Post Fiyat Boşlukları « Teknik Analiz
Fiyat boÅŸlukları, fiyat grafiklerinde görülen, hiçbir iÅŸlemin olmadığı bölgelerdir. ÖrneÄŸin bir yukarı-trend’de, o günkü fiyat, o gün içinde bir önceki günün en yüksek fiyat deÄŸerinin üzerinde bir deÄŸerin altına düşmez ve bir önceki günün fiyat aralığıyla o günün fiyat aralığı arasında bir boÅŸluk oluÅŸur.
Bir aÅŸağı-trend’de, o günkü fiyat, o gün içinde bir önceki günün en düşük fiyat deÄŸerinin altında bir deÄŸerin üzerine çıkamaz ve bir önceki günün fiyat aralığıyla o günün fiyat aralığı arasında bir boÅŸluk oluÅŸur. Yukarıya doÄŸru olan boÅŸluklar piyasanın güçlü oluÅŸunun sinyali, aÅŸağıya doÄŸru olan boÅŸluklar ise piyasanın güçsüz oluÅŸunun sinyalidir.
Boşluklar, uzun dönemli, haftalık ve aylık grafiklerde de görülür ve bu durum genellikle fazlasıyla önemlidir. Ancak boşluklar, günlük çubuk grafiklerde daha çok görülür.
Fiyat boşluklarının yorumuyla ilgili olarak bazı inanışlar vardır. Bunlardan sıkça duyulanlardan biri "fiyat boşluklarının her zaman doldurulduğu"dur. Bu açıkça doğru değildir. Bazı boşluklar önemli bazıları ise değildir. Bazı boşluklar doldurulur, bazıları da doldurulmaz.
Boşlukların Dört Biçimi
Boşlukların dört genel biçimi vardır: Genel boşluk, kopuş boşluğu, kaçış boşluğu (ya da ölçüm boşluğu) ve tükeniş boşluğu.
Genel BoÅŸluk
Genel boşluk, boşluklar arasında en az öneme sahip olandır. Bu boşluk, genellikle işlem hacmi çok dar olan piyasalarda ya da yatay piyasaların ortalarında ortaya çıkar. İşlem hacminin oldukça sığ olduğu, piyasaya ilginin olmadığı dönemlerde bu tür genel boşluklar fiyat grafiklerinde ortaya çıkabilir. Teknik analizcilerin hemen tamamı genel boşlukları değerlendirmeye almaz.
KopuÅŸ BoÅŸluÄŸu
Kopuş boşluğu, genellikle önemli bir fiyat modelinin tamamlanışında ortaya çıkar ve genellikle önemli bir piyasa hareketinin başlangıcı olur. Piyasa tabanda, örneğin ters omuz ve baş formasyonu gibi bir ana fiyat modelini tamamladıktan sonra, omuz çizgisinin kırılması çok zaman bir kopuş boşluğuyla gerçekleşir. Piyasanın tabanlarında ya da tepelerindeki bölgelerden önemli kopuşlar bu tip boşluklarla gerçekleşir. Bir trendin tersine dönüşüne işaret olan ana trend çizgisinin kırılması da bir kopuş boşluğuyla gerçekleşebilir.
Kopuş boşlukları, genellikle yüksek işlem hacmi ile gerçekleşirler. Kopuş boşlukları hiçbir zaman doldurulmazlar. Fiyatlar, boşluğun üst ucuna kadar geri dönebilir (boğa piyasalarındaki kopuşlar) ve belki boşluğun bir kısmını kapatabilir fakat yine de bir kısım boşluk doldurulmadan kalır.
Bir kural olarak, kapanış boşluğuna eşlik eden işlem hacmi ne kadar fazla olursa o boşluğun doldurulması o kadar güçtür. Gerçekte boşluk tamamıyla dolarsa, bu durum esas olarak yanlış bir kopuş sinyaline işaret eder. Yukarıya doğru olan boşluklar, daha sonraki düzeltme hareketlerinde destek alanları olarak rol oynarlar. Aşağı doğru boşluklarda ise bu boşluklar daha sonraki düzeltme hareketlerinde direnç bölgeleri olarak rol oynarlar.
Kaçış ya da Ölçüm Boşlukları
Fiyatlar, bir miktar yol aldıktan sonra, hareketin ortalarında bir yerde bir sıçrama daha yaparlar (ya da bir seri boşluk) ve bu sıçramalar, kaçış boşluğu olarak adlandırılan ikinci tip bir boşluk biçimini oluştururlar. Bu tip boşluklar, piyasanın fazlaca yüksek olmayan işlem hacmi ile çok fazla yorulmadan hareket ettiği bir durumu anlatırlar.
