www.1bilgi.com

ESKRÄ°M

Eskrim üçtür silahla yapılır: Flöre, epe ve kılıç. Her üçünün de değişik yünleri olmasına karşılık, sayı sistemleri aynıdır. Erkekler arası eskrim karşılaşmasında ilk beş vuruşu, kadınlar arası karşılaşmalarda ise ilk dört vuruşu, tamamlayan oyuncu maçı kazanır.

Eskrimci, yaralanmamak için tel kafesten bir maske, koruyucu bir yelek, sağlam keten ya da branda bezinden bir ceket ve yumuşak eldivenler giyer. Eskrim karşılaşmaları 2 metre genişliğinde 14 metre uzunluğunda bir pist üzerinde yapılır.

FLÖRE: 1,1 metre uzunluğunda, en fazla 500 gram ağırlığında, ucunda küçük bir düğme ve çan biçiminde bir koruyucu bulunan ince bir silahtır. Sayı kazanmak için flörenin ucunundaki yaylı noktanın gövdeye bastılırması gerekir. Her iki oyuncu da aynı anda vuruş yaparsa hücumda olan sayı kazanır. Kol ve bacaklara ya da başa değen sayı sayılmaz.

EPE: Epe, flöreden daha keskin ve ağır bir silahtır, koruyucusu da daha büyüktür. Epede vuruşlar yalnızca silahın ucuyla yapılır.Üçken kesiti olan epenin ucu üç catallıdır ve bir vuruş kaydedildiği zaman giyside iz bırakır. Karşılaşma genel düğello kurallarıyla ve özel sınırlamalar olmak sızın yapılır ve rakibin vücudunda herhangi bir yere dokunma, vuruş sayılır.

KILIÇ: Kılıç hem dürtme, hem de kesme silahı olarak kullanılır. Düz ve yassı olan kılıcın yarı yuvarlak bir koruycusu vardır.Rakibin belden yukarısına uç ya da kenarla yapılan vuruşlar sayı olur.

Bir asırlık bir tarihe ulaÅŸmak üzere olan Fenerbahçe Spor Kulübü’nün kuruluÅŸu 1907 yılına rastlar. Kulübümüz, Ä°stanbul’un Kadıköy semtinde, Nurizade Ziya Songülen, ÅževkipaÅŸazade Ayetullah ve SamipaÅŸazade Necip Okaner tarafından, gizlice kurulur. Zira PadiÅŸah II. Abdülhamit’in baskı rejimi, Türk gençleri için, deÄŸil kulüp kurmak, Ä°ngiliz ailelerinin oynadıkları futbol bile yasaktır. Çünkü spor yapmak amacıyla da olsa, Türk gençlerinin bir araya gelmesi, rejim için çok sakıncalı görülmektedir.

Kuruluş toplantısında, Nurizade Ziya Songülen Bey ilk başkan seçilirken, Sevkipaşazade Ayetullah Bey ilk genel sekreterlik, Samipaşazade Necip Okaner ise ilk genel kaptanlık görevlerini üstlenirler.

Fenerbahçe Spor Kulübü’nün kurucuları, amblem olarak adını aldıkları Fenerbahçe burnundaki fener, renk olarak da Fenerbahçe yarımadasındaki papatyaların sarı-beyazı seçerler. Kulüp logosu, 1910 yılında, futbol takımında sol açık oynamakta olan Topuz Hikmet tarafından çizilecek, renkleri ise sarı-laciverte çevrilecektir.

1908 MeÅŸrutiyeti’nin ilanına kadar çalışmalarını gizlice yürütmek zorunda kalır Fenerbahçe. Bu tarihten sonra yürürlüğe giren Cemiyetler Kanunu’yla tescil edilir ve baÅŸarıdan baÅŸarıya koÅŸacak olan bir büyük camia, Türk sporundaki seçkin yerini alır.

Fenerbahçe Spor Kulübü’nün ilk futbol takımı, Asaf, Ziya Hasan, Sami, Ayetullah, Mazhar, Necip, Fethi, Galip, Hüseyin, Hasan, Nevzat’tan kurulu kadrosuyla, 1909 yılı sonbaharında Ä°stanbul ligine katılır. Ancak katıldığı ilk ve izleyen iki yıl boyunca varlık gösteremez.

1912-1913 sezonunda, Ali Said, Galip, Arif, Ä°zzi, Hüseyin, Sabri, Hikmet, Said, Hasan Kamil, Nuri, Miço’dan kurulu takımıyla ilk ÅŸampiyonluÄŸunu kazanır. Bu ÅŸampiyonluk büyük Fenerbahçe’nin ÅŸanlı tarihine yazılan ilk ÅŸampiyonluk olmasıyla önemli olduÄŸu kadar, yenilmeden kazanılmış olmasıyla da önemlidir.

FRANCE 98 WORLD CUP

In 1978, sixteen nations had travelled to Argentina to compete in the eleventh World Cup finals. However, such was the scale of growth in the world-wide popularity of the sport that just twenty years later, at the sixteen World Cup finals, thirty-two sides travelled to France to compete in the competition, with the tournament now scheduled to take place over the course of almost six weeks.

Iran-Australia: The race to make it to France had begun over two years earlier with a game in Dominica and ended at the tail end of 1997 with Iran’s victory over Australia at the Melbourne Cricket Ground. In that time nearly two thousand goals were scored, with the international goal scoring record also broken in the process as the Iranians defeated the Maldives in their group qualification by seventeen goals to nil.

After, seemingly, years of increasing anticipation and build-up, the competition finally got underway on the 10th of June at the newly constructed Stade de France, north of Paris. As tradition dictates the reigning champions from Brazil got the competition underway with their Group A match versus Scotland. After the stifling dullness of Germany and Bolivia’s opener for the 1994 competition the match could most certainly be no worse, but those neutrals looking for a similar shock as pulled off by the Cameroon in 1990 were in for a disappointment as the Brazilians started in impressive form. After just four minutes, with the Scots betraying their big-match nerves conceded the first corner of the game. Swinging the ball in from the Scottish right was Bebeto and meeting it, before the static Scottish defence, was the Japanese-based Brazilian Cesar Sampaio to give the champions an early advantage.

Brazil-Scotland: However, despite Brazil’s continued domination of the match, for the next half an hour the Scots succeeded in holding the South Americans at bay. Their resilience was then rewarded, when on thirty-six minutes they were awarded a penalty, albeit dubiously, when the scorer of the Brazilian goal, Sampaio, made his second significant impression upon the match, when he was judged by the referee to have fouled Kevin Gallagher. A well-taken spot-kick from Scotland’s John Collins steered the ball to the right of Taffarel in the Brazil goal to give Collins his eleventh goal in international football and his side a necessary lifeline at was the earliest possible juncture of the competition. Unluckily for the Scots that lifeline was removed just seventeen minutes from time as the unfortunate Tommy Boyd scored Brazil’s second goal for them and left his country with a mountain to climb if they wished to make it into the second round.

For the Scots their continued participation in the competition became dependant on the result of their next two matches against Norway and Morocco, who had played out a one-one draw between each other in their opening game. However, against the Scandinavians the Scottish side fell behind to a goal at the start of the second half and despite Craig Burley subsequent equaliser, the match finished level and Scottish progress was no longer dependant on their own efforts. As well as having to beat Morocco in their final match, they also had to place their faith in the Brazilians beating Norway. A prospect that generally would have appeared unlikely, were it not for the fact that the South Americans had already qualified with a two-nil win over the North Africans and were thought to be not quite as up for the game as the Norwegians, who could themselves still qualify providing that they beat the reigning world champions. In the event, the Scottish failed to fulfil their own part of the bargain as Morocco out-classed them by three goals to nil, whilst in Marseille the Norwegians beat a sleepy Brazilian side with two late goals giving them a surprise two-one win to take second place in the group.

Group B got underway with the beaten finalists of 1994 from Italy meeting Chile at the Stade Lescure stadium in Bordeaux. Within ten minutes the fancied European side took the lead as, in their first attack of the game, Roberto Baggio laid the ball through to Christian Vieri who found little difficulty in putting the ball past Tapia in the Chilean goal. However, despite the side holding onto their lead and completely dominating the South Americans for the remainder of the half, with the final kick of the first forty-five Marcello Salas equalised for the Chileans. The timing of the goal was a bitter blow to the Italians and at the start of the second half they did not look to have recovered from Chile’s first before Salas had struck again, heading past Pagliuca in the Italian goal to give his side the lead and the momentum in the match. As the half progressed the Chileans began to look increasingly the more accomplished of the two sides with their midfield dominating the match, until with five minutes remaining, a dubious hand ball resulted in the Italians being awarded a penalty kick. After providing the destiny of the previous competition with his missed penalty at the Rose Bowl, Roberto Baggio stepped up to save the skin of his side as he duly converted the spot-kick to put the final score at two-all.

Four African nations travelled to France for the 1998 finals and once again the side from the Cameroon were amongst their numbers. In their opening game of Group B they met the Austrian side and were unlucky to come away with just a single point as Austria equalised Njanka’s seventy-seventh minute goal with a last minute strike from Tony Polster.

Italy-Cameroon: The crucial game for the Africans was to come in their second match where they would be judged against the Italians. After just eight minutes were on the clock and the Africans looked in considerable difficulty as Di Biagio opened the scoring. For the next hour or so the Cameroon had succeeded in restricting the Italians from scoring further goals but had not found the necessary equaliser with which to bring themselves back into the tournament reckoning. Until with quarter of an hour remaining, Christian Vieri scored his second of the competition to all but put the game beyond the Cameroon and with the Africans forced to chase the game ever more frantically, with a minute of the game remaining, Vieri was on hand to score his side’s third and condemn the Cameroon to almost certain elimination from the competition.

To make it into the second round the Cameroon had to go out in their third and final match needing to beat the Chileans to have any chance of qualification, whilst hoping that the Austrians lost, as was expected, to the Italians. A goal from Sierra on twenty-one minutes, together with two second-half red cards sealed the fate of the Africans, as despite Mboma equaliser they could not find a second goal and with Austria losing by just two goals to one to the top-finishing Italians, Cameroon were left at the bottom of the final group table, with Chile taking the runners-up spot.

France-Russia: The French hosts of the competition opened their bid at the Marseille Velodrome with a Group C match against the debuting South Africans and on thirty-four minutes took the lead as with Christophe Dugarry heading past Vonk in the South African goal. Together with Nigeria, the South Africans were considered, in the pre-tournament hype, as a possible first African winner of the competition. However, South Africa’s competition was as good as over, as following almost complete French domination of the game, two late own goals from the defender Issa gave the hosts a comprehensive three-nil victory and a firm footing from which to establish their progress in the competition.

Joining the hosts and South Africa in the group were the Danish and Saudi Arabia who in their opening game were only separated by a Marc Rieper goal for the Scandinavians midway through the second half; to leave both sides significantly better placed than the Africans. However, in both side’s next set of matches the Saudi Arabians would all but exit the equation as, despite the sending off of Zinedine Zidane, the hosts notched up a four-nil win over them, with two goals from Thierry Henry and a goal apiece from Trezequet and Lizarazu. Whilst in Toulouse, the Danish’s match with South Africa was marred by the performance of the Colombian referee who in sending off two Danes and one African reduced the game to ridiculous levels as the sides eventually finished level at one-all.

With two wins out of two France were assured of qualification into the second round, whilst their Danish opponents had to win their final match of the group to be make certain of their place in the next phase. On thirteen minutes the Danish were left looking to the performance of South Africa against Saudi Arabia as Djorkaeff opened the scoring from the penalty spot. The second penalty of the match gave the Danish a lifeline as Michael Laudrup converted the kick to level the game, but with Petit restoring the French lead, Denmark’s progress again rested on the outcome of the match in Bordeaux.

