www.1bilgi.com

- Denemeler’de gördüğüm her ÅŸeyi Montaigne’de deÄŸil kendimde

buluyorum. (Pascal)

- Bir kitap buldum burada. Montaigne’in kitabı; yanıma almadım

sanıyordum. Aman ne hoş adam. Ne zevk onunla birlikte olmak.

(Mme. de Sevigne)

- Montaigne, o hoÅŸsohbet insan,

Bazen derin, bazen sudan

Kuşku duymasını bilmiş

Burnu bile kanamadan.

Kerli ferli softalarla

Alay etmiş sakınmadan. (Voltaire)

- Eminim, alışacaksınız Montaigne’e. Ä°sanoÄŸlu ne düşündüyse onda

var ve bu kadar güçlü biçem zor bulunur. Bir şey öğretmiyor, çünkü

hiçbir şeyi kestirip atmıyor. Doğmacılığın tam tersi. Mağrur adam,

ama kim mağrur değil ki? Alçakgönüllü görülenler büsbütün mağrur

değiller mi? Her satırında Ben, Kendim diye konuşuyor, ama Ben,

Kendim demeden hangi bilgiye varılabilir? Haydi, bırakın Allah

aşkına hocam, filozofun, metafizikçinin bundan iyisi görülmemiş.

(Mme. du Deffand)

- Montaigne, o tanrı gibi adam, 16. yüzyılın karanlıktan içinde tek

başına diri ve tertemiz bir ışık saçmış; dehası ancak zamanımızda,

gerçek ve felsefi düşünce boşinançların, geriliklerin yerini alınca

anlaşıldı. (Grimm)

- Montaine’in düşünceleri yanlış, ama güzel. (Malebranche)

- Yazarların çoÄŸunda, yazan adamı görüyorum, Montaigne’de

ise düşünen adamı. (Montesquku)

- Çocukken babamın kitaplığından bana Dememeler çevirisinin

perişan bir cildi kalmıştı. Yıllar sonra, kolejden çıkışımda bir cildi

okudum ve ötekilerini arayıp buldum. Bu kitapla ne büyük haz ve

hayranlık saatleri geçirdiğimi hatırlıyorum. Bu kitabı, yaşadığım

başka bir hayatta yazmışım gibi geliyor o kadar candan bana, benim

düşüncemi, benim hayat deneyimimi söylüyordu. (Emerson)

- Montaigne amma da düşünce çalmış benden! (Beranger)

- Montaigne ölüyor: Kitabını tabutunun üstüne koyuyorlar;

cenazesinde yakını olarak din bilgini Charron ve manevi kızı

Mademoiselle de Goumay var Resmen septik olarak Bayle ve Naude

onlara katılıyor. Sonra Montaigne’e az çok baÄŸlananlar, bir an için

ondan zevk almış olanlar, bir an için yalnızlık sıkıntısından kurtardığı,

kuşku duydurmak sayesinde düşündürdüğü kimseler; akraba ve komşu

olarak Madame de Sevigne, La Fontaine; onun yaptığını yapmaya

özenip onu taklit etmeyi onur bilenler: La Bruyere, Montesquieu,

Jean-Jacques Rousseau; ortada tek başına Voltaire; daha az önemli

kimseler, karmakarışık: Saint-Evremond, Chaulieu, Garat… Daha

arkada çağdaşlarımız ve belki hepimiz. Ne büyük bir cenaze alayı. Bir

insanın Ben’i için bundan daha fazla umulabilir mi? Peki ama, ne

yapıyorlar bu cenaze alayında? Tören gereğince hüngür hüngür

aÄŸlayan Mademoiselle de Gournay den baÅŸka herkes konuÅŸuyor:

Ölenden, onun sevimli taraflarından, hayata bu kadar karışan

felsefesinden sözediyorlar. Herkes kendi kendinden sözediyor. Onunla

herkesin ortak olduÄŸu taraflar ortaya konuyor. Kimse ona olan

borcunu unutmuyor; her düşünce onun bir yankısı gibi… Korkarım bu

alayda dua eden tek adam Pascaldır. (Sainte-Beuve)

- Montaigne’i sevmek kendini sevmek, kendini her ÅŸeye tercih

etmektir. Montaigne’i sevmek yalnız gerçeÄŸi deÄŸil, doÄŸruluÄŸu ve ödev

duygusunu da yalnız kendinden yana çekmektir. Montaigne’i sevmek,

hayatımızda hazlara, zavallı yaradılışımızın kaldıramayacağı kadar yer

vermektir… (Brunetiere)

- Montaigne Fransız Rönesansını bitirip Klasik çağı haber veriyor.

(Lanson)

- Pilatus’un, devirler boyunca yankısı çınlayan korkunç sorusu

karşısında Montaigne, daha insanca, daha din dışı, başka bir anlamda