Mısır
MISIR GENEL ÃœLKE BÄ°LGÄ°LERÄ° :
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image001.gif[/IMG]
Yüzölçümü: 1.001.449 km kare Nüfusu: 54.451.000 kiÅŸi Nüfus yoÄŸunluÄŸu:Km kareye 54,3 kiÅŸi BaÅŸkeni: Kahire(Nüf;6.452.000) Dili: Arapça Dini: Ä°slam Para birimi: Mısır Lirası Afrika Kıtası’nın kuzeydoÄŸusunda bulunan Mısır Arap Cumhuriyeti’nin kuzeydoÄŸusunda Ä°srail , doÄŸusunda Kızıldeniz ve Akabe Körfezi , güneyinde Sûdan , batısında Libya , kuzeyinde de akdeniz bulunur.Yüzölçümü 1 milyon km kare olup , nüfusu 48.009.000′dir.
1280 km uzunluÄŸundaki Nil Vadisi , Sudan sınırından Akdeniz’e kadar uzanarak doÄŸu ve batı çöllerini birbirinden ayırır.Güney sınırından 320 km kadar aÅŸağıda Nil Vadisi , Nubya kum taÅŸlarının yüksek duvarları arasında uzanır. Batı çölü hemen hemen yüzölçümünün 3/4 ‘ünü kaplar.Gerçekte Libya Çölü’nün doÄŸudaki bir devamıdır. DoÄŸu çölü , Nil vadisinden Kızıldeniz’e doÄŸru uzanır.DoÄŸuda kıyıya paralel olarak Kızıldeniz DaÄŸları uzanır. Sina yarımadası üçgen ÅŸeklinde bir platodur.SüveyÅŸ kanalı ile Mısır’dan ayrılır.Güneyindeki 2585m. yüksekliÄŸinde olan Cebel Katherina DaÄŸları yarımadanın en yüksek yeridir.
KARNAK TAPINAÄžI Dunyada bugune kadar insa edilmis en buyuk ve en dikkate deger dini kompleks olan Amon Tapınagı,modern Luksor kenti yakinlarinda ki Karnak mevkiindedir.Tapinak Amon rahiplerinin "Cennetin en buyugu,Dunyanin en eskisi"diyerek hergun ilahiler okuduklari,Tanri Amon inancinin merkezi (Nesut-Towi,anlami 2 kentin Tahti)olan Teb Kentinde tarihi bilinmeyen cok eski bir yapi ile baslamis,orta ve yeni krallik donemlerinde yapilan eklemelerle eski misir’in buyuk kompleksine donusmustur
.[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image003.jpg[/IMG]
300 donum alana yayilmis olan kompleksin,guney yonundeki 8 hektarlik alanda,yuzey arastirmalari ve kazi calismalari surdurulmektedir.XI.Hanedan doneminde baslatilan,XVIII. ve XX. hanedanlar doneminde tamamlanan buyuk boyutlu yapilarin cekirdegi AMon Tapinagina iki yanindan koc basli Sfenkslerin bulundugu caddeden girilir.Uzerinde yazit ve desen bulunmayan 113m genisliginde ve 15m kalinligindaki buyuk 1.pilondan sonra yuksek duvar ve sutunlarla cevrilmis sagli sollu koc baslikli Sfenkslerin siralandigi buyuk salona gelinir.Sol yanda II.Seti tapinagi,Amon,MutKhons Tnarilari icin uc kucuk sapel ve sagda uc yani Osiris sutunlari ile cevrili avlusu bulunan III.Ramses Tapinagi yer alir.Ortada 25.Hanedanin HAbes kokenli Firavunlarindan Tharka’ya ait koskun 21.m Yuksekligindeki papirus baslikli 10 sutundan birisi ile Amon bas rahiplerinden XXI.hanedan Firavunu Smendes e air buyuk heykel bulunur.Avluya bitisik olan ve XVIII. hanedan firavunlarindan Horemhab’in insa ettirdigi 2.pilon duvarindan gecilerek buyuk Hipostil hole girilir.Buranin yapimini III.Amenhotep baslanmis,I.Seti devam ettirmis ve II.Ramses Tamamlatilmistir.6 donumluk alana yayilmis 15 ve 23m yukseklikte 134 sutunun olusturdugu buyuk Hipostil holden yukari baktigimizda,sutunlari birbirleri uzerine egilip sallanarak,gokyuzune ulasmaya calisan agaclara benzetirsiniz.