In Bordeaux, having taken an early lead in the match, the South Africans looked to heading for the second round; until the Saudi’s eased into the lead with the awarding of two penalties and despite them equalising the game in its dying moments, it was Denmark who were to take the runners-up spot behind France.

France and Denmark’s opponents in the second round were drawn from the outcome of Group D which was comprised of Bulgaria, Nigeria, Paraguay and Spain in what was possibly the tightest grouping in the first round of the tournament; with it’s opening game witnessing Paraguay holding Bulgaria to a goalless draw in Montpellier. The Eastern European side, whilst still containing many of it’s star players from the preceding World Cup and European Championships, had aged badly, and with Paraguay having failed to win their ten warm-up games for the finals; the Bulgarian’s failure to beat the South Americans illustrated the degree of their decline.

Spain-Bulgaria: Proving equally disappointing were the Spanish who, as was usually the case, travelled to the finals with high hopes of reaching it’s latter stages only to then travel home empty-handed. Under the management of Javier Clemente the side were under immediate pressure as they lost their opening game against the equally fancied Nigerian team by three goals to two, despite them taking the lead early in the first half with a free kick from Hierro. Crucially their second game was against Paraguay in St Etienne, who pre-tournament were perceived as the weakest team in the group. Undoubtedly, they were not the weakest team by any stretch of the imagination, as was demonstrated by them keeping their own hopes alive in forcing their second goalless draw of the competition. Whilst in Paris, the Nigerians made certain of a berth in the next round by removing any false hope the bickering Bulgarians may have had of success with a one-nil win to put the sides top and bottom of the group respectively.

With Nigeria already through, the crucial second place spot in the group was left to be fought out between Spain and Paraguay, with the Spanish looking favourites to eventually make it with the Bulgarians as their final opponents.

It is impossible to say whether the Bulgarians went into the game with a small degree of spirit left in them after their prior disappointments. However, if any did remain it was surely removed as early as the sixth minute of the game with the Spanish taking the lead through Hierro’s conversion of a penalty kick. With the game finishing with Spain six-one to the good, Bulgaria’s reputation of previous years was in tatters and Spain, in their minds at least, were worthy of a place in the next round.

Paraguay-Nigeria: Unfortunately for Spain, their failure to score against Paraguay was to come back and haunt them. In Toulouse’s Stade Municipal, the Nigerians had fallen behind to a first minute goal from the Paraguayans and despite equalising ten minutes later, did not appear to have the hunger to win the game. As the South Americans, with two second half goals, slipped through past Spain to take the runners-up spot in their eventual three-one victory.

Group E opened with the meeting of Holland and Belgium and, as expected, was a tight affair ending in a goalless draw between the two old rivals. The advantage in the group would ultimately be determined by each side’s performance against the group’s weakest side, South Korea. The Asian’s first game came against Mexico who, despite having an early scare when they fell behind to a goal from Ha on the half-hour mark, came back to eventually win the game by three goals to nil. In their next match the Asian side came up against the Dutch who in their comprehensive five-nil win confirmed pre-tournament estimations of them as possibly winning the competition, and with Belgium and Mexico drawing two-all in their match had become almost certain of finishing top of the group. That they duly did, with a two-all draw against the Mexicans in their final match; which with the Belgians only managing a draw with South Korea also confirmed Mexico as the group’s runners-up on goal difference behind the Dutch.

Iraq-USA: In Group F, both Germany and Yugoslavia found themselves drawn in one of the least demanding of the first round groups, together with the comparative makeweights from Iran and the United States. As was anticipated both of the European sides succeeded in winning both of their games against the American and Arab sides, whilst a two-all draw in their match against one another saw both teams easily taking their places in the next phase. The most anticipated moment from the group came in the meeting between the Iranians and Americans at the Stade Garland in Lyon, with Iran taking the spoils from the game in a two-one win which gave them their only goals and points of the competition whilst also consigning the United States to bottom place in the group.

Romania-England: Group G was comprised of Colombia, Romania, Tunisia and England, where in it’s opening game the English laboured to a two-nil over the African side with goals from Alan Shearer and Paul Scholes giving the side a winning, but unimpressive, start to the tournament. In Lyon, between the Colombians and the Romanians in the other opening game, the Eastern European side took all three points in a one-nil win.

The next set of games was played a week later and would prove representative as to the eventual outcome of the group. In Montpellier, the Colombians took on the Tunisians, whose remaining chance of progressing was removed with an eighty-third minute strike from Preciado giving the South American side victory by a goal to nil. Whilst in Toulouse, England faced Romania in a game which would prove decisive as to the winners of the group. First blood in the game went to the Romanians with a goal from Moldovan in the forty-seventh minute. As is usually the case whenever the English qualify for any international finals, a large amount of speculation was made in the press as to the composition of the squad and team, which in the case of the 1998 finals revolved around the exclusion from the squad of Paul Gascoigne and the inclusion in the team of Michael Owen. Facing the distinct possibility of exiting the competition at the first round stage, the England manager Glenn Hoddle acted by bringing Michael Owen into play, a move which was to be rewarded seven minutes from time as Owen scored to bring his side level. Following the equaliser, the English, to their cost, lost concentration in the last vital seconds of the game. After breaking down the left flank, Chelsea’s Dan Petrescu moved inside to beat off the challenge of Graham Le Saux and score past David Seaman in the English goal and give the English an uphill battle if they hoped to make it any further in the competition.

To ensure their passage into the next round the English were therefore left with the potentially tricky task of having to draw with Colombia in the final set of group games, whilst any hope of finishing top of the group and thus ensuring an easier second round tie, was dependant on the Romanians losing against Tunisia. Against the Colombians, the English were more than comfortable in the task they had set for themselves and after half an hour of the game, goals from Darren Anderton and David Beckham had given England room to move into the second round. The folly of England’s mistake in the Romanian game then became fully apparent with the news that Romania had had to come from behind against the Tunisians to eventually secure a one-all draw and but for Le Saux’s mistake England would have finished top of the group.

Argantina-Jamaica: Meeting England and Romania in the second round were Argentina and Croatia whose first round experiences were comparatively relaxed. Their Group H foursome was completed by the inclusion of Japan and Jamaica and as was the case in Group F, each of the games ran to form with the lesser lights from Asia and the Caribbean defined as such.

Jamaica-Croatia: Much was made in the lead up to the tournament about the qualification of the Jamaican national side and what they would add to the competition. However, in reality their mix of English Premiership reserves, local Jamaican players and the odd gem like Robbie Earle left them at a distinct disadvantage to sides such as Argentina and Croatia, who had at their disposal players such as Gabriel Batistuta and Davor Suker, as opposed to Deon Burton and Fitzroy Simpson. Against Croatia the side were lucky to escape with just a three-one defeat, whilst against the Argentineans the side went down to a more representative five-nil hammering, with Ortega grabbing two goals and Batistuta three. In the side’s final match they met Japan, who had also done nothing to set the world alight with their two previous games both having ended with the side losing one-nil. A goal in either half was enough to give the Jamaicans victory over the Japanese who, despite pulling a goal back with a quarter of an hour remaining, finished the first round with no points and, level with the United States, with the worst record in the competition.

THE SECOND ROUND

The knockout phase of the competition started with the Italians meeting Norway in Marseille, where in the eighteen minute the game was won as Christian Vieri scored his fifth goal of the competition.

Ronaldo: Whilst in Paris there took place an all South American clash as Brazil took on the challenge of Chile. As he had in their opening game of the competition, Cesar Sampaio gave his side an early lead from which the side could then dictate the tempo of the game. A second for the player on the half-hour mark was added to by a penalty from Ronaldo on the half-time whistle to all but ensure the side of an appearance in the quarter-finals. The one hope that the Chileans had of staging a second half revival lay in their impressive forward line of Salas and his striking partner Ivan Zamorano and sixty-eight minutes their potency was illustrated as Salas pulled a goal back for his side. With the Brazilians caught napping by the goal, they took little time in demonstrating their superiority, as almost immediately, Ronaldo re-established the three-goal lead and with it a place in the last eight.

The following day saw the next two quarter-final ties and the first ever use in the history of the competition of the golden goal in extra time rule as France became it’s first beneficiaries in their one-nil win over Paraguay. For one hundred and thirteen minutes of play the home side had failed to break down a Paraguayan defence that over the course of the tournament had become increasingly resolute with the influence of Jose Luis Chilavert in their goal undoubtedly having kept his side in the competition with a number of excellent saves. However, with penalty kicks looming, French nerves were relieved as Laurent Blanc put the ball past Chilavert and the hosts into a quarter-final tie.

Africa’s final participant was removed in the next second round tie as the Nigerians failed in every respect to live up to their pre-tournament billing as they went our four-one losers to a far from brilliant Danish side. The Danish had opened well with Moller opening the scoring after just three minutes of the first half and from that moment onwards the game looked beyond the African side. A second, just minutes later, from Michael Laudrup hammered another nail into their coffin and with further goals coming from Sand and Helveg the Scandinavian side eventually moved with ease into the next round, with the disappointing Nigerians pulling one back through Babangida.

The remainder of the second round ties ran, with the exception of Romania’s defeat at the hands of Croatia, to the form shown in the first round. Goals from Klinsmann and Bierhoff were sufficient to see off the challenge provided by Mexico, whilst for Holland a goal apiece from Denis Bergkamp and Edgar Davids was enough to defeat Yugoslavia by two goals to one. After six second round matches had been played it was in many respects surprising that no game had so far needed the use of penalties to separate the teams. The match between Argentina and England in St Etienne would change that. The game had opened in dramatic style as, within the first ten minutes, both sides were awarded penalties, with both Batistuta and Shearer taking the opportunity to take the lead and equalise respectively. With just quarter of an hour on the clock Michael Owen took centre stage again for the English, as he scored with one of the finest goals of the whole competition to give the English the lead. For the remainder of the half the English looked relatively comfortable with their lead until, on the stroke of half-time, the Argentineans scored from a well-worked free kick on the edge of the English penalty area. As the second half started things only got worse for the English, as their task was made even more difficult with the unnecessary sending off of David Beckham. Whereas the English had come out looking to take the game to the South Americans, with Beckham’s removal Glenn Hoddle was forced to change his side’s tactics and to begin a rearguard action. Whilst the tactic worked in denying the Argentineans a third goal, England’s chances at the other end were hard to come by, until with normal and extra time having passed, the game arrived at penalty kicks for its conclusion. Initially, England gained the advantage in the kicks as Argentina’s second penalty from Crespo was saved.

Argantina-England: However, Paul Ince’s nerve failed him and the balance moved conclusively away from his side. The remainder of Argentina’s five penalties were all converted, leaving the burden of his side’s progress upon the shoulders of David Batty, a player who had previously never taken a penalty in competitive football. Following the example of Chris Waddle and Gareth Southgate before him, Batty poorly hit the ball, Roa saved and England were out of the competition.

The quarter-final stage of the competition threw up some exciting combinations as the tournament moved quickly towards its conclusion. The first of the ties saw the French team making it’s first appearance of the competition at the impressive Stade de France as they took on the Italians. Returning to the French side after his two-match suspension was Zidane. However, come the end of normal and extra-time the "Mistral Boy" had failed to give his side the crucial goal and the game moved to be decided from the penalty spot. The first set of penalties from Zidane and Roberto Baggio were converted, however, both sides second kicks were saved by the goalkeepers Pagluica and Barthez, before Trezuguet and Costacurta each converted their side’s third set of kicks. Thierry Henry and Christian Vieri then made the scores three apiece, before the game moved to its conclusion on the final set of kicks. Laurent Blanc confidently struck the French’s fifth past the Italian keeper to put the pressure most firmly onto Di Biaggio who in blasting the ball wide put his side out of the competition at their earliest stage since 1986 and their second round removal at the hands of the French.

