Fransa
FRANSA
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image002.jpg[/IMG] Fransa harita üzerinde 6 kenarlı bir çokgene benzer. Bu, kenarlardan ikisiyle kıtanın gövdesine, bir üçüncüsüyle Ä°ber Yarımadasına bitiÅŸir. Geri kalan üç kenardan birisi Akdeniz’e, ikincisi Atlas Okyanusu’na, üçüncüsü ise bu okyanusun kenar denizi olan ManÅŸ denizine ve biraz da Kuzey denizine dayanır. Fransa konumu bakımından olduÄŸu gibi iklim, insanların yaÅŸayışı, iktisadi faaliyetler bakımından da önemli bir geçit alanı durumundadır. Hem okyanusal, denizel (Akdeniz kıyıları) hem de kıtasal bir yapı gösterir ve bu karakterler ülke içinde çeÅŸitli ÅŸekillerde birleÅŸerek Fransa’yı Avrupa’nın deÄŸiÅŸik görünümlü bir devleti haline koyarlar.
Ülkenin güney (İspanya), güneydoğu, (İtalya), doğu (İsviçre) hudutları dağ sıralarına dayanır ve tabii birer engel ile sınırlanırken kuzeydoğudaki hudutları (Almanya, Lüksemburg, Belçika) hiçbir tabii engel ile sınırlanmaz. Uzun asırlar boyunca da büyük istilalar hep bu kenar üzerinden gelmiş ve Fransız dış politikası bu yönden çok zaman tehditlere maruz kalmıştır.
Fransa’nın yüzölçümü 543.695 km2’dir. Fransa Avrupa’da Ukrayna hariç, saha bakımından en fazla yüzölçümüne sahip devlettir. Relief bakımından kuzeydoÄŸu-güneybatı doÄŸrultusunda çizilen bir çizginin (Meuse ırmağının Fransa’dan çıktığı noktadan Adour ırmağı aÄŸzına kadar) doÄŸusunda kalan kısmında daÄŸlık alanlar fazla yer tutar. Batıda ise havzalar ve ovalar hakim olup, relief siliktir. BaÅŸlıca daÄŸlık kütlelere memleketin doÄŸu ve güney hudutları (Alp’ler, Jura ve Pirene daÄŸları) boyunca ve orta güneyde (Massif Central) rastlanır. Bununla beraber doÄŸu tamamiyle daÄŸlık, batı baÅŸtan baÅŸa ovalık deÄŸildir. Batıda az yüksek eski kütlelerin kısmen ayırdığı geniÅŸ çanak ÅŸekilli ovalar (Massif Armoricain, Poitou eÅŸiÄŸi ile birbirinden ayrılmış Paris ve Aquitain havzaları) bulunur. DoÄŸuda ise Alp ve Jura gibi kıvrımlı genç daÄŸ sıraları ile Massif Central, Vojlar, Ardenler gibi daha az yüksek eski kütleler arasında çok geniÅŸ (Saone havzası) yahut daha dar ovalar (Alsace ovası) ve vadi olukları (Rhone vadisi) yer alır.
Fransa’da birbirinden ayrı üç iklim tipi ile karşılaşılır. Ãœlkenin batısında okyanusal iklim hüküm sürer. Bu iklim; ılık, nemli, bulutlu günleri fazla güneÅŸli günleri az her mevsimi yağışlı olarak karşımıza çıkar. Okyanusal iklimin en tipik bir ÅŸekli Fransa’nın batı ucunu meydana getiren Bretanya yarımadasında göze çarpar. Burada ne kışlar soÄŸu, ne de yazlar sıcaktır. Batıdan gelen okyanus rüzgarlarının etkisiyle her mevsim, fakat bilhassa kış yağışlı geçer. Okyanusun geç ısınıp geç soÄŸuması yüzünden kış geç gelir (en soÄŸuk ay Åžubat). Aynı ÅŸekilde burası yazın fazla ısınmaz (en sıcak ay AÄŸustos). Bu okyanusal iklim tipi biraz daha ılık ÅŸekilde Fransa’nın güneybatısında Biskay körfezi kıyılarında da hissedilir. Fransa’nın doÄŸu yarısında ise iklim kıtasal bir karakter gösterir. Yazlar sıcak, kışlar soÄŸuk geçtiÄŸi gibi kurak mevsim bulunmamakla beraber yağış azamisi yaz aylarına geçer. Böylece Fransa’nın batısından doÄŸusuna doÄŸru olan kesimlerde kış ÅŸartlarında bir ÅŸiddetlenme görülür. Fransa’nın güneydoÄŸusunda Akdeniz iklimi hakimdir. Yazlar sıcak ve kurak kışlar ılık ve yağışlı geçer. Burada daÄŸların kıyıya paralel olması yüzünden Akdeniz ikliminin ülke içinde yayılış sahası fazla geniÅŸ deÄŸildir. Bununla beraber Rhone vadisi boyunca ve hatta Pirene daÄŸlarının kuzeyindeki ovalarda yer yer bu iklimin etkisi görülür.