Kaçış boÅŸlukları, yukarı bir trendde piyasanın güçlülüğünün, aÅŸağı bir trendde ise piyasanın güçsüzlüğünün belirtisidir. Kaçış boÅŸlukları da piyasanın daha sonraki düzeltme hareketlerinde destek alanları olarak rol oynarlar ve genellikle doldurulmazlar. KopuÅŸ boÅŸluÄŸunda olduÄŸu gibi, kaçış boÅŸluÄŸunun altına doÄŸru bir hareket yukarı-trend’de olumsuz bir sinyaldir.
Kaçış boşluğu, aynı zamanda ölçüm boşluğu olarak da adlandırılır. Çünkü, bir trendin genellikle yaklaşık olarak ortalarında bir yerde ortaya çıkar. Trendin başladığı ya da kopuşun olduğu yerden, trendin o ana kadar aldığı yol ölçülerek, geriye kalan hareketin muhtemel uzunluğunun tahmini, o ana kadar alınan yol 2 ile çarpılarak belirlenebilir.
Tükeniş Boşluğu
Bu sonuncu tip boÅŸluk, piyasa hareketinin sonlarına doÄŸru ortaya çıkar. Bütün fiyat hedeflerine ulaşıldıktan sonra ve diÄŸer boÅŸluk cinsleri (kopuÅŸ ve kaçış boÅŸlukları) tanımlandıktan sonra analizci, tükeniÅŸ boÅŸluÄŸunun oluÅŸmasını beklemeye baÅŸlar. Bir yukarı-trend’in sonlarına yaklaşırken deyim yerindeyse fiyatlar, ölmek üzere iken ileriye doÄŸru son bir sıçrama daha yaparlar. Ancak bu yukarı doÄŸru sıçramalar hızla tükenir ve fiyatlar birkaç gün ya da bir hafta içinde geriye doÄŸru düşerler. Fiyatlar bu son boÅŸluÄŸun altında kapanınca, tükeniÅŸ boÅŸluÄŸu ortaya çıkmış demektir. 4.24b’dan 4.24e’ye kadar olan ÅŸekiller, gerçek yaÅŸamda boÅŸlukların neye benzediÄŸini görüntülüyor.
Şekil 4.24a Boşlukların üç biçimi görülüyor. Kopuş boşluğu tabandaki modelin tamamlanmış olduğunun sinyali olmuştur. Kaçış boşluğu yolun yaklaşık yarısında ortaya çıkmıştır (bu, kaçış boşluğuna neden ölçüm boşluğu da denildiğinin de açıklamasıdır). Yukarı doğru tükeniş boşluğunun arkasından, geride bir ada dönüş formasyonu bırakarak aşağı doğru bir kopuş boşluğu oluşmuştur.
Åžekil 4.24b TofaÅŸ Oto Fabrika’nın grafiÄŸinde boÅŸlukların hemen tümünün oldukça güzel örnekleri görülüyor.
Åžekil 4.24c TofaÅŸ Oto Ticaret’in grafiÄŸinde boÅŸluk biçimleri görülüyor.
Ada Dönüş Formasyonu
Bazı durumlarda bir yukarı-trend’de tükeniÅŸ boÅŸluÄŸu oluÅŸtuktan sonra, aÅŸağı doÄŸru da bir boÅŸluk oluÅŸmadan önce fiyatlar, bir hafta ya da birkaç gün dar bir aralıkta hareket ederler. Böyle bir durum geriye, etrafı suyla çevrilmiÅŸ bir adaya benzeyen, birkaç gün sürmüş olan bir fiyat hareketi bırakır. Yukarı doÄŸru giderken oluÅŸmuÅŸ olan tükeniÅŸ boÅŸluÄŸunu aÅŸağı doÄŸru bir kopuÅŸ boÅŸluÄŸu izler ve böylece oldukça önemli bir trend dönüşümünün sinyali olan "ada dönüş formasyonu" oluÅŸmuÅŸ olur. Ancak tersine-dönüşün asıl önemli anlamı, trendin genel yapısı içinde, fiyatların nerede seyrediyor olduÄŸuna dayanır.
Şekil 4.24d Yine çeşitli boşluk biçimleri görülüyor.
Åžekil 4.24e YasaÅŸ’ın grafiÄŸinde boÅŸlukların üç cinsi görülüyor.