In most people’s minds, Brazil’s progress into the final was considered a sure bet. However, signs that the Brazilian side was not all they were cracked up to be became apparent in their match against Denmark. The side received an early scare in the second minute of the game as Jørgensen gave the Scandinavians a shock lead and despite Bebeto’s equaliser ten minutes later, the Brazilians looked far from the world beating side that they were assumed to be. On half an hour, Rivaldo gave the South Americans the lead for the first time in the game who it was then assumed would move in to kill off the tie. However, at the start of the second half the Brazilian’s suffered another defensive lapse of concentration and in stepped Brian Laudrup to equalise with his side’s second goal. With the South Americans forced to up the pace of their play again, they restored their lead ten minutes later with Rivaldo scoring his second of the game to finally confirm their place in the semis.

In Marseille, Holland met Argentina with the Dutch taking the initiative through Patrick Kluivert on twelve minutes only for López to restore parity to the scores six minutes later and there the game remained for almost the rest of normal time.

Holland-Argantina: Then with just seconds remaining on the clock, Denis Bergkamp looked to get onto a long ball played to the right of the Argentinean penalty area, which in a single movement he controlled, before volleying spectacularly past Roa in the Argentine goal to give his side victory, with what was undoubtedly one of the best goals in the sixty-eight history of the competition.

The final place in the last four went to the Croatians who had comfortably beaten Germany three-nil in Lyon. That the Germans had made it so far into the competition was more representative of them having received a fortunate draw than any world-beating qualities on their part, with manager Berti Vogts having constructed his side around a number of players at least four years too old to cope with the pace of the modern game.

France-Croatia: The semi-finals would see Brazil making it to their second consecutive final to meet France who would be playing in their first. The reigning champions had made their way through with a penalties victory over Holland, after normal and extra time had seen the sides locked at one-all following goals from Ronaldo and Kluivert. Whilst in the Stade de France, the hosts defeated Croatia by two goals to one, with two second-half goals from Lillian Thuram cancelling out the lead given to the Croatians by Suker in the forty-sixth minute. Despite getting through to the final, the French victory was, however, tinged with a degree of sadness as Laurent Blanc, who had proved their saviour in the games against Paraguay and Italy, was sent off a quarter of an hour from time following an incident with Slavan Bilic, and was thus suspended from the final he had strove so hard for his side to reach.

For the Croatians the loss against the French was a disappointment given that they had taken the lead and then, despite falling two-one behind, had been given a chance to pull the game back with the French down to ten men for the final fifteen minutes. Nevertheless, they pulled themselves around to meet and beat the Dutch two-one in the Third place play-off, where it was almost just a question of the side winning being the one least disappointed at having failed to reach the final.

WORLD CUP FINALèFrance-Brazil: In the days leading up to the final, the talk was naturally enough, of which side looked the most likely to win. Brazil were still considered, in many eyes, as favourites to retain their title, particularly with the French likely to miss the influence of Blanc. However, as has been the case in previous world cup finals, having home advantage was seen as providing a considerable boost to the fortunes of the host nation which made the French a good bet to many people. However, pre-match form and such like was forgotten in the hour leading up to the game as it was revealed that Ronaldo had not been selected to play, a move which in the light of any supporting evidence made little or no sense given his apparent lack of injury in the days leading up to the finals. To make matters more confusing a second team sheet was then issued which did include the name of Ronaldo, though quite why the confusion had occurred no-one was sure. The speculation then centred on the fact that earlier that day the player had been taken to a Paris hospital for treatment. With the picture still unclear, both sides took to the field; however, almost immediately it became apparent that the Brazilians, and Ronaldo in particular, had a problem, as they showed none of the attacking play which had served them so well in the passage to the final. On twenty-seven minutes, their problems increased as Zidane struck his first goal at the competition to give the hosts the lead and the world waited for Brazil to force the game in the same way they had after going behind to the Danish. However, whatever the problem was with Ronaldo, it was big enough for him to be rendered a peripheral figure on the pitch, as he struggled to keep pace with the game and as a consequence was easily handled by his French markers. On the half-time whistle, and from almost the same position from which he had opened the scoring, Zidane struck again to give the French a two-nil lead to send a visibly demoralised Brazilian into the break with a mountain to climb in the second-half. Despite the Brazil manager Mario Zagalo making the half-time substitution of Leonardo for Denilson, the change in personnel made little difference on the pitch, as the out of sorts Ronaldo and the ageing Bebeto failed to make the slightest impact on Barthez’s goal. Even them being given the numerical advantage, following the sending off of Marcel Desailly in the sixty-eighth minute, made not the slightest difference and it was left for the French to take the opportunity to seal the victory, when in the dying moments Emmanuel Petit ran on to a Patrick Vieira pass to slot the ball past Taffarel in the Brazilian goal.

France98 Trophy: For the French the victory in their capital city brought about celebrations comparable with those seen at the end of the Second World War, whilst for the Brazilians the whole event became an exercise in blame. As reasons were sought for the poor performance on the night of Ronaldo and the team as a whole, it emerged that early on the day of the final Ronaldo had had a fit or seizure and had been rushed to hospital and that Zagalo had not wanted to select the player in his final eleven, thus explaining his omission from the first team sheet that had issued. Murkily, the reasons for the subsequent appearance of his name have never been satisfactorily revealed. Whatever had happened in the hours leading up to the final it was a disappointing and unpleasant end to what had been, over the course of six weeks, an unspectacular though ultimately successful competition.

FUTBOL OYUN KURALLARI

-OYUN ALANI-

Boyutlar:

Oyun Alanı dikdörtgen şeklinde olmalıdır Taç çizgilerinin uzunluğu kale çizgilerinin uzunluğundan fazla olmalıdır.

Uzunluk en az 90 m. (100 yarda) en çok 120 m. (130 yarda)

Genişlik en az 45 m. (50 yarda) en çok 90 m. (100 yarda)

Uluslararası Maçlar:

Uzunluk en az 100 m. (110 yarda) en çok 110 m. (120 yarda)

Genişlik en az 64 m. (70 yarda) en çok 75 m. (80 yarda)

Oyun Alanının İşaretlenmesi :

Oyun alanı çizgilerle belirlenir. Bu çizgiler sınırladıkları alana dahildir. Uzun olan iki kenar çizgilerine taç, daha kısa olan diğer iki kenar çizgilerine kale çizgisi denir. Bütün çizgiler en çok 12 cm. (5 inç) genişliğinde olmalıdır. Oyun alanı bir orta çizgi ile ikiye ayrılır. Başlama noktası bu çizginin tam ortasına işaretlenir. Bu nokta merkez olarak 9.15 m. (10 yarda) yan çaplı bir daire çizilir.

Kale Alanı: Kale alanları, oyun alanının her iki ucunda aşağıda ifade edildiği gibi belirlenir: Kale direklerinin iç kenarlarından 5.5 m. (6 yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik iki çizgi çizilir. Bu çizgiler, saha içine doğru 5.5 m. dik (6 yarda) uzatılır ve kale çizgisine paralel bir çizgi ile birleştirilir. Bu çizgiler ve kale çizgisi ile sınırlı bu alan kale alanıdır.

Ceza Alanı: Ceza alanı oyun alanının her iki ucunda aşağıda ifade edildiği gibi belirlenir: Kale direklerinin iç kenarlarından 16.5 m. (18 yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik iki çizgi çizilir. Bu çizgiler, saha içine doğru 16.5 m. (18 yarda) dik uzatılır ve kale çizgisine paralel bir çizgi ile birleştirilir. Bu çizgiler ve kale çizgisi ile sınırlı bu alan ceza alanıdır. Her bir ceza alanı içinde kale direklerinden eşit uzaklıkta ve kale çizgisine 11 m. (12 yarda) mesafede bir penaltı noktası işaretlenir. Ceza alanı dışına merkezi penaltı noktası olan 9.15 m. (10 yarda) yarıçaplı bir daire yayı çizilir.

Bayrak Direkleri: Her köşeye, en az 1.5 m. (5 ayak) yüksekliğinde, ucu sivri olmayan ve bayrak takılan bir direk dikilir. Bayrak direkleri ayrıca, orta saha çizgisi hizasında,taç çizgisinin en az 1 m.(1 yarda) dışına dikilebilir.

Köşe Yayı Her bir köşe Bayrak direğinden itibaren oyun alanı içine 1 m. (1 Yarda) yan çaplı çeyrek daire yayı çizilir.

Kaleler: Kaleler, her bir kale çizgisinin ortasına yerleÅŸtirilmelidir. Bunlar, bayrak direklerinden eÅŸit uzaklıkta yukarı doÄŸru dik iki direkle bunları birleÅŸtiren yatay bir üst direkten oluÅŸur. Ä°ki direk arasındaki mesafe içten içe 7.32 m. (8 yarda), üst direÄŸin alt kenarının yerden yüksekliÄŸi 2.44 m. (8 feet)’dir. Her iki direk ile üst direk aynı kalınlıkta ve en çok 12 santimetre (5 inç) olmalıdır. Kale çizgileri de kale direkleri ile aynı geniÅŸlikte olurlar. Kalelere kale aÄŸlan, direklere üst direÄŸe ve yere iyice tutturulmak ve kaleciye hareket serbestisi vermek ÅŸartı ile takılabilir. Kale direkleri ve üst direk beyaz renkte olmalıdır.lir

Güvenli: Kaleler yere sağlam bir şekilde sabitleştirilmelidir. Portatif kaleler, bu şartlara uyduğu takdirde kullanılabilir.

IFAB Kararları

Karar 1: Eğer üst direk yerinden çıkar veya kırılırsa, oyun üst direk tamir edilip yerine takılıncaya kadar durdurulur. Eğer tamir imkanı yoksa, oyun tatil edilecektir. Üst direk yerine ip kullanılmasına izin verilmez. Eğer üst direk tamir edilebilirse oyun, oyunun durdurulduğu anda topun bulunduğu yerden yapılacak hakem atışı ile tekrar başlatılır Karar 2: Kale direkleri ve üst direk tahta, metal veya onaylanmış diğer cins malzemeden yapılmalıdır. Şekilleri, kare, dikdörtgen, yuvarlak veya elips olabilir ve oyunculara tehlike yaratmamalıdır.

Karar 3: Takımların oyun alanına giriÅŸ anından, devre arasında oyun alanından ayrılmalarına ve tekrar oyun alanına dönmelerinden k maçın bitimine kadar, oyun alanına ve oyun alanındaki gereçlere (kale direkleri ve kale aÄŸları ile bunların sınırladığı alan da dahil) her türlü hakiki veya sanal ticari reklam koymak yasaktır. Özellikle kalelere, aÄŸlara, bayrak direkleri ve bayraklarına hiç bir reklam malzemesi konamaz. Bu gereçlere hiç bir yabancı madde (kamera, mikrofon v.s.) takılamaz. Karar 4: Teknik alanın içinde veya taç çizgisinden bir metrelik mesafede olan oyun sahası dışındaki bölgenin zemini üzerinde herhangi bir reklam olmayacaktır. Ayrıca gol çizgisi ile fileler arasındaki bölgeye de reklam konulmasına izin verilmeyecektir. Karar 5: Karar 3′te belirtilen süreler dahilinde, oyun alanında ve oyun alanındaki gereçlerde (kale aÄŸları ve çevirdikleri alanlar da dahil) FÄ°FA’nın, konfederasyonların, ulusal federasyonların, liglerin, kulüplerin veya diÄŸer kurumların hakiki veya sanal arma veya marka (logo veya amblem) reklamlarını yapmak yasaktır.