3.pilon III.Amenhotep,4.pilon I.Tutmosis tarafindan yaptirilmistir.4.pilon onunde I ve III.Tutmosis’e ait dikili taslardan 1.ayakta(yukseklik 28m. agirlik 143 ton)digerinin parcalariysa avluda yatmaktadir.Buradan itibaren Tanri Amon’a ait kutsal dar ve kucuk mekanlar,giristeki ana aks’in devaminda ardarda dizilirken,sag tarafta guney yonundeki aksta III.Tutmosis ve Hatcepsut’un yaptirdigi pilonlar ve anitsal heykeller ile kutsal gol ve nilometre yer alr.4.pilonun arkasindan III.Tutmosis in yaptirdigi 14 sutunlu kucuk hipostil hol ve Kralice Hatcepsut’a 2 dikili tastan birisi durmaktadir.(29.56m 200 ton agirliginda).5. pilon I.Tutmosis,6.pilon ise II.Tutmosis tarafindan yaptirilmis.Tapinagin sonunda bulunan en ilginc bolum,III.Tutmosis in yaptirdigi buyuk festival tapinagidir.Botanik ve hayvanat bahcesi olarak bilinen bu bolumde,firavunun suriye seferinden donerken getirdigi hayvan bitkilere ait cok guzel kabartmalar islenmistir.Tamami kesme tastan insa edilen Amon kompleksinde,2000 yil boyunca cesitli firavunlar tarafindan eklemeler yapilmistir.Beraberinde pek cok yazit ve tasvirlerin islenmesi bu kompleksi ayni zamanda dunyanin en buyuk ve en eski arsivlerinden biri haline getirmistir.
LUKSOR TAPINAÄžI
Karnak Amon Tapınagı yakınında bulunan ve görkemli eski Mısır Mimarlığının Nil kıyısındaki en zarif örneklerinden biri olan tapınak ,Yeni Krallık döneminin 9.firavunu III.Amenhotep tarafindan,Eski Mısır Tanrilarının en büyüğü Amon-Ra adına M:Ö XIVçyy da inÅŸa ettirilmistir.Daha sonraları Tutankamon, II.Ramses,B.Iskender,Roma ve Müslüman Araplar Tarafindan cesitli ekleme ve yapilarla günümüze kadar gelmiÅŸtir.1885′de baÅŸlatılan araÅŸtırma,kazı ve restarasyon calışmaları günümüze kadar devam etmektedir.
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image005.jpg[/IMG][IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image007.jpg[/IMG] TapinaÄŸa 24m yükseklikteki pilondan girilir.Pilon cephesinde 4 tane oturan,2si ayakta duran büyük boy6 adet Ramses heykeli bulunmaktaydi.Günümüzde tahtta oturur ÅŸeklindeki iki heykel,girisin saginda ve solunda yer alır.Pilon cephesi boydan boya II.Ramses’in zaferlerine ait tasvir ve yazilarla suslenmistir.Pilon’dan sonra II.Ramses olarak bilinen büyük avluya girilir.Burası Kapalı Lotus baÅŸlıklı sütünlar ve aralarında yeralan Osiris heykelleri ile cevrilidir.Avlu girisinin saginda,orta krallikdan kalma orjinal ve küçük Teb üçlüsü tapinaÄŸi ile sol yanda ve yukarıda yerel bir ÅŸeyh tarafından XIII.yy’da inÅŸa ettirilen Abu al-Haggag Camii yer alır.Avludan sonra güney yönünde sapma yaparak koridor ÅŸeklinde uzanan açılmis papirüs baÅŸlıklı52m yüksekliÄŸinde 14 devasa sütün çift sıra halinde 2.büyük avluya ulaşır.III.Amenhotep’e ait olan bu sütünların üzerine.Tel Amarna’daki Aten inancını terkederek Teb’ e gelen ve Amon inancını kabul eden Tutankamon tarafından,bu dönüşümü kutlamak için süslemeler yaptirilmıştır.Buradan Hıpostil hole girilir.32 sütünlu olan bu ilginç bölümden sonra Khonos,Mut ve Adak ÅŸapeli,yuvarlak kemerli,freksli,niÅŸli,iki yanında kalsik roma sütün baÅŸlıklı giriÅŸi olan Roma kutsal mekanı,doÄŸum odası,III.Amenhotep ve Büyük Iskender’e ait dar ve karanlık kutsal mekanlar bulunur.Her yıl AÄŸustos ayı sonlarinda 15 gün süreyle kutlanan Opet Festivali nedeniyle Karnak Tapınağından törenlerle getirilen bir örneÄŸini görebiliceÄŸimiz Amon Ra Teknesi bu mekanda bi süre bekletilirdi.Karnak ve Luksor Tapınaklarini birbirine baÄŸlayan yolun sfenksli olan önemli bir bölümü pilon duvarı karşısında bulunmaktadır.