Ãœlke hidrografya ağı ve akarsu havzaları bakımından üç bölüme ayrılır: Ãœlkenin doÄŸu ve kuzeydoÄŸu kısmı Ren (Rhin) akarsu sistemine dahildir. Ren ırmağı doÄŸuda Alsace ovasından Fransa topraklarıyla temastadır. Ayrıca Fransa’dan doÄŸarak birisi Almanya içinde bu ırmaÄŸa karışan öteki Belçika’dan geçerek Hollanda’da Ren ile beraber müşterek delta bölgesinde denize dökülen Moselle ve Meuse ırmakları bu bölgede yer almaktadır. Bundan baÅŸka aynı delta bölgesinde Belçika’dan geçerek denize dökülen Escaut ırmağının kaynakları da Kuzey Fransa’dadır.
Ãœlke akarsularının büyük kısmı sularını ya doÄŸrudan doÄŸruya Atlas Okyanusuna yahut onun kenar denizi olan ManÅŸ’a boÅŸaltırlar. Paris havzasında akarsuların tamamı deÄŸilse bile en büyük kısmı Sen (Seine) sistemi içindedir. Orta Fransa’nın büyük kısmı ise Loire ırmağı sistemine dahildir. Bu sistem baÅŸlıca kollarını Massif Central’in kuzey ve kuzeybatı aklanından alır. Fransa’nın güneybatısı yani Aquitain havzası içinde suların hemen tamamı (güneybatıda Adour ırmağı hariç) Garonne ırmağı ile atlas okyanusuna boÅŸalır. Bu sistemin suları Massif Central ile Pirene daÄŸlarından doÄŸar.
Fransa’nın doÄŸu-güneydoÄŸu kesimi ise Akdeniz havzasına tabidir. Burada baÅŸlıca akarsu Rhone nehridir.
Genel olarak med-cezir genliÄŸi kuvvetli olan Atlas Okyanusuna dökülen ırmakların ağızlarında derin haliçler vardır. Bunların kara içinde bitim noktaları yakınında nehir ve deniz ulaşımını birbirine kavuÅŸturan iÅŸlek limanlar yer alır. Çok defa halicin deniz ucuna yakın yerinde bir de ön liman bulunur. Seine (Sen) ırmağı: Rouen – Le Havre, Loire ırmağı: Nantes – Saint Nazaire, Garonne ırmağının Gironde adı verilen halicinde Bordeaux limanları yer alır. Akdeniz’de med-cezir genliÄŸinin az oluÅŸundan ırmak ağızlarında haliçler yerine deltalar geliÅŸmiÅŸtir. Bu bakımdan ülkenin Akdeniz’deki en büyük limanı Marsilya tabii bir yol olan Rhone ırmağı aÄŸzına pek uzak olmayan bir yerde, fakat delta dışındaki konumu ile dikkati çeker. Bütün bunlardan sonra ÅŸunu açıkça söyleyebiliriz. Fransa akarsularının çoÄŸu Atlantik yağış rejimine tabi olurken Ren ve Rhone ırmakları karmaşık rejim gösterirler.