Karar 6: Köşe vuruşu yapılırken gereken uzaklığı sağlayabilmek için, köşe yayından 9.15 m. (10 yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik ve oyun alanı dışında bir çizgi çizilebilir.

— TOP—–

Top:

• Yuvarlak,

• deriden veya bir diÄŸer uygun malzemeden imal edilmiÅŸ,

• çevresi en çok 70 santimetre (28 inç), en az 68 santimetre (27 inç),

• ağırlığı oyunun baÅŸlangıcında en çok 450 gr (16 onz), en az 410 gr (14 onz),

• basıncı deniz seviyesinde 0.6-1.1 atmosfer (600 gr/cm² - 1100 gr/cm²; 8.5 lbs/sq.in. *15.6 lbs/sq.in.) arasında olacaktır.

Kusurlu Topun DeÄŸiÅŸtirilmesi: EÄŸer top oyunda iken patlar veya kusurlu hale gelirse:

• oyun durdurulur,

• oyun yedek topla ilk topun kusurlu hale geldiÄŸi yerden bir hakem atışı ile baÅŸlatılır.

Eğer top, bir başlama vuruşu, kale vuruşu, köşe vuruşu, serbest vuruş, penaltı vuruşu veya taç atışı için oyun dışı olduğu sırada patlar veya kusurlu hale gelirse:

• oyun gereken vuruÅŸ veya atışla baÅŸlatılır.

Top oyun süresince hakemin onayı olmadan değiştirilemez.

IFAB KARARLAR

Karar 1:Resmi maçlarda, sadece 2’nci kuralda belirtilmiÅŸ asgari teknik özelliklere uygun olan topların kullanılmasına izin verilir.

FÄ°FA’nın resmi maçlarında ve konfederasyonların sorumluluÄŸu altında düzenlenen resmi maçlarda kullanılacak topun aÅŸağıdaki yazılardan birini taşıması ÅŸarttır:

• "FIFA APPROVED" (FIFA ONAYLI)

• "FIFA INSPECTED" (FIFA DENETLÄ°)

• "INTERNATIONAL MATCHBALL STANDARD" (ULUSLARARASI MAÇ TOPU STANDARTI) Topun üzerinde bulunan bu yazılar, topun resmi olarak test edildiÄŸini ve 2 nci kuralda belirtilen asgari özelliklere ek olarak her bir kategori için farklı olan özel teknik ÅŸartlara uygun olduÄŸunu göstermektedir. Her bir kategorinin özel olarak öngörülen ek teknik ÅŸartlarının IFAB tarafından onaylanması gerekir. Bu testleri yapacak kurumlar FÄ°FA’nın onayına tabidir.

Ulusal federasyonlar, resmi maçlarında yukarıdaki üç yazıdan birini taşıyan topların kullanılmasını isteyebilir. Diğer her türlü maçlarda, top 2 nci kuraldaki teknik özelliklere sahip olmalıdır.

Karar 2: FÄ°FA’nın resmi maçlarında ve konfederasyonlarla ulusal federasyonların sorumluluÄŸu altında düzenlenen resmi maçlarda topun üzerine, maçın, maçı düzenleyen kurumun, topu üreten firmanın arma ve markası (amblemi) dışında hiçbir ticari reklam konulamaz. Konulacak arma ve markaların boyutları ve çeÅŸidi müsabaka yönetmeliÄŸi ile belirlenebilir.

—OYUNCU SAYISI—-

Oyuncular Oyun, biri kaleci olmak üzere her biri en çok 11 oyuncudan oluÅŸan iki takım arasında yapılır. EÄŸer takımlardan birinde 7′den az oyuncu varsa, o maç baÅŸlatılamaz.

Resmi Maçlar:

FIFA’nın, konfederasyonların veya ulusal federasyonların düzenlediÄŸi maçlarda en çok üç oyuncu deÄŸiÅŸtirilebilir. Müsabaka yönetmeliÄŸinde, 3 ile 7 arasında olmak üzere yedek oyuncu sayısı belirtilmelidir.

Diğer Maçlar:

Diğer maçlarda eğer;

• takımlar deÄŸiÅŸtirilecek azami oyuncu sayısında anlaşırlarsa,

• hakeme maçtan önce bildirirlerse, anlaÅŸtıkları sayıda oyuncu deÄŸiÅŸtirebilirler.

• Hakeme bildirilmezse veya deÄŸiÅŸtirilecek oyuncu sayısında anlaÅŸma maç baÅŸlamadan saÄŸlanamazsa, en çok 3 oyuncu deÄŸiÅŸtirilebilir.

Bütün Maçlar:

Bütün maçlarda, yedek oyuncuların isimleri maç başlamadan önce hakeme verilmelidir. İsmi verilmeyen yedek oyuncular maçta oynayamazlar.

Oyuncu Değiştirme Yöntemi yedek oyuncu ile değiştirme aşağıdaki şartlarda yapmalıdır:

• DeÄŸiÅŸtirme yapılmadan önce hakeme haber verilir,

• Yedek oyuncu, ancak yerini alacağı oyuncu oyun alanından çıktıktan ve hakemden gir iÅŸaretini aldıktan sonra oyun alanına girer,

• Yedek oyuncu, yalnız oyunun durduÄŸu bir anda ve orta saha çizgisi hizasından oyun alanına girer,

• Oyuncu deÄŸiÅŸtirme, yedek oyuncu sahaya girince tamamlanmış olur,

• Oyun alanına giren yedek oyuncu o andan itibaren oyuncu kabul edilir, oyun alanından çıkanın oyuncu niteliÄŸi bitmiÅŸ olur,

• Yedek oyuncu ile yer deÄŸiÅŸtiren oyuncu tekrar oyuna giremez,

• Bütün yedek oyuncular, oyuna girsin veya girmesin, hakemin otorite ve karar yetkisine tabidir.

Kaleci DeÄŸiÅŸtirme:

DiÄŸer oyunculardan herhangi biri

• Hakeme önceden haber verilmek,

• DeÄŸiÅŸme oyunun durduÄŸu bir anda yapılmak ÅŸartı ile kalecisi ile yer deÄŸiÅŸtirebilir.

İhlaller / Cezalar: Eğer bir yedek oyuncu oyun alanına hakemin izni olmaksızın girerse:

• oyun durdurulur,

• girene ihtar verilip sarı kart gösterilir ve oyun alanından çıkartılır,

• oyun durdurulduÄŸu anda topun olduÄŸu yerden bir hakem atışı ile tekrar baÅŸlatılır.

Eğer bir oyuncu, önceden hakemin iznini almadan, kaleci ile yer değiştirirse:

• oyun devam eder,

• ihlali yapan oyunculara, topun ilk oyun dışı olduÄŸu anda ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Bu kuralın diğer bütün ihlallerinde:

• ihlali yapan oyunculara ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Oyunun Tekrar Başlaması Eğer oyun hakem tarafından bir ihtar vermek için durdurulmuşsa:

• oyun, hakemin oyunu durdurduÄŸu anda, topun olduÄŸu yerden, rakip takımın bir oyuncusu tarafından yapılacak bir en direkt serbest vuruÅŸla tekrar baÅŸlatılır.

Oyuncu ve Yedek Oyuncuların İhracı

Oyun başlamadan önce ihraç edilen bir oyuncunun yerine ismi bildirilmiş bir yedek oyuncu alınabilir. Eğer ismi bildirilmiş bir yedek oyuncu, maçın başlamasından önce veya sonra ihraç edilmişse, yerine başka yedek oyuncu alınmaz.

IFAB Kararları

Karar 1: Kural 3’ün kısıtları saklı kalmak üzere, bir takımdaki en az oyuncu sayısı ulusal federasyonların takdirine bırakılmıştır. Ancak, IFAB bir maçın bir takımda 7’den az oyuncu kaldığı hallerde devam etmemesi gerektiÄŸi kanısındadır.

Karar 2: Maç süresince teknik direktör oyuncularına taktik direktifler verebilir. Ancak bu direktifleri verdikten sonra derhal yerine dönmelidir. Teknik direktör ve diğer görevliler, teknik alanın bulunduğu standartlarda teknik alanın bulunduğu standartlarda teknik alan içinde kalmalı ve sorumlu bir şekilde davranmalıdır.

—-OYUNCULARIN GÄ°YSÄ° VE GEREÇLERÄ°—–

Güvenlik:

Bir oyuncu, kendisine veya bir başka oyuncuya tehlikeli olabilecek herhangi bir giysi giymemeli veya (her çeşit takılar da dahil) gereçler taşımamalıdır.

Gerekli Giysiler:

Bir oyuncunun gerekli olan giysileri

• forma veya gömlek,

• ÅŸort (eÄŸer tayt giyilirse, taytın rengi ÅŸortun esas renginde olmalı),

• tozluklar,

• tekmelikler,

• futbol ayakkabılarından oluÅŸur.

Tekmelikler

• tozluklar ile tamamen örtülmelidir,

• uygun bir maddeden (lastik, plastik veya benzeri) yapılmalıdır,

• yeterli bir koruma saÄŸlamalıdır.

Kaleciler

• Her kaleci, kendisini diÄŸer oyunculardan, hakemden ve yardımcı hakemlerden ayırt edecek renkte giyinir.

Ä°hlaller / Cezalar:

Bu kuralın herhangi bir ihlali halinde

• oyunun durdurulması, ÅŸart deÄŸildir,

• giysi ve gereçleri uygun olmayan oyuncuya hakem tarafından gerekli düzeltmeleri yapması için oyun alanından çıkması bildirilir,

• oyuncu, eÄŸer topun ilk oyun dışı olduÄŸu ana kadar uygun olmayan giysi ve gereçlerini düzeltmemiÅŸse, topun ilk oyun dışı olduÄŸu anda oyun alanından çıkar,

• giysi ve gereçlerini düzeltmek için oyun alanından çıkan oyuncu hakemin izni olmadan oyun alanına tekrar giremez,

• hakem, oyuncunun oyun alanına girmesine izin vermeden önce giysi ve gereçlerini düzelttiÄŸini kontrol eder,

• oyuncu yalnız topun oyun dışı olduÄŸu anda oyuna girebilir.

Bu kuralın ihlalinden dolayı oyun alanından çıkarılan bir oyuncu eğer hakemin izni olmadan oyun alanına tekrar girerse (veya ilk defa girerse) ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Oyunun Tekrar Başlaması

Eğer oyun hakem tarafından bir ihtar vermek için durdurulmuşsa:

• oyun, hakemin oyunu durdurduÄŸu anda topun bulunduÄŸu yerden rakip takımın bir oyuncusu

tarafından yapılacak endirekt serbest vuruşla tekrar başlatılır.

—–HAKEM——-

Hakem: Her maç, oyun kurallarını uygulamada tam yetkili olarak atanan bir hakem tarafından yönetilir.

Yetkileri ve Görevleri

• oyun kurallarını uygular,

• oyunu, yardımcı hakemler ve varsa dördüncü hakem ile iÅŸbirliÄŸi içinde yönetir,

• kullanılan her topun Kural 2′de belirtilen özelliklere uygun olup olmadığını kontrol eder.

• oyuncuların giysilerinin 4’üncü kuralda belirtilen özelliklere uygunluÄŸuna karar verir,

• oyunun süresini belirler ve oyun ile ilgili kayıtlarını tutar,

• kuralların herhangi bir ÅŸekilde ihlalinde veya diÄŸer bir sebepten gerekli görürse, oyunu durdurur, geçici olarak erteler veya tatil eder,

• herhangi bir harici müdahale halinde, oyunu durdurur, geçici olarak erteler veya tatil eder,

• bir oyuncunun ciddi sakatlandığı kanısına varırsa oyunu durdurur ve o oyuncunun oyun alanından çıkarılmasına saÄŸlar,

• bir oyuncunun hafif sakatlandığı kanısına varırsa oyunu top oyun dışı oluncaya kadar devam ettirir,

• kanayan yarası olan bir oyuncunun oyun alanından çıkarılmasını saÄŸlar. Bu oyuncu ancak hakemin karamanın durduÄŸuna kanaat getirmesi halinde hakemin iÅŸareti ile oyun alanına dönebilir.