PÄ°RAMÄ°TLERHerbiri 20 ton olan taÅŸlardan inÅŸa edilmiÅŸtir. Ve bu taÅŸları temin edebilecek en yakın mesafe yüzlerce km. uzaklıktadır.Piramit kimin adıyla yapıldıysa, onun mumyasının bulunduÄŸu odaya, yılda iki kez güneÅŸ girmektedir. DoÄŸduÄŸu gün, tahta geçtiÄŸi gün.Mumyalarda radyoaktif madde buÅŸunduÄŸundan: mumyaları ilk kez bulan 12 bilimadamı kanserden ölmüştür.Piramitlerin içinde, ultrasound radar, sonar gibi cihazlar çalışmaktadır.KirletilmiÅŸ suyu birkaç gün piramitin içinde bekletirsek, suyu arıtılmış olarak buluruz.Süt, birkaç gün süreyle bozulmadan kalır ve sonunda yoÄŸurt olur.Bitkiler, piramitin içinde daha çabuk büyürler.Piramit içine bırakılan su, 5 hafta süre ile bekletildikten sonra yüz losyonu olarak kullanılabilir.Çöp bidonu içindeki yemek artıkları hiç koku neÅŸretmeden piramit içinde mumyalaşır.Kesik, yanık, sıyrık gibi yaralar büyük bir piramitin içinde daha çabuk iyileÅŸme gösterir.KEOPS – KEFREN- MÄ°KORÄ°NOS PÄ°RAMÄ°TLERÄ°
Dünyanın yedi harikasından günümüze kadar ulaÅŸan tek eser, [IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image008.jpg[/IMG]Mısır’daki Keops Piramididir. Mısır’ın baÅŸkenti Kahire yakınındaki Nil Nehrinin batısında bulunan Giza Yaylasında bulunmaktadır.
Keops Piramidinin yanında biraz daha küçük olan Kefren ve Mikorinos piramitleri bulunmaktadır. Ayrıca, içlerinde prenseslere ve firavunun en yakın yardımcılarına ait mumyaların bulunduğu beş piramit daha vardır.
Büyük Piramit de denen Keops Piramidi, M.Ö. 2800 yıllarına doÄŸru hüküm süren Mısır’ın 4. Sülale devri hükümdarlarından Keops’un mezarıdır. Ä°kinci büyük piramit, Keops’un kardeÅŸi olan ve O öldükten sonra firavun olan Kefren’e aittir. Küçük piramit ise M.Ö. 2500′lü yıllarda hüküm süren Mikerinos’a aittir.
Mısır piramitleri yeryüzündeki anıt-kabirlerin en eskileri ve en büyükleridir. Bunların en haşmetlisi olan Keops Piramidi dış görünüşü ile de "Dünyanın Birinci Harikası" olma niteliğine hak kazanmıştır.
Piramitler, firavunun mumyası ile hepsi birbirinden değerli eşsiz nitelikteki sanat eserlerini; kral, kraliçe, prens heykellerini de içlerinde saklıyordu ve bu eşsiz hazineleri saklamak için yapılmışlardır.
Keops Piramidinin yüksekliği 138 metredir. Tepeden 10 metre kadar aşınmıştır. Bazıları 10-15 ton ağırlığında olan 2.300.000 adet blok taşın üst üste yığılmasıyla oluşturulmuştur. Bir kenarı 227 metre olan dörtgen tabanı 50.524 metrekarelik bir alanı kaplar. Piramidin iç ortasında, tepeden 100 metre kadar aşağıda ve tabandan 40 metre kadar yukarıda firavunun odası vardır. Firavunun mumyası, hazinesi ve özel eşyası bu odaya konmuştur. Oda 10,5 metre uzunlukta, 5 metre genişlikte ve 6 metre yüksekliktedir. Buraya 50 metrelik bir dehlizden girilir. Biri kraliçeye ait olan iki oda daha vardır.
