41, 1995′de %35 artış saÄŸlanırken, 1996 yılında iç satışlarda %16 büyümenin getirdiÄŸi canlılığın etkisiyle %12 oranında azalma görülmüştür. 1997 yılında ihracat %13 artışla 784.651 adet, 1998 yılında %4 artışla 817.597 adet, 1999 yılında ise iç satışlardaki gerilemeye raÄŸmen %28 oranında artış göstermiÅŸtir.
Ãœretimin 1994′de %46’sı, 1996′da %42’si , 1998′de %44′ü, 1999 yılında ise %49′u ihraç edilmiÅŸtir. 1998 yılında buzdolabı ihracatının ülkelere göre dağılımı incelendiÄŸinde, Ä°ngiltere %37,Fransa %18, Almanya %8, ABD %6, Belçika %4, Ä°spanya %4,Yunanistan %3 ile baÅŸta gelmektedir. AB ülkelerine yapılan ihracatın toplam ihracat içindeki payı 1991 yılında %54, 1995 yılında %58, 1996 yılında %61, 1997 yılında %65, 1998 yılında ise %80 olarak gerçekleÅŸmiÅŸtir.
2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle sektör genelinde ithalat artarken, buzdolabı ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre %34, 1998 yılının aynı dönemine göre %31 oranında gerileme göstermiştir.
Aşağıdaki tabloda buzdolabı ithalat ve ihracatının Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.
Ä°thalat-Ä°hracat
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ä°thalat
150.016 157.902 104.319 Ä°hracat
409.580 528.551 538.075 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1.1.3-Beklentiler
Buzdolabı üretiminde kapasite kullanım oranının 1995 ve 1996 yıllarında %82, 1997 yılında %79 , 1998 yılında %80 ile son yılların en yüksek düzeyine ulaşması nedeniyle 1997 yılından itibaren sektördeki firmalar kapasite artışı ve modernizasyon yatırımlarına gitmişler ve yeni üreticiler devreye girmişlerdir.
AB ile Gümrük BirliÄŸi oluÅŸturulması, kapasite fazlası olan ve yatırım yapmak isteyen yabancı üreticilerin yerli üreticilerle stratejik ortaklıklar oluÅŸturmasını,ithal hammaddelerin ucuzlamasının da etkisiyle cazip hale getirmiÅŸtir. Önümüzdeki dönemlerde üretimin ihracat ve iç satışlar paralelinde artış göstermesi beklenmektedir. Yabancı ortaklıkları olan yerli üreticilerin Gümrük BirliÄŸi avantajından faydalanarak ürün çeÅŸitlemesine gitme amacıyla ithalatı artırmaları ve pazara üretici olarak katılmayı planlayan firmaların üretime geçmeden önce ithalat yapmaları ile ithalatın 2000′li yıllarda da artış göstermesi beklenmektedir.
Önümüzdeki dönemlerde buzdolabında gelişmesi beklenen dört ürün grubu bulunmaktadır. Satış payının artmasının beklendiği bu ürünler; no frost Amerikan tipi buzdolabı, kombi buzdolabı ve 80 cm genişliğindeki buzdolaplarıdır. Tek kapılı buzdolabının pazar payının ise aynı oranda düşmesi beklenmektedir.
1.2-OTOMATİK ÇAMAŞIR MAKİNESİ
Beyaz eÅŸya sektöründe çamaşır makinesi cihazları büyümenin en fazla ve devamlı olduÄŸu ürün grubudur. Bu üründe üretim 1990′lı yıllar boyunca düzenli olarak artış göstermiÅŸtir.
Otomatik çamaşır makinesi pazarında sürekli olarak artan iç satışlar, doygun olan Avrupa pazarındaki üretici firmaları Türkiye’ye yönelterek, ithalatta da önemli oranda artış saÄŸlamıştır. Otomatik çamaşır makinesi ithalatı diÄŸer ürünlerin aksine ihracatı geçmiÅŸtir.