• oyunu durdurmakla, ihlali yapan takıma bir avantaj saÄŸlayacağı hallerde oyunu devam ettirir. Düşündüğü avantajın oluÅŸmaması halinde yapılan ihlali cezalandırır.

• bir oyuncunun aynı anda birden fazla ihlal yaptığı durumlarda daha ağır olan ihlali cezalandırır.

• ihtar veya ihraç gerektiren bir ihlali yapan oyuncuyu gerekli ÅŸekilde cezalandırır. Gerekeni o anda yapmazsa, topun oyun dışı olduÄŸu ilk anda yapmalıdır.

• sorumlu bir ÅŸekilde hareket etmeyen takım yetkililerini cezalandırır ve gerekirse oyun alanından ve çevresinden uzaklaÅŸtırır,

• kendisinin göremediÄŸi olaylarda, yardımcı hakemlerin verdiÄŸi bilgiye göre hareket eder,

• yetkili olmayan kiÅŸilerin oyun alanına girmemesini saÄŸlar,

durmuş olan oyunu tekrar başlatır,

• oyunculara ve/veya takım yetkililerine ve maç öncesinde, maç sırasında ve maç sonrasında meydana gelen olaylara karşın alınan disiplin tedbirleri hakkında bilgi içeren maç raporunu ilgili kurumlara verir.

Hakemin Kararları: Hakemin oyun ile ilgili kararları nihaidir.

• Hakem verdiÄŸi bir kararı, ancak doÄŸru olmadığını anladığı durumlarda veya gerekli görürse, yardımcı hakemin verdiÄŸi bilgiye göre, oyunu tekrar baÅŸlatmadan önce deÄŸiÅŸtirebilir.

IFAB Kararları

Karar 1: Bir hakem (veya görevliyse bir yardımcı hakem veya Dördüncü hakem) aşağıdaki durumlardan sorumlu tutulamaz:

Bir oyuncu, yönetici veya seyircinin herhangi bir şekilde yaralanmasından veya sakatlanmasından,

herhangi bir mala gelebilecek zararlardan,

oyun kurallarına dayalı olarak, hakemin bir maçı durdurması, oynatması veya yönetmesi ile ilgili alacağı kararlar dolayısıyla herhangi bir kişi, kulüp, şirket dernek veya diğer kuruluşların uğradıkları veya uğrayacakları kayıplardan.

Bunun kapsamı içinde olanlar:

• oyun alanının veya çevresinin durumu veya koÅŸullarından veya hava ÅŸartlarından dolayı bir maçın oynanıp oynanmaması ile ilgili alacağı karar,

• herhangi bir nedenle bir maçın tatil edilmesi ile ilgili alacağı karar,

• bir oyunda kullanılan bütün gereç ve malzemenin (kale direkleri, bayrak direkleri ve top dahil) durumu ile ilgili alacağı karar,

• sakatlanan bir oyuncunun tedavi maksadı ile oyun alanından çıkarılması için oyunun durdurulup durdurulmaması ile ilgili alacağı karar,

• sakatlanan bir oyuncunun tedavi maksadı ile oyun alanından çıkarılmasını istemesi ve ısrar etmesi ile ilgili alacağı karar,

• bir oyuncunun herhangi bir gereç veya giysisinde izin verilip verilmemesi ile ilgili alacağı karar,

• oyun alanı çerçevesinde herhangi bir kimsenin (takım ve stad görevlileri, güvenlik personeli, fotoÄŸrafçılar veya diÄŸer medya mensupları dahil) bulunmasına müsaade edilip edilmemesi (bu konuda yetkili ise) ile ilgili alacağı karar,

• oyun kurallarına göre verdiÄŸi veya FIFA, konfederasyon, ulusal federasyon veya lig yöntem ve yönetmeliklerine göre oynanan bir maçtaki yetkilerine baÄŸlı olarak verdiÄŸi herhangi bir karar.

Karar 2: Görev aldığı turnuva ve atandığı maçlarda, bir dördüncü hakemin rolü ve görevleri IFAB’ın onayladığı esaslara uygun bir biçimde olmalıdır.

Karar 3: Oyun olaylarla ilgili bilgiler bir golün atılıp atılmadığı ve maçın sonucunu içerecektir.

—–YARDIMCI HAKEMLER——

Görevleri:

Karar yetkisi hakemde olmak üzere, aşağıdaki durumları işaret etmek için iki yardımcı hakem atanır:

• topun ne zaman tamamıyla oyun alanından çıktığını,

• hangi takımın köşe vuruÅŸu, kale vuruÅŸu veya taç atışı yapacağını,

• bir oyuncunun pozisyonu dolayası ile ne zaman ofsayt olarak cezalandırılacağını,

• oyuncu deÄŸiÅŸikliÄŸi istendiÄŸini,

• hakemin göremediÄŸi fena hareketleri ve diÄŸer olaylar

• pozisyona hakemden daha yakın olduklarında meydana gelen ihlalleri (bu, bazı özel durumlarda, ceza alanı içinde meydana gelen ihlalleri de kapsar)

• penaltı vuruÅŸlarında kalecinin topa vurulmadan önce ileri hareket ettiÄŸini ve topun gol çizgisini geçtiÄŸini.

Yardım: Yardımcı hakemler, hakemin maçı oyun kurallarına göre yönetmesine yardımcı olurlar. Bazı durumlarda 9,15 m. mesafenin kontrolü için oyun alanına girebilirler.Bir yardımcı hakemin gereksiz müdahale veya yakışıksız hareketleri olduğunda, hakem onun görevine son verecek ve durumu yetkili kurumlara rapor edecektir

—-OYUN SÃœRESÄ°—-

Oyunun Devreleri : Hakem ve oynayan iki takım, aralarında baÅŸka ÅŸekilde anlaÅŸmamışlarsa, bir oyun 45′er dakikalık iki eÅŸit devreden oluÅŸur. Oyunun devre sürelerini deÄŸiÅŸtirmek için karar (örneÄŸin, havanın kararması yüzünden 40′ar dakikalık iki devreye indirmek) verilmesi oyun baÅŸlamadan önce verilmeli ve müsabaka yönetmeliklerine uygun olmalıdır.

Devre Arası: Oyuncuların devce arası dinlenmeye haklara vardır. Devre arası 15 dakikadan uzun olmamalıdır. Müsabaka yönetmeliklerinde devre arası zaman süresi belirtilmelidir. Devre arası zamanı ancak hakemin izni ile değiştirilebilir.

Kayıp Zaman İçin Uzatma: Aşağıdaki durumlar nedeniyle kaybolan süre ait olduğu devreye eklenecektir:

• oyuncu deÄŸiÅŸtirmeleri,

• oyuncuların sakatlanmaları,

• sakatlanan oyuncuların tedavisi için oyun alanından çıkarılmaları,

• zaman geçirilmesi

• herhangi bir diÄŸer radden dolayısıyla. Eklenecek süre hakemin takdirine baÄŸlıdır. Penaltı VuruÅŸu

Her iki devrenin veya uzatma devrelerinin sonunda yapılacak penaltı vuruşu için gerekli süre eklenecektir .

Uzatma Devreleri Müsabaka yönetmelikleri bir oyuna iki eşit uzatma devresi ilave edilmesi gerektiğini içerebilir. Bu durumda 8 nci kuralın hükümleri dikkate alınmalıdır.

Tatil Edilen Maç Müsabaka yönetmeliği aksini belirtmedikçe, tatil edilmiş bir maç tekrar edilir.

Yardımcı hakemler, hakemin maçı oyun kurallarına göre yönetmesine yardımcı olurlar. Bazı durumlarda 9,15 m. mesafenin kontrolü için oyun alanına girebilirler.Bir yardımcı hakemin gereksiz müdahale veya yakışıksız hareketleri olduğunda, hakem onun görevine son verecek ve durumu yetkili kurumlara rapor edecektir.

—OYUNUN BAÅžLAMASI, DURMASI VE TEKRAR BAÅžLAMASI ——

Başlama Vuruşundan Önce Para atışı yapılır ve atışı kazanan takım birinci yarıda hücum edeceği kaleyi seçer.

Diğer takım oyunun başlama vuruşunu yapar. Para atışını kazanan takım ikinci yarıda başlama vuruşunu yapar.

Maçın ikinci yarısında takımlar kalelerini değiştirip diğer kaleye hücum ederler. Başlama Vuruşu: Oyunu başlatmak veya tekrar başlatmak için yapılan başlama vuruşu:

• oyunun baÅŸlangıcında,

• bir gol atıldıktan sonra,

• maçın ikinci yarısının baÅŸlangıcında,

• eÄŸer oynanırsa, her iki uzatma devresinin baÅŸlangıcında yapılır.

Başlama vuruşundan doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Yöntem: • bütün oyuncular kendi yarı alanlarında bulunacaklardır,

• baÅŸlama vuruÅŸunu yapan takımın rakipleri top oyuna girinceye kadar toptan en az 9.15 m. (10 yarda) uzakta olurlar,

• top orta noktada hareketsiz bir ÅŸekilde duracaktır,

• hakem bir iÅŸaret verecektir.

• top, vuruÅŸ yapılıp ileri doÄŸru hareket ettiÄŸi anda oyunda olacaktır.

• vuruÅŸu yapan oyuncu, top bir baÅŸka oyuncuya dokunmadan önce topa ikinci kez dokunmayacaktır.

Bir takımın kazandığı her golden sonra başlama vuruşu diğer takım tarafından yapılacaktır.

İhlaller / Cezalar: Eğer vuruşu yapan oyuncu, top bir başka oyuncuya dokunmadan önce topa ikinci kez dokunursa:

• rakip takım lehine ihlalin yapıldığı yerden bir endirekt serbest vuruÅŸ verilecektir.

Başlama vuruşu yönteminin herhangi bir başka surette ihlali durumunda:

• vuruÅŸ tekrar edilecektir.

Hakem Atışı : Oyun, top oyunda iken şayet Oyun Kurallarında belirtilmeyen bir nedenle geçici olarak durdurulmuşsa, oyuna yeniden bir hakem atışı ile devam edilecektir.

Yöntem: Hakem, oyunu topun oyun durdurulduğu anda bulunduğu yerden topu yere bırakarak başlatacaktır.

Oyun top yere değince tekrar başlamış olacaktır.

İhlaller / Cezalar: Hakem atışı, aşağıdaki hallerde tekrarlanacaktır:

• eÄŸer topa, yere deÄŸmeden önce, bir oyuncu dokunursa,

• eÄŸer top, yere deÄŸdikten sonra, hiçbir oyuncuya deÄŸmeden oyun alanı dışına çıkarsa.

Özel Durumlar: Savunma yapan takımın lehine kendi kale alanı içinde verilen bir serbest vuruş o alanın herhangi bir yerinden yapılabilir.

Rakip kale alanı içinde, hücum eden takım lehine verilen bir endirekt serbest vuruş, kale çizgisine paralel kale alanı çizgisi üzerindeki ihlale en yakın noktadan yapılır.

Kale alanı içinde geçici olarak durdurulmasından sonra oyunu tekrar başlatmak için yapılacak hakem atışı, oyun durduğu anda topun bulunduğu yere, en yakın kale çizgisine paralel kale alanı çizgisi üzerindeki bir noktadan yapılır.