Tarihçi Herodot’a göre, ağır granit blokları, piramidin üst bölümlerine çıkarmak için 925 metre boyunda, 19 metre geniÅŸlikte bir rampa yapılmıştır. Sadece bu rampanın yapılması bile 10 yıl sürmüştür. Bu muazzam mezar, üç ayda bir toplanan 100.000 esirin çalışmasıyla 30 yılda tamamlanmıştır. Daha sonra da Keops’un ve eÅŸinin mumyalanmış cesetleri bu mezara yerleÅŸtirilmiÅŸtir.
SFENKS [IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image010.jpg[/IMG] Mısır’da Gize piramitlerinin yanında, onlar kadar eski ve onlar kadar meÅŸhur bir heykel vardır ki, sfenks denince akla önce o gelir. Aslan gövdeli, insan baÅŸlı bu sfenksin uzunluÄŸu 73 metre, yüksekliÄŸi 20 metre, yüzünün geniÅŸliÄŸi5 metredir. M.Ö. 28.yy’da, firavun Kefren’in mezarını yapan usta ve işçiler tarafından, aynı yerde bulunan kayalar yontularak yapılmıştır.
Sfenksin başı, öldükten sonra tanrılaÅŸtığına inanılan Kefren’in başına benzetilmiÅŸtir. Bir adı da ‘Harmakis’ olan Sfenks, doÄŸan güneÅŸi ve firavun için yeniden diriliÅŸi temsil ederdi.
Sfenksin yaÅŸadığına inanan eski Mısırlılara göre o, mezarları ve mezarların içinde dinlenen firavunları koruyor onlara bekçilik yapıyordu. Yüzünün doÄŸuya dönük oluÅŸu, GüneÅŸ Tanrısı RA’yı her sabah doÄŸar doÄŸmaz görmesi içindir. Sfenksin kendisi de uzaktan bakanlar için güneÅŸ doÄŸar dÄŸomaz görünür.
Yapıldığı zaman ön ayaklarının arasında kurban için bir sunakolduÄŸu, kalıntılardan anlaşılıyor. Tıpkı Kefren gibi sakallı olduÄŸuda biliniyor. Ama sakalı zamanla yere düşmüş, ingilizler tarafından kumlar arasında bulunarak Londra’ya götürülmüştür.
MUMYALAMA TEKNİĞİ
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image012.jpg[/IMG] Mumyalama iÅŸlemi ölüyü öbür dünyadaki yaÅŸamına hazırlamak için yapılan bir dizi törenden sadece baÅŸlangıç olanıdır.Bu iÅŸlem insanların yanı sıra boÄŸa,timsah,kedi gibi hayvanlar içinde yapılmaktaydı.Arapça ve Farsça’da "Mumiya" doÄŸada bulunan katran ve bunun karışımlarına denilir,ilaç oalrak da kullanılırdı.Gerçekte ölünün bedenini konserve edercesine korumak için yapılan "Tahnit" iÅŸleminde katranın kullanılması,onu mumya ile eÅŸ anlamlı yapmıştır.
Mumyalama işlevi şöyle gerçekleştirilirdi:
Önce ölü yıkanir. Burnundan sokulan aletlerle beyin boşaltılır.
Göz ve ağız boşukları,yağlı keten tamponlarla doldurulup göz kapakları kapatılırdı.
Rahip habeş denilen keskin bir opsidyenle vücüdun sol tarafını açarak,içindekileri tamamen boşaltır ve bunları "Kanopik" denilen çömlek ve vazoların içine koyardı.Boşalan karın kısmı ve kadınların göğüs içleri,hurma şarabı ve kokulu bitkilerle temizlendikten sonra, reçine, tarçın,soğan ve kokulu mir ile karıştırılmış ağaç talaşı,yerleştirilirdi.
Acılan yerler dikildikten sonra Mısırlılar’ın "Net-jeryt" denilen ve kahire yakınlarındaki bir vadide bulunan "Natron" tozu sodyum karbonat ve ya Sodyum Klorit (tuz) ile karıştırılan madde içinde 40 ve ya 70 gün(soylular için 272gün) bekletilirdi.Böylece vücuttaki nem absorbe edilir,organik yapı antiseptik korumaya alınırdı.Bir çeÅŸit insan salamurası olan bu iÅŸlemin sonunda eller göğüste veya karın üzerinde birleÅŸtirilerek vücüt yatar durumuna getirilir ve kurutulurdu.
