Sokrates……
M.Ö. 469-399 yılları arasında yaÅŸamış olan ünlü Yunanlı düşünür. Platon’un hocası olan Sokrates, yazılı hiçbir ÅŸey bırakmamış, tüm zamanını özellikle gençlerle felsefe tartışarak geçirmiÅŸtir. Görüşleri, tartışmaları yeni iktidarın temsilcileri tarafından beÄŸenilmeyen Sokrates, ‘yeni tanrılar icat ettiÄŸi, görüş ve tartışmalarıyla, gençleri baÅŸtan çıkardığı’ gerekçesiyle ölüme mahkum edilmiÅŸtir. Sokrates’in felsefedeki ve felsefe tarihindeki önemi, onun bilinçli ve ahlaki kiÅŸiliÄŸin bulunduÄŸu yer olarak ruh kavramını bulmuÅŸ olmasından kaynaklanır; felsefenin merkezine insanı geçiren, insanın kendisiyle, evrenle ve toplumla olan iliÅŸkisinin ne olduÄŸunu ve ne olması gerektiÄŸini araÅŸtıran, insan yaÅŸamının kiÅŸisel, toplumsal ve ahlaki boyutunu ön plana çıkaran Sokrates, insanlara özsel bileÅŸenlerinin ruh olduÄŸunu, onların ruhlarına özen göstermeleri gerektiÄŸini anlatmaya çalışmış, bu düşüncesini ifade etmek, onu eylemleriyle somutlaÅŸtırmak için de, yaz kış çıplak ayakla ve ince bir entariyle dolaÅŸmıştır. FiziÄŸi itibariyle çirkin biri olan Sokrates, insanların yüzlerini ve fiziki yapılarını deÄŸiÅŸtiremeyeceklerini, fakat ruhlarını ve karakterlerini deÄŸiÅŸtirip geliÅŸtirebileceklerini belirtmiÅŸtir. Buna göre, Sokrates, felsefesinde her ÅŸeyden önce, insanın doÄŸası, ihtiyaçları, amaçları ve deÄŸerleri üzerinde durmuÅŸ, neyin onu tamamlayacağını araÅŸtırmıştır. O, aynı çerçeve içinde, dilin doÄŸasıyla ilgilenmiÅŸ ve düşünme, anlam, mantık ve tanım konusunu ele almıştır. YaÅŸadığı dönemde yoÄŸun bir kavram kargaÅŸasının hüküm sürdüğünü, bunun ahlak alanını da kapsadığını düşünen Sokrates, bilgeliÄŸin, adaletin, cesaretin, v.b. anlamının ne olduÄŸu bilinmedikçe, bilgece, adil ya da cesurca eylemekten söz edilemeyeceÄŸini iddia etmiÅŸtir. Çünkü aynı sözcükleri ya da kavramları kullanan insanlar, bu sözcük ya da kavramlarla farklı ÅŸeyleri kastediyorlarsa eÄŸer, Sokrates’e göre, bu, insanların anlaÅŸtıklarını sanarak anlaÅŸmadan konuÅŸtukları anlamına gelir ve sonuç, kargaÅŸadan baÅŸka hiçbir ÅŸey olmaz. KargaÅŸa, Sokrates’e göre, hem entelektüel ve hem de ahlaki yönden olur. Ona göre, entelektüel olarak sözcük ve kavramları, sizin kullandığınız anlamdan farklı bir anlamda kullanan biriyle tartışarak, bir kavga dışında, hiçbir yere varamazsanız ve ahlaki olarak da, söz konusu sözcükler ahlaki fikirlere karşılık geldiÄŸi zaman, sonuç bir anarÅŸiden baÅŸka bir ÅŸey olmaz. Sokrates iÅŸte bu kargaÅŸayı sona erdirmek, insanlara ahlaki geliÅŸmelerinde yol göstermek için, bir tartışma ve öğretim yöntemiyle, bir tanım yöntemi geliÅŸtirmiÅŸ ve tartışmalarıyla, evrensel deÄŸerlerin özünü ve gerçek anlamını ortaya koymaya çalışmıştır.