— TOPUN OYUNDA OLMASI VE OYUN DIÅžINDA KALMASI—

Topun Oyun dışı Olması

Top:

Top aşağıdaki hallerde oyun dışında olacaktır:

• Top kale çizgisini veya taç çizgisini, havadan veya yerden tamamen geçtiÄŸi zaman,

• oyun hakem tarafından durdurulduÄŸu zaman,

Topun Oyunda Olması:

Top: kale direklerine, üst direğe veya köşe bayrak direklerinden birisine çarpıp oyun alanı içine döndüğü,

oyun alanı içinde bulundukları sırada hakem veya yardımcı hakemlerden birisine çarptığı,

durum da dahil olmak üzere, oyun dışı olmadığı bütün durumlarda oyundadır.

—GOL—

Gol Yapma: Bir gol, golü atan takımın gol öncesi oyun kurallarını ihlal etmemiş olması şartıyla, topun tamamının kale direkleri arasından ve üst direğin altından geçmesi ile yapılır.

Kazanan Takım: Bir maçta daha fazla gol atan takım, maçı kazanmış sayılır. Eğer her iki takım eşit sayıda gol atmış veya hiç gol atılmamış ise maç berabere sonuçlanmış olur.

Müsabaka YönetmeliÄŸi Yönetmeliklere, berabere sonuçlanan maçlarda maçı kazanan takımı belirlemek için, uzatma devreleri veya IFAB’ın onayladığı yöntemleri içeren kararlar konulabilir

—OFSAYD—

Ofsayt Pozisyonu Sadece ofsayt pozisyonunda bulunmak bir ihlal deÄŸildir.

Bir oyuncu eÄŸer:

• rakip kale çizgisine toptan ve sondan ikinci rakip oyuncudan daha yakın ise, ofsayt pozisyonundadır.

Bir oyuncu eÄŸer:

• kendi yarı alanında ise, veya sondan ikinci rakip oyuncu ile aynı hizada ise,

veya

• son iki rakip oyuncu ile aynı hizada ise. ofsayt pozisyonunda deÄŸildir.

İhlal: Ofsayt pozisyonundaki bir oyuncu, topun takım arkadaşına dokunduğu veya takım arkadaşı tarafından oynandığı anda, hakemin kanısına göre,

• oyuna müdahale ederek, veya

• rakibe müdahale (tesir) ederek, veya

• bulunduÄŸu pozisyondan avantaj elde ederek, aktif oyunun içinde olursa ofsayt olarak cezalandırılır.

İhlal Olmaması: Eğer top, bir oyuncuya doğrudan doğruya

• kale vuruÅŸundan,

veya

• taç atışından, veya köşe vurusundan,

gelirse, bir ofsayt ihlali yoktur.

İhlaller/Cezalar: Her ofsayt ihlali için, hakem rakip takım lehine ihlalin yapıldığı yerden bir endirekt serbest vuruş verir.

—–FAULLER—-

Fauller ve Fena Hareketler aşağıdaki şekillerde cezalandırılır:

Direkt Serbest Vuruş: Eğer bir oyuncu aşağıda belirtilen 6 ihlalden birisini hakemin kanaatince dikkatsiz, kontrolsüz veya aşırı güç kullanarak yaparsa, rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir:

• rakibe tekme atarsa veya tekme atmaya teÅŸebbüs ederse,

• rakibi çelmelerse veya çelmelemeye teÅŸebbüs ederse,

• rakibin üstüne sıçrarsa,

• rakibe ÅŸarj yaparsa,

• rakibe vurursa veya vurmaya teÅŸebbüs ederse,

• rakibini iterse,

Ayrıca, eğer bir oyuncu aşağıdaki 4 ihlalden birini yaparsa, rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir:

• topu kazanmak için ayakla müdahale ederken (tackle) topa dokunmadan önce rakibe dokunursa,

• rakibini tutarsa,

• rakibe tükürürse,

• topu eliyle bilerek oynarsa (kendi ceza alanındaki kaleci hariç).

Direkt serbest vuruş ihlalin olduğu yerden yapılır.

Penaltı Vuruşu: Eğer yukarıda belirtilen 10 ihlalden birisi bir oyuncu tarafından kendi ceza alanı içinde yapılırsa, topun oyunda olması koşuluyla, topun pozisyonuna bakılmaksızın bir penaltı vuruşu verilir.

Endirekt Serbest Vuruş: Kaleci, kendi ceza sahasında, aşağıdaki 5 ihlalden birini yaparsa, rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

• topa eliyle kontrol ettikten sonra altı saniye içinde oyuna bırakmazsa

• topu oyuna bıraktıktan sonra, top baÅŸka bir oyuncuya deÄŸmeden önce, topa tekrar eliyle dokunursa,

• takım arkadaşı tarafından ayakla bilerek kendisine verilen topa eliyle dokunursa

• takım arkadaşının taç atışından doÄŸrudan gelen topa eliyle dokunursa

zaman geçirirse

Eğer bir oyuncu hakemin kanaatına göre aşağıdaki ihlallerden birini yaparsa rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

• tehlikeli bir tarzda oynarsa

rakibinin ilerlemesine mani olursa

• kalecinin elindeki topu oyuna sokmasına engel olursa

• 12. maddede belirtilmeyen bir nedenden dolayı oyuncunun ihtar veya ihraç edilmesi için oyun durdurulduÄŸunda.

Endirekt serbest vuruş ihlalinin olduğu yerden yapılır.

—–CEZALAR——

Ä°htar Verilecek Haller:

Eğer bir oyuncu aşağıdaki 7 ihlalden birini yaparsa, ihtar verilip sarı kart gösterilir:

1. Sportmenliğe aykırı davranıştan suçlu ise,

2. Hakeme veya hakemin kararlarına sözle veya hareketle itiraz ederse,

3. Oyun kurallarını devamlı ihlal ederse,

4. oyunun tekrar başlamasını geciktirirse,

5. oyun bir köşe vuruşu veya serbest vuruş ile tekrar başlarken gerekli mesafeye açılmaz ise,

6. hakemin izni olmaksızın oyun alanına ilk kez girer veya tekrar girerse,

7. hakemin izni olmaksızın oyun alanını kasıtlı olarak terk ederse.

İhraç Verilecek Haller: Eğer bir oyuncu aşağıdaki 7 ihlalden yaparsa, ihraç edilip kırmızı kart gösterilir;

1. ciddi faullü oyundan suçlu ise,

2. şiddetli hareketten suçlu ise,

3. rakibe veya bir başkasına tükürürse,

4. topa bilerek elle oynayıp rakip takımın bariz golünü veya gol atma şansını önlerse

(kendi ceza alanındaki kaleci hariç)

5. kaleye doğru ilerleyen rakibin bariz gol atma şansını serbest vuruş veya penaltı vuruşu gerektiren bir ihlal ile önlerse,

6. saldırgan, hakaret edici veya küfürlü bir şekilde konuşursa ve/veya jest ve el kol hareketleri yaparsa,

7. aynı maçta ikinci bir ihtar alırsa.

IFAB Kararları

Karar 1: Eğer kaleci, top oyunda iken, kendi ceza alanı içinde topu rakibine atarak ona vurursa veya vurmaya teşebbüs ederse, bir penaltı vuruşu cezası verilir.

Karar 2: Bir oyuncu oyun alanı içinde veya dışında rakibe, takım arkadaşına, hakeme, yardımcı hakeme veya herhangi bir diğer kişiye karşı ihtar veya ihraç gerektiren bir ihlal yaparsa ihlalin şekline göre cezalandırılır.

Karar 3: Kaleci topa eli veya kolu ile dokunduğunda topu kontrol altına almış sayılır. Topa sahip olmak kalecinin topa bilerek elle veya kolla kontrol etmesi durumunu da kapsar. Fakat hakem, kaleci bir kurtarış yaparken topu çeldiğine veya topun kaleciden sektiğine kanaat getirirse bu durumda kaleci topu kontrol etmiş sayılmaz. Eğer kaleci topu 5-6 saniyeden fazla elle veya kolla tutarsa zaman geçiriyor olarak değerlendirilecektir.

Karar 4: 12. Kurala uygun olarak, bir oyuncu kafasını veya göğsünü veya dizini v.s. kullanarak kendi kalecisine pas verebilir. Fakat, hakemin kanısınca, bir oyuncu bu kuralın boşluğundan faydalanmak için bilerek hile yapıyorsa, o oyuncu sportmenlik dışı davranıştan suçludur. Oyuncuya ihtar verilip sarı kart gösterilir ve ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirek serbest vuruş verilir. Bir serbest vuruş yaparken, bir kuralın boşluğundan faydalanmak için bilerek hile yapan bir oyuncuya sportmenliğe aykırı davranışı için ihtar verilip sarı kart gösterilir. Serbest vuruş tekrarlanır. Bu durumlarda; kalecinin daha sonra topu elle oynayıp oynamadığı önemli değildir. İhlal 12 nci Kuralın lafzını ve ruhunu bozmaya çalışan oyuncu tarafından yapılmıştır.

Karar 5: Rakip takımın oyuncusunun sağlığını tehlikeye sokan arkadan müdahaleler ciddi faullü oyun olarak değerlendirilecektir.

Karar 6: Oyun alanı üzerinde herhangi bir yerde hakemi aldatmaya yönelik yapıldığı tespit edilen her türlü hareket, sportmenlik dışı olarak değerlendirilecektir.

—-SERBEST VURUÅžLAR—

Serbest Vuruş Çeşitleri Serbest vuruşlar direkt veya endirekttir. Hem direkt hem de endirekt serbest vuruşlarda, vuruş yapılırken top yerde hareketsiz olmalı ve vuran oyuncu top bir başka oyuncuya dokunmadan topa ikinci kez dokunmamalıdır.

Direkt Serbest VuruÅŸ:

• eÄŸer bir direkt serbest vuruÅŸ doÄŸrudan doÄŸruya rakibin kalesine girerse, bir gol atılmış olur.

• eÄŸer bir direkt serbest vuruÅŸ doÄŸrudan doÄŸruya takımın kendi kalesine girerse rakibin lehine bir köşe vuruÅŸu verilir.

Endirekt Serbest Vuruş: İşareti Hakem bir endirekt serbest vuruşu kolunu başının üstünde yukarı doğru kaldırarak işaret eder. Kolunu bu durumda vuruş yapılıp top başka bir oyuncuya değinceye veya oyun dışı kalıncaya kadar tutar.

Topun Kaleye Girmesi: Bir gol, ancak topun bir başka oyuncuya dokunmasından sonra kaleye girerse yapılmış sayılır.

• eÄŸer bir endirekt serbest vuruÅŸta top doÄŸrudan doÄŸruya rakibin kalesine girerse, bir kale atışı yapılır,

• eÄŸer bir endirekt serbest vuruÅŸta top doÄŸrudan doÄŸruya takımın kendi kalesine girerse, rakibin lehine köşe vuruÅŸu verilir.

Serbest VuruÅŸun Pozisyonu:

Ceza Alanı İçinden Serbest Vuruş

Savunan takım lehine direkt veya endirekt serbest vuruş:

• bütün rakip oyuncular toptan en az 9.15 m. (l0 yarda) uzakta bulunacaklardır,

• bütün rakip oyuncular top oyuna girinceye kadar ceza alanı dışında kalacaklardır,

• top, doÄŸrudan doÄŸruya ayakla vurularak ceza alanı dışına çıkınca oyuna girmiÅŸ olur, • kale alanı içinde verilen bir serbest vuruÅŸ o alanın herhangi bir yerinden yapılabilir. Hücum eden takım lehine verilen endirekt serbest vuruÅŸ:

• bütün rakip oyuncular, kendi kale direkleri arasındaki kale çizgisi üstünde bulunmaları hariç top oyuna girinceye kadar toptan en az 9.15 m. (l0 yarda) uzakta bulunurlar.