Otomatik Çamaşır Makinesi Arz-talebi
(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat 1992
779.636 2.920 774.718 3.842 1993
914.490 7.059 914.378 4.639 1994
746.360 10.646 762.429 8.870 1995
834.441 6.452 790.522 40.677 1996
1.000.282 115.474 1.068.982 55.274 1997
1.454.006 164.354 1.464.279 86.842 1998
1.375.163 253.042 1.493.842 120.564 1999
1.219.338 207.741 1.222.201 179.886 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1.2.1-Üretim-İç satışlar
Sektörde faaliyet gösteren firmaların toplam kapasiteleri 1998 yıl sonu itibariyle 1.600.000 adettir. Ãœretim 1991 yılında 617.000 adet iken 1993 yılında 914.490 adede yükselmiÅŸtir. 1994 yılında yüksek faiz ve kur artışının ekonomik ortamda yarattığı talep daralması etkisiyle üretim %16 oranında düşüş göstererek 746.360 adete gerilemiÅŸtir.1995 yılındaki ekonomik büyüme paralelinde üretim %9 artarak 834.441 adete yükselmiÅŸtir. İç pazarda ve ihracatta yaÅŸanan canlanma paralelinde üretim, 1996 yılında %20 artışla 1.000.282 adet olmuÅŸtur. 1997 yılında üretim %45 oranında artarken, 1998-99 yıllarında gerileme göstermiÅŸtir. 1997 yılında otomatik çamaşır makinesinde kapasite kullanım oranı %91 seviyesine ulaÅŸmıştır. 1998 yılında ekonomik durgunluk nedeniyle üretim %5 oranında azalarak 1.375.163 adet düzeyine inerken, kapasite kullanımı da %86′ya gerilemiÅŸtir. 1999 yılında ise diÄŸer beyaz eÅŸya ürünlerinde olduÄŸu gibi ekonomik durgunluÄŸun etkisiyle otomatik çamaşır makinesi üretimi %11 oranında azalış göstermiÅŸtir.
Üretim-İç Satışlar
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ãœretim
834.441 9 1.000.282 20 1.454.006 45 1.375.163 -5 1.219.338 -11 İç Satışlar
790.052 4 1.068.982 35 1.464.279 37 1.493.842 2 1.222.201 -18 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Otomatik çamaşır makinesi iç satışları 1991-1993 döneminde yıllık ortalama %22 artışla 616.000 adetten 914.490 adede yükselmiştir. 1994 yılında tüketicinin ihtiyacını ertelemesiyle %17 azalış göstermiştir. 1996 yılında itibaren artış gösteren iç satışlar 1997 yılında %37 artışla 1.464 .279 adet düzeyine ulaşmıştır. 1998 ve 1999 yıllarında üretim ve iç satışlar ekonomik durgunluğun etkisiyle azalış göstermiş ve 1999 yılında üretimin tamamı iç pazarda satılmıştır.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle Ocak-Haziran dönemi üretim ve iç satış rakamları verilmektedir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ãœretim
768.562 586.290 614.108 İç Satışlar
719.427 611.995 667.571 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Otomatik çamaşır makinesi üretimi 2000 yılı Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %5 oranında artarken 1998 yılının aynı dönemine göre %20 oranında azalış göstermiştir.
İç satışlar ise 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %9 oranında artış gösterirken, 1998 yılının aynı dönemime göre %7 oranında azalış göstermiştir.
1.2.2-Dış Ticaret
1996 yılında AB ile oluÅŸturulan Gümrük BirliÄŸi sonrasında yabancı ortaklı üreticiler ve ithalatçıların ürün çeÅŸitlemesine gitmeleri ile 115.474 adet çamaşır makinesi ithal edilmiÅŸ olup, ithalatın iç tüketimdeki payı önemli oranda artış göstermiÅŸtir. 1997 ve 1998 yıllarında firmalar üretimlerini artırmalarına raÄŸmen ithalat artışı da sürmüştür. 1999 yılında ise iç pazarda yaÅŸanan daralma sonucu ithalata %18 oranında azalmıştır.1999 yılında iç pazarda satılan her 100 otomatik çamaşır makinesinin 17’si ithal edilmiÅŸtir. Otomatik çamaşır makinesi ithalatı diÄŸer ürünlerin aksine ihracatın önüne geçmiÅŸtir.