MISIR MİTOLOJİSİ HAKKINDA Mısır mitolojisi diğer ulusların mitolojilerinden belirgin çizgilerle ayrılmaktadır. Bizim mantık anlayışımızla Mısır mitolojisini anlamak imkansızdır. Burada her şey sembollerle ifade edilmiştir. Mısır mitolojisinin temelinin olaylar değil, olayların arkasına saklanmış felsefi düşünceler oluşturmaktadır.
Eski Mısırlılar büyüye ve büyücülere çok inanırlardı. Bazen büyücüleri tanrılarla bir tuttukları da oluyordu. Büyüler onlara göre son derece doÄŸal olaylardı. Mitolojide de büyüler kendi yerlerini almıştı. Mısır Mitolojisi’nde geçen öyküye göre, babası GüneÅŸ tanrısı Osiris’i öldüren Seth’den öç almak isteyen Horus’un gözü, kavga sırasında aynı zamanda amcası olan karanlıklar ve kötülükler tanrısı Seth tarafından parçalanır. Bilimlerin ve tıbbın kurucusu olan Toth parçaları toplar ve gözü eski haline getirir. Ancak 1/64′lük parçası eksiktir ve bu parça Toth’un büyü ve sihir gücü tarafından tamamlanır. Daha sonra Horus’un bu gözünü simgeleyen hiyeroglif resim, uzak görüşlülüğün, beden dokunulmazlığının ve sonsuz doÄŸurganlığın simgesi olarak, gemi, araba mumya, vazo gibi nazardan korunması gereken gereçlerin üzerine çizilmeye baÅŸlanmıştır.
Mısır’da Kral (Firavun), bir Tanrıdır ve ülkenin diÄŸer tanrıları ile arkadaÅŸlık edebilir. Mısır firavunları çoÄŸunlukla zorba, baskıcı, savaşçı ve acımasız kiÅŸilerdir. MÖ 14. yüzyılda baÅŸa geçmiÅŸ olan IV. Amenofis tek bir yaratıcıya inanılması gerektiÄŸini savunmuÅŸ ve bu yüzden Amen rahipleri tarafından öldürülmüştür. Mısır’ın ilahi hükümetleri daimi ve deÄŸiÅŸmez niteliktedir. Bu baÄŸlamda en üstün Mısır tanrısının GüneÅŸ Tanrısı Ra olduÄŸu düşünülür. Mısır’ın arkaik dönemine baktığımızda farklı yerlerde farklı tanrıların önem kazanmış oldukları görülmektedir. Heliopolis’de Ra, Memfis’de Ptah , Busiris’de Osiris önemli tanrılar arasındadır. Mısırlılar için ölüm diye bir ÅŸey yoktur. Devamlı olarak Osiris’ten (yarı-ölüm) Horus’a (yarı-yaÅŸam) ve sonra tekrar Osiris’e bir geçiÅŸ yaÅŸanır. Bu yüzden Mısırlılar öldüklerinde tanrı-krallarını mumyalarlar ve onlara günlük hayatta lazım olacak gıda ve içecek saÄŸlarlar.
MISIR TANRILARI Amon-Ra- Amon’in rahipleri tarafından karma birleÅŸik Tanrı. Amon-Ra bir BoÄŸa olarak resmedilirdi.
Anubis - (Anpu) Ölüleri koruyan ve yücelten Tanrıça. Çakal baÅŸlıdır. Piramit metinlerinde, Anubis Ra’nın oÄŸlu olarak yer alır. BaÅŸka metinlerde ise Osiris yada Seth ile iliÅŸkilendirilir. Anubis Osiris’in ölümünden sonra onun vücudunun korunması iÅŸini üstlenir.
Hapi- (Hapy) Horus’un oÄŸlu. Ölülerin ciÄŸerlerinin koruyucusudur ve Tanrıça Nephthys tarafından korunur. Hapi ismi farklı hiyerogliflerle ifade edilmiÅŸti; çoÄŸunlukla ama her zaman olmamak kaidesiyle Nil Nehrinin Tanrısının ismiydi. Hapi, tacı zambaklardan (yukarı Nil) veya papirüs bitkilerinden (AÅŸağı Nil) yapılmış ÅŸiÅŸman bir adama benzetilmiÅŸtir.
Hemsut - Kader Tanrıçası.
Hike - Doğaüstü güçlerin Tanrısı.