• top, vuruÅŸ yapılıp hareket ettiÄŸi anda oyundadır.

• kale alanı içindeki bir endirekt serbest vuruÅŸ, kale alanı çizgisi üstündeki ihlalin yapıldığı yere en yakın bir noktadan yapılır.

Ceza Alanı Dışında Serbest Vuruş:

• bütün rakip oyuncular top oyuna girinceye kadar en az 9.15 m. (l0 yarda) uzakta bulunurlar.

• top, vuruÅŸ yapılıp hareket ettiÄŸi anda oyundadır

• serbest vuruÅŸ ihlalin yapıldığı yerden yapılır.

Ä°hlaller / Cezalar:

Eğer, bir serbest vuruş sırasında rakip topa gerekenden daha yakınsa:

• vuruÅŸ tekrarlanır.

Eğer, savunan takım tarafından kendi ceza alanı içinden yapılan bir serbest vuruşta, top doğrudan doğruya oyuna girmemişse:

• vuruÅŸ tekrarlanır.

Kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılan serbest vuruş Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuran oyuncu (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya değmeden önce topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuran oyuncu top başka bir oyuncuya dokunmadan önce bilerek topu elle oynarsa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir,

• eÄŸer ihlal, vuran oyuncunun ceza alanı içinde olmuÅŸsa, bir penaltı vuruÅŸu verilir. Kalecinin yaptığı serbest vuruÅŸ

Eğer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), başka bir oyuncuya dokunmadan önce topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerde rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa:

• ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir

• ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir.

—-PENALTI VURUÅžU——

Bir penaltı vuruşu, top oyunda iken, cezası direkt serbest vuruş olan 10 ihlalden birini kendi ceza alanı içinde yapan bir takımın aleyhine verilir.

Bir penaltı vuruşundan doğrudan doğruya bir gol yapılabilir. Her iki devrenin sonunda veya uzatma devrelerinin sonunda verilen bir penaltı vuruşu için gerekli süre verilir.

Top ve Oyuncuların Pozisyonu Top

• penaltı noktasına konur.

• VuruÅŸu yapacak oyuncu*açıkça belirlenir.

• Savunmadaki kaleci**vuruÅŸ yapılıncaya kadar kale direkleri arasında kendi kale çizgisi üzerinde yüzü vuruÅŸu yapacak oyuncuya dönük durumda bulunur.

Diğer bütün oyuncular

• oyun alanı içinde,

• ceza alanı dışında,

• penaltı noktasının gerisinde,

• penaltı noktasından en az 9.15 m. (10 yards) mesafede bulunurlar.

Hakem:*• oyuncular kuralın belirttiÄŸi, ÅŸekilde yerlerini alıncaya kadar penaltı vuruÅŸu için vuruÅŸ iÅŸaretini vermez,

• penaltı vuruÅŸunun ne zaman tamamlandığına karar verir.

Yöntem:• vuruÅŸu yapan oyunu topu ileri doÄŸru vurur,

• vuruÅŸu yapan oyuncu, top baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce topla ikinci kez oynayamaz,

• top vuruÅŸ yapılıp ileri doÄŸru hareket ettiÄŸi anda oyundadır. EÄŸer oyunun normal süresi içinde bir penaltı vuruÅŸu kullanıldığında veya ilk yarı veya maçın sonunda penaltı vuruÅŸunun kullanılması halinde veya bu penaltı vuruÅŸlarının tekrarında top:

• bir veya her iki direÄŸe ve/veya üst direÄŸe ve/veya kaleciye dokunduktan sonra, kale direkleri arasından ve üst direÄŸin altından geçerse gol yapılmış sayılır.

İhlaller / Cezalar: Eğer hakem bir penaltının atılması için işaret verdikten sonra ve top oyuna girmeden önce aşağıdaki durumlardan birisi olur ise:

Vuruşu yapan oyuncu oyun kurallarını ihlal ederse:

• hakem vuruÅŸa izin verir,

• top kaleye girerse vuruÅŸ tekrarlanır,

• top kaleye girmezse vuruÅŸ tekrarlanmaz. Kaleci oyun kurallarını ihlal ederse:

• hakem vuruÅŸa izin verir,

• top kaleye girerse gol yapılmış olur,

• top kaleye girmezse vuruÅŸ tekrarlanır. VuruÅŸu yapanın takım arkadaÅŸa ceza alanına girer veya penaltı noktasının ilerisine geçerse veya penaltı noktasının 9.15 m.den (10 yarda) daha yakına gelirse:

• hakem vuruÅŸa izin verir,

• top kaleye girerse vuruÅŸ tekrarlanır,

• top kaleye girmezse vuruÅŸ tekrarlanmaz.

• top kaleciden seker, üst direkten veya kale direklerinden geri gelerek ihlali yapan oyuncuya temas ederse, hakem oyunu durdurur ve savunma lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ ile oyunu yeniden baÅŸlatır. Kalecinin takım arkadaşı ceza alanına girer veya penaltı noktasının ilerisine geçerse veya penaltı noktasına 9.15 m.den (10 yarda) daha yakına gelirse:

• hakem vuruÅŸa izin verir,

• top kaleye girerse gol yapılmış olur,

• top kaleye girmezse vuruÅŸ tekrarlanır. Her iki takımın birer oyuncusu oyun kurallarını ihlal ederse:

• vuruÅŸ tekrarlanır. EÄŸer penaltı vuruÅŸu yapıldıktan sonra: VuruÅŸu yapan oyuncu (elle oynaması hariç), top baÅŸka bir oyunca dokunmadan önce topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. VuruÅŸu yapan oyuncu, top baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce bilerek topu elle oynarsa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir. Top ileri doÄŸru hareket ederken bir dış etkene dokunursa;

• vuruÅŸ tekrarlanır. Top kaleciden, üst direkten veya direklerden geri döndükten sonra bir dış etkene dokunursa:

• hakem oyunu durdurur,

• oyun dış etkenin topa dokunduÄŸu yerden bir hakem atışı ile tekrar baÅŸlatılır.

—–TAÇ ATIÅžI—–

Taç atışı, oyunu tekrar başlatma yöntemidir. Taç atışından doğrudan doğruya bir gol yapılamaz.

Taç atışı :

• topun tamamı havadan veya yerden taç çizgisini geçtiÄŸi zaman,

• topun taç çizgisini geçtiÄŸi yerden,

• topa son dokunan oyuncunun rakibi *tarafından yapılır.

Yöntem: Taç atışı sırasında tacı atan oyuncu

• vücudunun cephesi ile oyun alanına doÄŸru döner,

• her iki ayağı veya ayaklarının bir kısmı ile taç çizgisine veya taç çizgisinin dışında yere basar,

• her iki elini kullanır,

• topu başının arkasından ve üzerinden atar. Tacı atan, top baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce topa tekrar dokunamaz. Top oyun alanına girer girmez oyunda olur.

İhlaller / Cezalar: Taç atışı kaleciden backs bir oyuncu tarafından yapılırsa

Eğer, top oyuna girdikten sonra, tacı atan (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer, top oyuna girdikten sonra ve baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, tacı atan bilerek topu elle oynarsa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir.

• eÄŸer ihlal, tacı atanın ceza alanı içinde yapıldıysa bir penaltı vuruÅŸu verilir.

Taç atışı kaleci tarafından yapılırsa:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer, top oyuna girdikten soma ve baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa:

• ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir

• ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer, bir rakip oyuncu tacı atan oyuncuyu sportmence olmayan ÅŸekilde ÅŸaşırtır veya engellerse:

• rakip oyuncuya sportmenliÄŸe aykırı davranışından dolayı ihtar verilip sarı kart gösterilir.Bu kuralın diÄŸer herhangi bir ÅŸekilde ihlalinden sonra;

• taç atışı rakip takımın bir oyuncusu tarafından yapılır.

——-KALE VURUÅžU——–

Kale vuruşu oyunu tekrar başlatma yöntemidir. Kale vuruşundan rakip takımın kalesine doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Bir kale vuruÅŸu:

• topun tamamı, en son hücum eden takımın bir oyuncusuna dokunduktan sonra havadan veya yerden ve 10’uncu Kurala göre yapılmış nizami bir gol dışında, kale çizgisini geçince verilir,

Yöntem:• vuruÅŸ, savunan takımın kale alanı içindeki herhangi bir noktadan yapılır,

• rakip oyuncular top oyuna girinceye kadar ceza alanı dışında dururlar,

• vuruÅŸu yapan, top bir baÅŸka oyuncuya dokunmadan önce topla ikinci kez oynayamaz,

• top, doÄŸrudan doÄŸruya ceza alanı dışına çıkınca oyuna girmiÅŸ olur.

İhlaller / Cezalar: Eğer, top doğrudan doğruya ceza alanı dışına çıkmamışsa:

• vuruÅŸ tekrarlanır.

Kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılan kale vuruşunda:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuran oyuncu (elle oynaması hariç), top bir başka oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer, top oyuna girdikten sonra ve baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, vuruÅŸu yapan oyuncu bilerek topu elle oynarsa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir,

• eÄŸer ihlal, vuruÅŸu yapanın ceza alanı içinde yapıldıysa bir penaltı vuruÅŸu verilir. Kaleci tarafından yapılan kale vuruÅŸunda: EÄŸer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), top baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer, top oyuna girdikten sonra ve baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa:

• ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir

• ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine endirekt serbest vuruÅŸ verilir.

Bu kuralın herhangi bir başka ihlalinde

• vuruÅŸ tekrarlanır.

Köşe Vuruşu: Köşe vuruşu, oyunu tekrar başlatma yöntemidir.

Köşe vuruşundan yalnız rakip takımın kalesine doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Bir Köşe vuruÅŸu: topun tamamı, en son, savunma yapan takımın bir oyuncusuna dokunduktan soma havadan veya yerden ve 10. Kural’a göre yapılmış nizami bir gol atışında, kale çizgisini geçince verilir.

Yöntem: top, en yakındaki köşe bayrak direğinin köye alanı içine konur,

bayrak direği yerinden oynatılamaz,

rakip oyuncular, top oyuna girinceye kadar, toptan en az 9.15 m. (10 yarda) uzakta bulunurlar,

vuruş, hücum eden takımın bir oyuncusu tarafından yapılır,

top, vuruş yapılıp hareket edince oyuna girmiş olur,

vuruşu yapan oyuncu, top bir başka oyuncuya dokunmadan önce topla ikinci kez oynayamaz.

Ä°hlaller/Cezalar:

Köşe vurusu kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılırsa:

Eğer top oyuna girdikten sonra, vuruşu yapan oyuncu (elle oynaması hariç), top bir başka oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer top oyuna girdikten sonra ve baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, vuruÅŸu yapan bilerek topu elle oynarsa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruÅŸ verilir,

• eÄŸer ihlal, vuruÅŸu yapanın ceza alanı içinde yapıldıysa bir penaltı vuruÅŸu verilir.

Köşe vuruşu kaleci tarafından yapılırsa: Eğer top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa:

• ihlalin yapıldığı yerden rakip takımın lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. EÄŸer top oyuna girdikten sonra ve baÅŸka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa:

• ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vurur verilir,

• ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ verilir. Bu kuralın herhangi diÄŸer bir ÅŸekilde ihlalinde:

• vuruÅŸ tekrarlanır.

Penaltı Noktasından Yapılan Vuruşlar: Penaltı noktasından yapılan vuruşlar, berabere biten bir maçtan sonra, müsabaka yönetmeliği gerektiriyorsa, hangi takımın galip sayılacağını belirleyen bir yöntemdir.