Otomatik çamaşır makinesi ithalatı Gümrük Birliği oluşturulana kadar daha çok lüks modelleri kapsadığı halde 1996 yılından sonra yabancı ortaklı üreticilerin ve ithalatçıların ithalata yönelmeleri sonucu tüm modelleri kapsamıştır.
Ä°thalat-Ä°hracat
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ä°thalat
6.452 -45 115.474 1.690 164.354 42 253.042 54 207.741 -18 Ä°hracat
40.677 358 55.274 36 86.842 57 120.564 39 179.886 49 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Otomatik çamaşır makinesi ihracat hacmi 1990′lı yılların başında düşük seviyede olmasına raÄŸmen 1995 yılından itibaren artış göstermeye baÅŸlamıştır. Ãœretimin 1995 ve 1996 yıllarında %5′i, 1997 yılında %6’sı, 1998 yılında %9′u, 1999 yılında ise %15′i ihraç edilmiÅŸtir.
AB ülkelerine yapılan ihracat 1993 yılında toplam ihracattan %8 pay alırken, bu oran 1997 yılında %68 düzeyine çıkmıştır. 1998 yılında ihracat yapılan başlıca ülkeler olarak, Almanya %20, İngiltere %15, Fransa %14, Belçika %8, Romanya %5 ile başta gelmektedir.
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle Ocak-Haziran dönemi ithalat-ihracat rakamları verilmektedir.
Ä°thalat-Ä°hracat
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ä°thalat
120.398 97.541 153.256 Ä°hracat
59.537 57.281 113.318 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Otomatik çamaşır makinesi ihracatı Ocak-Haziran 2000 döneminde, 1999 yılının aynı dönemine göre %98 oranında, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %90 oranında artış göstererek 113.318 adet olarak gerçekleşmiştir. İthalat ise geçen yılın aynı dönemine göre %57 oranında artış göstererek 153.256 adete yükselmiştir.
1.2.3-Beklentiler
Otomatik çamaşır makinesi üretiminde kapasite kullanımının %86 düzeyinde olması faaliyet gösteren firmaların kapasite artışına gideceklerini göstermektedir. Buna ilaveten iç satışların 1998 yılındaki ekonomik durgunluk nedeniyle azalmış olmasına karşın orta ve uzun vadede potansiyel talebin yüksek olması pazarı cazip kılmaktadır. Avrupa’nın ikinci, dünyanın beÅŸinci büyük üreticisi Bosch-Siemens’in, Profilo’nun %66 hissesini almasının Profilo’nun ürün gamı, pazarlama, satış ve fiyatlandırma stratejilerini etkileyeceÄŸi beklenmektedir. Bunun yanında Arçelik ve Bosch-Siemens-Profilo da kapasite artışına gideceklerini bildirmiÅŸlerdir. Dünyanın ikinci Avrupa’nın birinci büyük üreticisi Electrolux AEG markası ile Türkiye pazarına önce ithalat yaparak katılmıştır. Vestel grubu Vestel-White markası ile üretime geçmeden önce ithalat yaparak pazardan pay almıştır. Bu geliÅŸmeler paralelinde sektörde rekabetin artması beklenmektedir.
Sektörde faaliyet gösteren ve otomatik çamaşır makinesi üreten firmalara göre önümüzdeki 5 yıl içinde %12-15 arasında büyüme beklenmektedir. İthalatın iç tüketimdeki payının 2000 yılından itibaren artış seyrini sürdürmesi , ihracatın ise geçmişte olduğu gibi fiyat avantajına dayalı olarak gelişme göstermesi ve ağırlıklı olarak AB ülkelerine yapılması beklenmektedir.
1.3-BULAÅžIK MAKÄ°NESÄ°
Bulaşık makinesi sektöründe 1999 yılı itibariyle tek üretici firma Arçelik’tir. Firmanın üretim kapasitesi yılda 500 bin adettir. Bosch-Sıemens-Profilo 1996 yılına kadar az miktarda
üretim yapmış ve 1997 yılında ithalata yönelmiştir.