Horus- Osiris’le Ä°sis’in oÄŸlu. Cennetin hükümdarı, yeryüzünün kralı ve kutsal ÅŸahin olarak kabul edilir. Horus’un evrensel olduÄŸu ve ezelden beri var olduÄŸu fikri piramit yazılarında belirtiliyor.
Imhotep - Hekimlik Tanrısı. Djoser’in veziri, sonra Ptah’in oÄŸlu gibi ibadet edilmiÅŸtir.
Ä°sis - Mısır’ın en büyük Tanrıçası. Simgesi, Sirius yıldızıdır. Sanat Tanrıçasıdır. Osiris’in dulluÄŸunun ve ÅŸiirin Tanrıçası olarak bilinmektedir. Kutsal hayvanı kobra yılanıdır. Ä°sis’in Mısır halkı tarafından reankarnasyonla Cleopatra’nın içinde yaÅŸadığına inanılmıştı.
Mut - Amon’in eÅŸi ve Theban’ın ana Tanrıçası. Akbaba baÅŸlıdır.
Nut - Gökyüzü Tanrıçası. Osiris ve Isis’in annesi ve gökyüzü Tanrıçası. Gökyüzü olarak dünyanın üzerinde kemer gibi uzanmıştır.
Osiris - Osiris Mısır kültünde, en önemli tanrılardan biridir. Tanrıça Ä°sis’in hem kocası, hem kardeÅŸi. Horus’un ise babasıdır. Osiris bu dünyanın kural koyucusudur. Aynı zamanda tarımın ve bereketin simgesidir.
Mitolojiye göre insanlar Osiris’i severler. KoyduÄŸu kuralları severek yerine getirirler. KardeÅŸi Seth onun bu baÅŸarısını kıskanır.Seth Osiris’ten kurtulmak için bir plan yapar. KardeÅŸinin ölçülerine uygun bir tabut yaptırır. Bir şölen düzenler ve Osiris’i de o şölene davet eder. Şölenin en sonunda önceden yaptırdığı tabutu çıkararak bu tabutun kime uyarsa ona verileceÄŸini söyler. Herkes dener ve tabut sadece Osiris’e uyar. Bunun üzerine Seth hemen tabutun kapağını kapatır ve Osiris’in içinde oldugu tabutu Nil’e atar. Osiris’in karısı Ä°sis kocasını aramaya baÅŸlar. Sonunda tabutunu bulur ve onu da alıp Mısır’a döner. Cenaze töreni yapmak için tabutu bir bataklığa saklar. Seth avdan dönerken tabutu bulur ve çok sinirlenir. Osiris’in vücudunu tabuttan çıkarıp parçalara böler ve Mısır’ın çeÅŸitli yerlerine dağıtır.
Ä°sis bu parçaları teker teker bulur. Bir parçası eksiktir. Buna raÄŸmen sihir ve büyü gücünü kullanarak dağılmış parçalarından Osiris’i canlandırır. Ä°sis ve Osiris’in Horus adında bir çocukları olur. Horus büyüyünce Seth’e savaÅŸ açar. Bu savaşın sonuçları çeÅŸitli ÅŸekillerde anlatılmaktadır.
Bu savaşın sonucunda Osiris - yer altı dünyasının kralı, Horus yaşamın kralı, Seth ise şeytanlık ve kötülüğün kralı olarak kabul edilmeye başlanmıştır.
Ra - Hermopolis güneş Tanrısı. Atmaca kafalı bir insan olarak temsil edildi.
Sekhmet - Yıkım ve savaşın dişi aslan Tanrıçası.
Seth - Eski dönemlerde fırtına, gök ve gök gürültüsü Tanrısı. Kötü güçlerin etkisi altına giren Seth, kardeÅŸi Osiris’i öldürdü ve Mısır’a sahip olmak istedi. Ama Ä°sis, dağılmış parçalarından Osiris’i canlandırdı, ondan bir çocuk sahibi oldu. OÄŸulları Horus, Seth’i yenip babasının intikamını aldı ve Mısır’ın başına geçti. Osiris’e karşı çıktıktan sonra ÅŸeytani Tanrı olarak anılmaya baÅŸlamıştır.
