Erozyon Nedir?
EROZYON NEDÄ°R?
Erozyon (toprak aşınımı), toprağın aşınmasını önleyen bitki örtüsünün yokedilmesi sonucu koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgarın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır. Erozyonun başlıca nedeni, toprağı koruyan bitki örtüsünün yokolmasıdır. Arazi eğimi, toprak yapısı, yıllık yağış miktarı, iklim faktörleri, bitki örtüsü, toprak ve bitkiye yapılan çeşitli müdahaleler, erozyonun şiddetini belirleyen öğelerdir.
TEMA’nın erozyonla mücadeleye bu kadar önem vermesinin altında, erozyonun ülkemizin yaÅŸam koÅŸullarını olumsuz etkileyecek kadar büyük bir tehlike olması yatmaktadır. Erozyon, Türkiye’nin gıda açısından kendine yeterli bir ülke olmasını tehlikeye düşürmektedir. Ãœlkemizin topraklarının % 73′ü ÅŸiddetli erozyon tehlikesine maruzdur. Rüzgar ve yaÄŸmur, verimli toprakları sürükleyerek, baraj göllerine, akarsu yataklarına ve denizlere taşımaktadır. Ãœlke yüzeyinden bir yılda kaybedilen toprak miktarı yaklaşık 1.4 milyar tondur. Sadece tarım alanlarından kaybedilen verimli toprak miktarı ise yaklaşık 500 milyon ton/yıl’dır. Bu topraklarla birlikte mineral ve organik madde de kaybedilmektedir. Türkiye’nin kimyevi gübrelere ayırdığı yıllık kaynağın 4.5 trilyon lira olduÄŸu düşünülürse, ekonomik kaybın büyüklüğü daha net anlaşılabilir. Erozyonla kaybedilen bir baÅŸka deÄŸer ise sudur. Kaybolan toprak yüzünden her yıl yaklaşık 50 milyar m3 yağış depolanamamaktadır.
Erozyon toplumsal sorunların artmasına da yol açmaktadır. Yanlış arazi kullanımı, tarım alanlarının verimini azaltmaktadır. Doğduğu ve büyüdüğü yerde geçim şansı ortadan kalkan insanların, kentlere göçmekten başka seçeneği kalmamaktadır. Köyden kente göç ise, alt yapının yetersiz olduğu kentlerdeki ekonomik ve toplumsal sorunları daha da ağırlaştırmaktadır.
Barajlar ve yeraltı suları da, erozyonun etkilerinden nasibini almaktadır. Yerinden kopup giden topraklar, baraj göllerini doldurarak su depolama hacimlerini azaltmakta ve barajların ömrünün kısalmasına neden olmaktadır. Erozyon sonucunda toprağın altındaki cansız tabaka (ana kaya) ortaya çıkmaktadır. Faydalı toprak katmanlarını kaybeden arazilerde çölleÅŸme baÅŸlamaktadır. NASA’nın yaptığı bir araÅŸtırmaya göre, erozyonun ÅŸiddetlenerek devam etmesi halinde Türkiye’nin büyük bir bölümü 55 yıl sonra çöl olacaktır. Toprakları çölleÅŸen bir ülkenin temel sorunları, açlık, sussuzluk, iÅŸsizlik ve iç göç olacaktır.
Erozyonun Zararları
• Bitki örtüsünün yok olması, erozyonun yanı sıra toprak kayması, taÅŸkın ve çığ felaketlerini artırır.
• VerimsizleÅŸen ve yok olan tarım arazileri üzerinde yaÅŸayanları besleyemez duruma gelip, kırsal kesimden kentlere doÄŸru göçü arttırarak, büyük ekonomik ve toplumsal sorunlara yol açar.
• Meraların yok olması hayvancılığın gerilemesine neden olurken, gelirin azalması ve iÅŸ olanağının daralması sonucunu doÄŸurur. Bitki örtüsünün yok olması, erozyonun yanı sıra toprak kayması, taÅŸkın ve çığ felaketlerini artırır.
• Erozyon sonucu taşınan verimli topraklar, baraj göllerini doldurarak, ekonomik ömürlerini kısaltır.
• YeÅŸil örtü ve toprağın elden gitmesi ile ortaya çıkan iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi ve bozulan ekolojik denge sonucunda, vahim boyutlarda doÄŸal varlık kaybedilerek ekonomik zarara uÄŸratır.
• Bitki örtüsü ve toprağın olmadığı bir yüzey, kar ve yaÄŸmur sularını emmemediÄŸinden, doÄŸal su kaynakları düzenli ve sürekli olarak beslenemez.
• Kaybedilen toprak örtüsünün yeniden oluÅŸması için binlerce yıl gerekir.