Bulaşık makinesi Türkiye pazarına 1990 yılından sonra girmiÅŸtir. DiÄŸer beyaz eÅŸya ürünlerinde yaklaşık 500 bin adetlik yenileme satışları bulunurken bulaşık makinesi pazarının toplam satışları son 3 yıldır deÄŸiÅŸmemiÅŸtir. Buna raÄŸmen diÄŸer beyaz eÅŸya ürünleri ile kıyaslamada %42′lik sahiplik oranı ile Türk tüketicisi Batı Avrupa ülkelerinin de önünde yer almaktadır.
Bulaşık Makinesi Arz-talebi
(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat 1992
207.553 15.267 211.425 145 1993
324.687 3.650 322.317 98 1994
258.354 1.158 266.588 204 1995
236.134 2.907 239.922 2.072 1996
255.257 56.879 316.499 7.486 1997
447.348 117.943 426.804 110.398 1998
318.320 197.872 477.593 100.123 1999
325.499 184.836 405.528 87.743 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1.3.1-Üretim-İç Satışlar
Sektörde 1991 yılında 143.000 adet olan bulaşık makinesi üretimi 1993 yılında yıllık ortalama %51 artışla 324.687 adet düzeyine çıkmıştır. 1994 yılında ekonomik ortamın yarattığı talep daralmasının etkisiyle üretim %21 oranında düşüş göstermiÅŸ, bu düşüş 1995 yılında da devam etmiÅŸtir. Ãœretim 1996 yılında itibaren tekrar artış trendine girmiÅŸ 1997 yılında %75 artışla 447.348 adete ulaÅŸmıştır. 1998 yılında üretim ekonomik durgunluk ve ihracatta azalma nedeniyle %29 azalarak 318.320 adete gerilemiÅŸtir. Ãœretimdeki düşüş kapasite kullanımının %64′e gerilemesine neden olmuÅŸtur. 1999 yılında ise üretim %2 oranında artış göstererek 325.499 adet olarak gerçekleÅŸmiÅŸtir.
Bulaşık makinesi iç satışları 1991-93 döneminde yıllık ortalama %36 artışla 172 bin adetten 322.317 adete yükselmiştir. 1994 yılında tüketicinin ihtiyacını ertelemesi ile %17 azalış göstermiştir. İç satışlar 1996 yılından itibaren yükselmeye başlamış ve 1997 yılında 426.804 adet olarak gerçekleşmiştir. Pazardaki bu büyümede, üreticilerin taksitli kampanyalı satışlarla talebi canlandırması ve tüketicilerin genel ekonomik beklentilerinin olumlu olması etken olmuştur. 1999 yılında ise ekonomik durgunluk ve ithal ürün rekabeti nedeniyle iç satışlar %15 oranında düşüş göstermiştir.
Üretim-İç Satışlar
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ãœretim
236.134 -9 255.257 8 447.348 75 318.320 -29 325.499 2 İç Satışlar
239.922 -10 316.499 32 426.804 35 477.593 12 405.528 -15 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Bulaşık makinesi satışlarının son 3 yıldır 400.000 düzeyinde kalması sektörün doyduğunu göstermektedir. Sektörde bulaşık makinesinin hem yeni bir ürün olması hem de teknolojisinin çok fazla değişmemesi nedeni ile yenileme pazarı diğer beyaz eşya ürünlerine göre daha düşük olmaktadır. Ayrıca bulaşık makinesi ürünlerinin daha çok üst gelir grubunca tercih edilmesi satışların düşüklüğünde etken olmaktadır.
Aşağıdaki tabloda bulaşık makinesinin Ocak-Haziran dönemi üretim-iç satış rakamları verilmektedir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ãœretim
178.780 160.716 171.435 İç Satışlar
219.393 186.391 228.442 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Bulaşık makinesi üretimi Ocak-Haziran 2000 döneminde geçen yılın aynı dönemine göre %7, 1998 yılının aynı dönemine göre %4 oranında gerilemiÅŸtir. İç satışlar ise aynı dönemde geçen yılın aynı dönemine göre %23 oranında artış gösterirken, 1998 yılına göre %4′lük pazar kaybına uÄŸramıştır.