HATCEPSUT-TEK KADIN FÄ°RAVUN
Tatmosis’in krallığı döneminde tüm piramitler yaÄŸmalandı. Mısır bir başıboÅŸluk dönemindeydi. Tatmosis gömüleceÄŸi güvenli bir yer buldu, orası Krallar Vadisi’ydi. Krallar Vadisi’ne ilk gömülen kraldır ve burayı gizlice yaptırmıştı. Tatmosis cesur bir kumandandı. Hiçbir firavunun gidemediÄŸi yerlere kadar gitmiÅŸtir. 5 çocuÄŸu oldu ancak sadece Hatçepsut yaÅŸayabildi. Kral seçmek zor bir iÅŸti, erkek çocuÄŸu ise yoktu. Ä°kinci derece eÅŸlerin de çocukları kral olabiliyordu. Hatçepsut Kralın ikinci eÅŸinden olan (yarısoylu) 2.Tatmosis ile evlendi. Evlendiklerinde Hatçepsut 12, Tatmosis ise 20 yaşındaydı. Tatmosis 40 yaşında öldü. Zayıf biriydi ve savaÅŸlara bile gitmedi. Bu dönem olaysızlık dönemiydi.
Nefruri diye bir kızları oldu. Hatçepsut 32 yaşındayken eşi öldü ve imar iskan programını başlattı. Bir yapı inşa ettirdi, hiçbir kraliçe böyle bir mezar inşa etmemişti. Sonra burası tapınak oldu. Bu kadın harika işler başarıyordu. Babasının enerjisi onda ortaya çıkmaya başlamıştı.
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/Yasin/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_image014.jpg[/IMG]
Hatçepsut’un heykelleri diÄŸer kralların heykellerinden farklıydı. Yanakları dolgun olarak gösterilmiÅŸtir.Hatçepsut babası için iki dikilitaÅŸ yaptırdı. 95’er metre ve 350ÅŸer ton ağırlığında iki dikilitaÅŸ yedi ayda tamamlandı. 270 km.lik yolda kızaklarla sürüklendi. Karnak’ta ayaÄŸa dikilmesi gerekiyordu ama nasıl?
Mısır ABD’ye dikilitaÅŸ yaptı ama çok zor götürdüler. Teknolojileri (demiryolu hatıı ve buharlı makineler) olmasına raÄŸmen dikiltaşı hareket ettirmek dört ay sürdü. Bu da muazzam iÅŸleri muazzam insanların yapabileceÄŸini akla getiriyor.
Hatçepsut, Senmut’ı kızının öğretmeni olarak atadı. Ona bazı ÅŸanslar ve olanaklar tanıdı. Mısır’ın seçkinleri arasında Senmut’ın kendi tapınağı da vardı ancak bu tapınak gizlenmiÅŸti.
Mısır Hatçepsut sayesinde refaha kavuÅŸtu. 2.Tatmosis’in baÅŸka bir eÅŸinden olan oÄŸlu (Hatçepsut’ın üvey oÄŸlu) 3. Tatmosis artık büyümüştü. O da kral olmak isteyecekti. Hatçepsut, iktidarını sürdürmek için firavun sıfatının aldı. Bu sıfatı alan tek kadındır. Takma sakal bile takıyordu.
Saraydan birisi Hatçepsut için şunu yazmıştır:
“Hatçepsut iki cinsin çıkarlarını birleÅŸtirdi. Herkes onun önünde eÄŸilmeli”
Hatçepsut soylu kadınların öncüsü demekti.
3.Tatmosis Hatçepsut’un kral olmasından pek de rahatsız deÄŸildi. O eÄŸleniyordu ve ordunun başındaydı. Ä°kisi de bu durumdan hoÅŸnuttu.
Hatçepsut Pant’a bir ticaret seferi yaptı. 15 büyük gemi Kızıl Denizde 380 km. yol almıştır. Tapınağının duvarlarında bu sefer harfi harfina kayıtlıdır. Afrika’daki kabile yaÅŸamı ilk defa görülmüş veya dile getirilmiÅŸtir. Hatçepsut’un Mısır’ı bu iÅŸin üstesinden geldi ve baÅŸarı kazandı. Ancak zendin bir ülke böylesine uzun ve zor bir seferi yapabilirdi.
Senmut’un mezarında Hatçepsut’ın taÅŸ sandığı bulunmuÅŸtur. Böyle bir sandık ancak soylu birinin mezarında bulunurdu. Sıradan bir insan soylu bir sandık ile gömülmüştü. Bu sandık Hatçepsut’ın karliçelik döneminde yapılmıştı. Kral sıfatını alınca kendisine yenisini yaptırdı.
