Bilim Felsefesi
Sınırları önceden belirlenmiş bir alanda, bilmek amacı ile genel geçer bilgilere ulaşmak için sistemli olarak, belli bir yöntemle elde edilen bilgilerdir.
Bilimlerin özelliklerini ve yöntemlerini daha açık görebilmek için öncelikle farklarını bilmek gerekmektedir. Çünkü hem konu hem de yöntem açısından birbirinden oldukça farklı bilimsel alanlar bulunmaktadır.
Bilimler alanları, yöntemleri ve sonuçları açısından öncelikle iki grupta toplanırlar:
Formel Bilimler (Aksiyomatik bilimler - Normatif bilimler - İdeal bilimler - Disiplinler / Matematik, Geometri, Mantık) :
Konuları; insan zihninin doÄŸadan soyutlayarak oluÅŸturduÄŸu ideal, soyut kavramlardır. (Sayılar, geometrik ÅŸekiller, akıl ilkeleri vb) Bu nedenle deney yöntemini kullanmazlar. Belli bir kabul ediÅŸten ( aksiyom ) yola çıkarak; bu genel doÄŸrudan özel sonuçlar çıkaran bilimlerdir. Tümevarım (dedüksiyon) olarak adlandırılan bu akıl yürütme; doÄŸru kabul ediÅŸe göre kesinlik kazanır. Ancak aksiyomlar, yani kabul ediÅŸler, farklı olursa bu kez varılan sonuçlar da farklı olacaktır. ÖrneÄŸin Okildes’ten bu yana kabul edilen ve düzlem koÅŸullarında geçerli olan geometri doÄŸruları; bir baÅŸka sistem olan uzay geometri için geçerli deÄŸildir. Kısaca Formel bilimlerin doÄŸrusu kabul ediÅŸ sınırları içinde kesinlik taşırlar. BaÅŸka bir kabul ediÅŸ sistemi ise yine kendi içinde kesinlik taşımaktadır.
Bu açıdan bakıldığında; formel bilimler kendi sistemleri içinde doğruluk ve kesinlik taşımaktadır. Ama bu onların önemini azaltmaz. Çünkü ancak formel bilimlerin ölçüler ve tutarlık konusunda vardığı noktadan sonra diğer bilimler mümkün olabilmiştir. Bir başka deyişle formel bilimler diğer bilimlerin olması için gerekli ve zorunludurlar.
Formel bilimler pozitif bilimlerin dilidir. Pozitif bilimlerin özünü oluşturan ölçü ancak matematik bilimleri ile mümkündür. Yine bilgilerin kendi içinde tutarlılığı ve sonuçların dile getirilişleri ile doğruluğunun denetlenmesi ancak mantıkla mümkündür.