1.3.2-Dış Ticaret
Bulaşık makinesi ithalatı 1991-1995 döneminde azalma göstermiÅŸtir. Bu dönemde ithalat iç tüketimin ortalama olarak %8′ini karşılamış ve üstün teknolojili, lüks modelleri kapsamıştır. Yabancı ortaklı yerli üreticilerin ve ithalatçıların ürün gamını geniÅŸletme amacıyla ve Gümrük BirliÄŸi’nin saÄŸladığı maliyet avantajıyla ithalata ağırlık vermeleri nedeniyle ithalat 1996 yılında önemli oranda artış göstermiÅŸ ve 56.879 adete yükselmiÅŸtir. 1997 yılında ithalatın % 107 oranında artması ile ithalatın iç tüketimdeki payı %15′den %22′ye yükselmiÅŸtir. Bulaşık makinesi ithalatı 1998 yılında %68 oranında artış göstererek 197.872 adet, 1999 yılında ise %7 oranında düşüş göstererek 184.836 adet olarak gerçekleÅŸmiÅŸtir.
Ä°thalat-Ä°hracat
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ä°thalat
2.907 -26 56.879 1.857 117.943 107 197.872 68 184.836 -7 Ä°hracat
2.072 1.892 7.486 261 110.398 1.375 100.123 -9 87.743 -12 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1998 yılında ithalat yapılan başlıca ülkeler ve ithalattaki payları şöyledir: Almanya %74, İtalya %14, Fransa %6 ve İspanya %5 olarak sıralanmaktadır.
Bulaşık makinesi ihracat hacmi 1997 yılına kadar düşük seviyede gerçekleÅŸmiÅŸtir. 1995′te önemli oranda artış kaydedilmesine raÄŸmen gerçekleÅŸen ihracat 2.072 adettir. 1996 yılında üretimin %3′ü düzeyinde olan ihracat, Arçelik firmasının Whirlpool firması ile 5 yılda 500.000 adet ihracat yapmak için anlaÅŸması ile 15 kat artarak 110.398 seviyesine ulaÅŸmış ve üretimin %25′i ihraç edilmiÅŸtir. 1998 yılında ihracat %9, 1999 yılında ise %12 oranında azalış göstererek 87.743 adete düşmüştür.
1998 yılı ihracatından İngiltere %23, Almanya %19, İsveç %13, Hollanda %8, Fransa %7, İtalya %6, İspanya %4 pay almışlardır.
Aşağıdaki tabloda Ocak-Haziran dönemi bulaşık makinesi ithalat-ihracat rakamları verilmektedir.
Ä°thalat-Ä°hracat
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ä°thalat
89.510 89.337 102.042 Ä°hracat
43.644 43.749 36.854 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Sektörde Ocak-Haziran 2000 dönemi itibariyle beyaz eşya ürünleri arasında ihracatı gerileyen tek ürün bulaşık makinesi olmuştur. Bulaşık makinesi ihracatı bu dönemde 1999 yılının aynı dönemine göre %16 oranında azalış göstermiştir.
Bulaşık makinesi ithalatı ise bu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre %14 oranında artış göstererek 102.042 adete ulaşmıştır.
1.3.3- Beklentiler
2000 yılı için bulaşık makinesi pazarında %8 oranında bir büyüme hedeflenirken, pazarın özellikle yılın ikinci yarısından itibaren yükselişe geçmesi beklenmektedir. Ancak uzun dönemde, bulaşık makinesi pazarında artış olacağı ve buna bağlı olarak üretim kapasitelerinde de artışa gidileceği tahmin edilmektedir. İhracatın ise 2000 yılından itibaren %10 artacağı tahmin edilmektedir. İhracatın geçmişte olduğu gibi fiyat avantajına dayalı olarak gelişme göstermesi ve ağırlıklı olarak AB ülkelerine yapılması beklenmektedir.
1.4-FIRIN
Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle sektörün gelişimi gösterilmektedir.