Senmut ve Hatçepsut’ın sevgili olduÄŸu kesin olarak görülüyor. Bu da neden Senmut’un hiç evlenmediÄŸini açıklıyor. Bu durum Mısır’da garip karşılanan bir durumdu.
Deir El Bahri Tapınağını yapan işçiler dinlendikleri zamanlarda duvarlara Hatçepsut ve Senmut’un aÅŸk yaptığını çizmiÅŸ vebirçok resimde beraberken birbirlerine sevgi gösterirken görülüyorlar. Mısır bilimcilerin çoÄŸu sevgili olduklarını iddia eder. Kimi araÅŸtırmacılar bu iÅŸin Senmut’ın yaptığını söylüyor ancak bu kanı kabul görmedi.
Sahel Adası, Mısır’ın ilan tahtası gibi bir yer olmuÅŸtur. Haznedar Ti, Hatçepsut’ı bir taşın üstüne resmetmiÅŸ. Haznedar Ti, Nubialılarla savaÅŸta Hatçepsut’ın da bulunduÄŸunu yazmış. Onun orduyla beraberken çok aktif ve idealist bir kadın olduÄŸunu anlatmış.
Amonhotep de Hatçepsut’a nasıl sesleneceÄŸini bilememiÅŸ, hem kadın hem de kral olduÄŸu için kafası karışmış ve ona tutkusunu belirtmiÅŸtir.
Hatçepsut’ın tapınağının yanına Senmut’ın yeni bir tapınağı yapılmıştı. Bu normal bir durum deÄŸildi. Senmut hep yanaklarında kırışıklarıyla resmedilmiÅŸtir. Senmut tapınağına gömülmek istemiÅŸti. Duvarlarda ölüm kitabından sözler var. Tavanda astronomiyle ilgili çizimler var ve bu Mısır’da bir ilk olmuÅŸtur.
Senmut öldükten birkaç yıl sonra Hatçepsut da ölmüştür. Vadidedki en uzun ve derin mezar Hatçepsut’inkidir. Hatçepsut’ın mezarına ulaÅŸmak için çalışmalar yapılmıştır fakat çalışmalar gitgide zorlaÅŸmıştır ve mezar odasının giriÅŸi de kapalıdır. Howard Carter odaya ulaÅŸmıştır ancak bu çok zor olmuÅŸtur. Duvar kaliteli deÄŸildi, kireçtaşıydı. Htachepsut’ın mezarında Senmut’ı aradılar ancak bulamadılar. Ä°ki mumya vardı birisi Hatçepsut ve diÄŸeri de babasıydı. Kırmızı quartzdan iki sandık bulundu.
3. Tatmosis sonunda firavun oldu. Çok baÅŸarılı bir savaÅŸ adamıydı. 17 seferin başında da hep o vardı. MuhteÅŸem anıtlar yaptırdı ama inÅŸaatla hiç ilgilenmiyordu. Bu açıdan Hatçepsut’la çok iyi anlaÅŸtılar. Onlar ortak yöneticiler olarak resmedilmiÅŸ ta ki Hatçepsut’ın Kırmızı Tapınağı parçalanana kadar. Hatçepsut’ın tüm tapınaklardaki adları silindi ve çevresindeki erkeklerin adları yazıldı. Bir kadının kral olabileceÄŸini kabullenmediler. Tarih yeniden yazıldı. Burada Hatçepsut hiç varolmadı. Tarih gerçeÄŸi bulmanın sadece bir yoludur…
Mumyalar bulundu. Bunlara Ramses 1, 2, 3, Hatçepsut ve Senmut’ınki de dahildi. Senmut’ın resminde gösterilen kırışıklar gözönünde bulundurulunca bir mumya Senmut ile baÄŸdaşıyordu. Bu nedenle bu mumyanın Senmut’ın mumyası olma olasılığı büyüktür. Ejiptologlar bu mumyaya “yanakları kırışık, bilinmez adam” adını vermiÅŸlerdir.
Hatçepsut’ın 22 yıllık Hanedanı çok baÅŸarılı geçmiÅŸtir. Kendisinin yetiÅŸtirdiÄŸi erkekler tarafından hasıraltı edilmiÅŸti.
3.Tatmosis 20 yıllık krallığında neden Hatçepsut’ın izlerini silmeye çalıştı?
Çünkü o bir kadındı ve tek nedeni de buydu. Ancak bu gerçek görmezlikten gelinemez. En güzel tapınak Hatçepsut’ın tapınağıdır