Fransa’nın Bölgeleri:
1.Kuzey bölgesi
2.Doğu bölgesi
3.Güneydoğu bölgesi
4.Akdeniz bölgesi
5.Güneybatı bölgesi
6.Batı bölgesi
7.Merkezi bölge
Nüfus
Ãœlkenin nüfusu 58.000.000’dur. Bu nüfusun %90 kadarı Katolik, %2’si Protestan, %2’si Musevi, %6’sı da hiçbir dini tanımayan kiÅŸilerden oluÅŸur. Aritmetik nüfus yoÄŸunluÄŸu (98) komÅŸu ülkelere göre düşüktür. Fransa’daki nüfus artışında doÄŸumlar yanında ülkeye her yıl 150.000 kadar gelen göçmenlerin payı da vardır. Gelen gömenlerin büyük kısmı Fransız vatandaÅŸlığına geçmektedirler. Göçmenler içinde en çok Ä°spanyol, Ä°talyan ve Cezayirlilere rastlanır.
Ãœlke nüfusunun %73’ü kentlerde yaÅŸar. Ãœlkenin en büyük kentsel yerleÅŸim merkezi Paris’tir. Paris havzasında ülke nüfusunun %16’sı yaÅŸar. Paris’ten sonra en çok nüfuslu kentler Lyon, Marsilya, Lille, Bordeaux, Touluse gelir.
Ekonomi
Fransa’da çalışan nüfusun tarım kesiminde oranı %11 olmasına ve ulusal gelirin %13’ünün tarım kesiminden saÄŸlanmasına karşın toplam ihracat gelirleri içinde tarım ürünlerinin oranı %22dir ve dış ödemeler dengesine katkısı büyüktür. Fransa’da ziraate ayrılan sahalarda özellikle ÅŸeker pancarı, tahıl, patates üretilir. Gerçekten Fransa Avrupa Ekonomik TopluluÄŸu üyeleri içinde ÅŸeker pancarı, ÅŸarap ile et ve sütü en fazla üretmekte olan ülkedir.
Tahıl ürünlerinden buÄŸday ülkenin hemen her bölgesinde ekilir ve çok miktarda ihraç edilir. Ãœlkede yılda 30 milyon ton buÄŸday üretilirken, 10 milyon ton Arpa, 29 milyon ton Åžekerpancarı, 14 milyon ton mısır, 8 milyon ton Patates üretilir. Tahıl ürünlerinin %40’ı Paris havzası ile Plandre’deki 50 hektarın üzerinde araziye sahip çiftliklerden elde edilir. Fransa baÄŸcılık ve ÅŸarap üretiminde dünyada birinci gelen ülke olup üstün kaliteli ÅŸarapları ile tanınır.
Fransa’da ulusal gelire katkıda bulunan bir diÄŸer üretim maddesi de ülkenin 1/5’ini %22 (15 milyon hektar) kapsayan orman ve korulardan elde edilen kerestedir.
1950 yılından itibaren, oldukça hızlı bir büyüme sürecine giren Fransız ekonomisi dünya bankasının 1995 verilerine göre A.B.D., Japonya ve Almanya’dan sonra dünyanın dördüncü ülkesi durumundadır.
Enerji kaynaklarında dağılım: %7 kömür, %43 petrol, %20 tabii gaz ve %30 elektrik enerjisi şeklindedir. Görüldüğü gibi enerjide dışa bağımlılık oranı çok yüksektir. Çünkü ülkede petrol az üretilir.
Fransa; Sovyetler Birliği ve A.B.D. den sonra dünya demir cevheri üreticisi bakımından ileri gelen ülkeler arasındadır. Fransa ayrıca Avrupa Ekonomik Topluluğu içinde en fazla boksit üretici olan bir ülkedir.
Hafif ve ağır endüstrinin ülke düzeyindeki dağılışı genellikle Cherbourg-Marsilya hattının doÄŸusunda, Paris havzasında, Rhöne havzası, Alp’ler ve Marsilya yöresinde yoÄŸunlaÅŸmıştır. Oldukça canlı olan Fransız endüstrisi Avrupa’nın en verimli 40 firması sıralamasında birinci sırada bulunur. Ãœlkede baÅŸta gelen endüstri kolları sırası ile ulaşım araçları, makine üretimi, dokuma ve giyim, tarım ve besin endüstrisi, elektrikli aletler yapımı ile dünyada beÅŸinci sırayı alan kimya ve petrol sanayi kolları ÅŸeklindedir.
Ülkenin dış ticaretinde önemli ihraç mallarında ise, otomobil, dokuma, silah ve savaş uçakları, şarap, buğday, süt ürünleri ve kimyasal maddeler şeklinde bir sıralama görülür. İthal mallarının başında ise petrol ve diğer yakıt maddeleri gelir.