Fırın Arz-talebi
(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat 1992
608.833 30.384 547.253 88.966 1993
604.680 60 597.264 40.328 1994
473.701 0 403.407 79.477 1995
504.886 2.602 435.956 71.431 1996
615.546 9.389 495.746 125.330 1997
920.711 9.949 607.629 291.844 1998
906.916 32.374 587.099 355.466 1999
865.544 38.269 484.225 450.050 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
1.4.1-Üretim-İç Satışlar
Fırın üretimi 1996 yıllarına kadar düşüş trendinde iken, 1996 yılında %22, 1997 yılında %50 oranında bir büyüme göstermiştir. 1998 yılından itibaren ise diğer beyaz eşya ürünleri gibi ekonomik durgunluğun etkisi ile düşüş trendine girmiş ve 1999 yılında %5 oranında düşüş göstererek 865.544 adet olarak gerçekleşmiştir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet) 1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ãœretim
504.886 7 615.546 22 920.711 50 906.916 -1 865.544 5 İç Satışlar
435.956 8 495.746 14 607.629 23 587.099 -3 484.225 -18 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
İç satışlar ise yıllar itibariyle 400.000-600.000 adet arasında değişimler göstermiş ve 1999 yılında %18 oranında düşüş göstererek 484.225 adet olarak gerçekleşmiştir.
Aşağıdaki tabloda Ocak-Haziran dönemleri itibariyle fırın üretimi ve iç satışları gösterilmektedir.
Üretim-İç Satışlar
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ãœretim
430.546 465.852 506.482 İç Satışlar
266.731 249.376 248.461 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle fırın üretimi geçen yılın aynı dönemine göre %9 , 1998 yılının aynı dönemine göre %18 oranında artış göstermiştir. İç satışlar ise 1999 yılındaki düzeyini korumuştur.
1.4.2-Dış Ticaret
Fırın ithalatı 1992 yılından sonra önemli oranda azalmış 1993 yılında ise hiç ithalat gerçekleştirilmemiştir. 1995 yılından sonra ise tekrar artış gösteren ithalat 1996 yılında %200 oranında artarak 9.389, 1998 yılında %220 oranında artış göstererek 32.374, 1999 yılında ise %19 oranında artış göstererek 38.269 adete yükselmiştir.
Fırın ihracatı da ithalat gibi 1992 yılından sonra düşüş trendine girmiştir. 1996 yılından itibaren tekrar artış göstermiş ve 1997 yılında %133 oranında artarak 291.844 adete yükselmiştir. 1998 yılında %22, 1999 yılında ise %27 oranında artış göstererek 450.050 adete ulaşmıştır.
Ä°thalat-Ä°hracat
( Adet)
1995 DeÄŸ. 1996 DeÄŸ. 1997 DeÄŸ. 1998 DeÄŸ. 1999 DeÄŸ. % % % % % Ä°thalat
2.602 -
9.389 261 9.949 6 32.374 225 38.269 18 Ä°hracat
71.431 -10 125.330 75 291.844 133 355.466 22 450.050 27 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
Aşağıdaki tabloda Ocak-Haziran dönemleri itibariyle fırın ithalatı ve ihracatı gösterilmektedir.
Ä°thalat-Ä°hracat
(Adet) Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000 Ä°thalat
18.514 15.224 24.103 Ä°hracat
151.005 197.755 247.830 Kaynak:Beyaz EÅŸya Sanayicileri DerneÄŸi
2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle fırın ithalat ve ihracat artış göstermiştir. İthalat geçen yılın aynı dönemine göre %58, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %30 oranında artış göstererek 24.103 adete ulaşmıştır. Fırın ihracatı ise bu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre %25, 1998 yılının aynı dönemine göre %64 oranında artış göstererek 247.830 adet olarak gerçekleşmiştir.
BÖLÜM IV
SEKTÖRDE TALEP YAPISI İLE İLGİLİ BİLGİLER
Şirketler için geleceği görmek, üretim ve satış stratejilerini ona göre oluşturmak çok önemlidir. Şirketler üretimden dağıtıma işlerini organize ederken, tahmin ve çeşitli araştırmalardan yararlanmak zorunda kalmaktadırlar. Araştırma şirketi Procon GFK tarafından gerçekleştirilen omnikent araştırması, beyaz eşya sektörü için, geleceğe yönelik satın alma planları ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır.