Yöntem:

• Hakem, vuruÅŸların yapılacağı kaleyi seçer,

• Hakem para atışı yapar ve atışı kazanan kaptanın takımı ilk vuruÅŸu yapar,

• Hakem yapılan vuruÅŸların kaydını tutar,

• AÅŸağıdaki durumlara baÄŸlı olarak, her takım 5′er vuruÅŸ yapar,

• VuruÅŸlar, takımlar arasında sıra ile yapılır,

• EÄŸer, her iki takım 5′er vuruÅŸu tamamlamadan takımlardan birisi diÄŸer takımın 5 vuruÅŸu tamamlasa dahi yapamayacağı kadar gol yapmışsa vuruÅŸlara son verilir,

• EÄŸer, her iki takım da 5′er vuruÅŸ yaptıktan sonra eÅŸit sayıda gol yapmış veya hiç gol yapmamışlarsa, vuruÅŸlar aynı sıra ile ve eÅŸit sayıdaki vuruÅŸlar sonucu bir takımın diÄŸer takımdan bir fazla gol yapmasına kadar devam eder,

• EÄŸer bir kaleci vuruÅŸlar sırasında sakatlanır ve kaleciliÄŸe devam edemezse, takımı da müsabaka yönetmeliÄŸinde belirtilen sayıda oyuncu deÄŸiÅŸtirmemiÅŸse, kalecinin yerine listedeki bir yedek oyuncu geçebilir,

• Yukarıdaki belirtilen kaleci deÄŸiÅŸmesi dışında, yalnız normal maç süresinin veya yapılmışsa uzatma sürelerinin sonunda oyun alanında bulunan oyuncular penaltı noktasından yapılan vuruÅŸlara katılabilirler,

• Her vuruÅŸ bir baÅŸka oyuncu tarafından yapılır ve bir oyuncu ancak kendi takımında vuruÅŸ hakkına sahip bütün oyuncular birer vuruÅŸ yaptıktan sonra ikinci vuruÅŸunu yapabilir,

• VuruÅŸlar sırasında oyun alanındaki bir oyuncu kalecisi ile yer deÄŸiÅŸtirebilir,

• VuruÅŸlar sırasında oyun alanında sadece vuruÅŸ hakkına sahip oyuncular ve maçın hakemi ile yardımcı hakemleri bulunacaktır

• VuruÅŸu yapan oyuncu ve iki kaleci dışında, bütün oyuncular orta yuvarlak içinde olacaklardır,

• VuruÅŸ yapan oyuncunun takım arkadaşı olan kaleci, oyun alanının içinde, vuruÅŸların yapıldığı ceza alanının dışında, gol (kale) çizgisinin ceza alanı sınır çizgileri ile buluÅŸtuÄŸu noktada duymamak zorundadır.

• Penaltı noktasından yapılan vuruÅŸlarda, aksine bir karar belirtilmediÄŸi sürece, ilgili Oyun Kuralları ve IFAB Kararları uygulanır

• Bir takım rakibine göre daha fazla sayıda oyuncuyla maç tamamladığında, rakibinin oyuncu sayısı ile eÅŸit olması için kendi takımının oyuncu sayısına rakip takımın oyuncu sayısına indirecek ve çıkartılan her oyuncunun isim ve forma numaraları hakeme bildirilecektir. Bu konuyla ilgili sorumluluk takım kaptanına aittir.

• Hakem, penaltı noktasından yapılan vuruÅŸlar baÅŸlamadan önce her iki takımdan da eÅŸit sayıdaki oyuncunun orta yuvarlak içinde olmasını saÄŸlayacak ve penaltı vuruÅŸlara bu oyuncular tarafından yapılacaktır.

—-TEKNÄ°K ALAN——

Kural 3, IFAB Karar 2′de tarif edilen teknik alan, aÅŸağıda belirtildiÄŸi gibi, özellikle teknik görevliler ve yedek oyuncular için ayrılmış oturma yerleri olan stadyumlarda oynanan maçlarla ilgilidir.

Teknik alanların boyutları ve konumu her stadyumda farklı olabileceği için, ana hatlar aşağıda genel olarak belirtilmiştir:

• Teknik alan, özel oturma yerinin iki yanında 1 m. (1 yarda) yana doÄŸru ve taç çizgisinin 1 m. (l yarda) yakınına kadar öne doÄŸru olan alanı kaplar.

• Bu alanı belirtecek iÅŸaretlerin kullanılması tavsiye edilir.

• Teknik alanda bulunacak kiÅŸilerin sayısı müsabaka yönetmeliÄŸinde belirtilir.

• Teknik alanda bulunacakların kimliÄŸi oyunun baÅŸlamasından önce, müsabaka yönetmeliÄŸine göre tanımlanır.

• Her seferinde yalnız bir kiÅŸinin taktik bilgiler verme yetkisi vardır, bu kiÅŸi bilgileri verdikten sonra derhal yerine dönmelidir.

• Teknik direktör ve diÄŸer görevliler, örneÄŸin sakatlanan bir oyuncuyu kontrol etmek için doktor veya masörün hakemin izni ile oyun alanına girmesi gibi özel durumlar dışında, teknik alanın içinde kalmalıdırlar.

• Teknik direktör ve teknik alanda bulunanlar sorumlu davranışlar içinde bulunmaktadırlar.

• Dördüncü hakem müsabaka yönetmeliÄŸine göre atanabilir ve eÄŸer üç hakemden biri göreve devam edemezse onun yerine görev yapar.

• Müsabakadan önce, müsabakayı düzenleyen kuruluÅŸ hakemin oyunca devam edememesi halinde onun yerini dördüncü hakemin mi alacağı veya hakemin yerine kıdemli yardımcı hakemin geçip onun yerine de dördüncü hakemin mi geçeceÄŸini açık bir ÅŸekilde belirtir

• Dördüncü hakem, maç öncesi, maç süresi ve maç sonrasındaki her türlü idari görevde hakemin istediÄŸi ÅŸekilde yardımcı olur.

• Dördüncü hakem, maç sırasında oyuncu deÄŸiÅŸtirme iÅŸine yardımcı olmaktan sorumludur.

• Dördüncü hakem, gerektiÄŸinde yedek topları kontrol eder. EÄŸer maç sırasında maç topu deÄŸiÅŸecekse,hakemin talimatına göre, zaman kaybının en az olacağı ÅŸekilde bir yedek top temin eder.

• Yedek oyuncuların kullandıkları giysi ve gereçleri, oyuncu oyuna girmeden önce kontrol etme yetkisine sahiptir. EÄŸer giysi ve gereçleri Oyun Kuralları’na uygun deÄŸilse bu durumu hakeme bildirir.

• Dördüncü hakem her durumda hakeme yardımcı olur. Dördüncü hakem hatalı tespit yüzünden yanlış oyuncuya ihtar verildiÄŸinde, ikinci defa ihtar aldığı halde oyuncu ihraç edilmediÄŸinde veya hakemin ya da yardımcı hakemlerin görüşü dışında meydana gelen ÅŸiddetli hareketler olduÄŸunda hakeme haber vermek zorundadır. Hakem, bununla birlikte oyunla ilgili tüm hususlarda karar vermeye yetkilidir.

• Dördüncü hakem maçtan sonra, hakemin ve yardımcı hakemlerin görmediÄŸi her türlü fena hareket veya diÄŸer olayları yetkili kuruluÅŸlara rapor edecektir. Dördüncü hakem yazdığı rapor hakkında hakeme ve yardımcı hakemlere bilgi verecektir.

• Teknik alan olarak belirlenmiÅŸ bölgede bulunanların tümünün sorumsuz davranışlarını hakeme bildirme yetkisine sahiptir.(Sporcv)

© 2002*•*Türk Transfer *•*http://www.turktransfer.com*•*Ä°rtibat

Futbol

Ä°sim:

Sınıf:

Ders: Beden EÄŸitimi

Konu: Futbol

Öğretmen:

Futbol nedir: On birer kişiden oluşan iki takım arasında oynanan ve oyuncuların küre biçiminde şişirilmiş özel bir topu el ve kollarını kullanmadan rakip kaleye sokmasına dayanan spor dalıdır.

Futbolun tarihi: Ä°lk zamanlardan bu yana, küre ÅŸeklinde yuvarlanan cisimler bir oyun ve spor aracı olarak insanoÄŸlunun dikkatini çekmiÅŸtir. Futbol oyununun ilk defa nerede ve ne zaman oynandığı bilinmemektedir; fakat tarihi araÅŸtrmalara göre ayakla oynanan top oyunlarının Sümerler’e kadar ulaÅŸtığı bilinmektedir. KaÅŸgarlıMahmut’un Divan-I Lugat’it Türk’üne göre, eski Türkler futbol oyununun benzeri olan “tepük” oyununu oynamaktaydı. Günümüz modern futbolunun temeli ise Romalı askerler arasında oynanan “harpastum” adlı oyundur. Futbolun Avrupa’daki tarihi ise büyük bir tartışma konusudur. Fransızlar, Ä°ngilizler ve Ä°talyanlar futbolun ilk defa kendi ülkelerinden diÄŸer ülkelere yayıldığını iddia etmektedirler. 1882 yılında ise en yetkili kurum olarak International Board kurulmuÅŸtur. 1904 yılında da FIFA (Federation Internationale de Football Associations) kurulmuÅŸtur.

FIFA Oyun Kuralları

Kural 1: Oyun Alanı

Boyutlar

Oyun alanı dikdörtgen olmak zorundadır. Taç çizgisi kale çizgisinden uzun olmak zorundadır.

Uzunluk: minimum 90 m (100 yarda), maksimum 120 m (130 yarda)

GeniÅŸlik: minimum 45 m (50 yarda), maksimum 90 m (100 yarda)

Uluslar arası maçlar

Uzuznluk: minimum 100 m (110 yarda), maksimum 110 m (120 yarda)

GeniÅŸlik: minimum 64 m (70 yarda), maksimum 75 m (80 yarda)

Aşağıda iki değişik kaynaktan alınmış futbol saha ölçülerini gösteren şemalar görüyorsunuz.

Oyun Alanının İşaretlenmesi

Oyun alanı çizgilerle belirlenir. Bu çizgiler sınırladıkları alana dahildir.

Uzun olan iki kenar çizgilerine taç, daha kısa olan diğer iki kenar çizgilerine kale çizgisi denir.

Bütün çizgiler en çok 12 cm (5 inç) genişliğinde olmalıdır.

Oyun alanı bir orta çizgi ile ikiye ayrılır. Başlama noktası bu çizginin tam ortasına işaretlenir. Bu nokta merkez olarak 9.15 m. (10 yarda) yarıçaplı bir daire çizilir.

Kaleler

Kaleler, her bir kale çizgisinin ortasına yerleştirilmelidir.

Bunları bayrak direklerinden eşit uzaklıkta yukarı doğru dik iki direkle bunları birleştirilen yatay bir üst direkten oluşur.

Ä°ki direk arasındaki mesafe içten 7.32 m. (8yarda), üst direÄŸin alt kenarının yerden yüksekliÄŸi 2.44 m. (8 feet)’dir.

Her iki direk ile üst direk aynı kalınlıkta ve en çok 12 santimetre (5 inç) olmalıdır. Kale çizgileri de kale direkleri ile aynı genişlikte olurlar. Kalelere kale ağları, direklere üst direğe ve yere iyice tutturulmak ve kaleciye hareket serbestisi vermek şartı ile takılabilir.

Kale direkleri ve üst direk beyaz renkte olmalıdır.

Kale Alanı

Kale alanları, oyun alanının her iki ucunda aşağıda ifade edildiği gibi belirlenir:

Kale direklerinin iç kenarlarından 5.5 m. (6yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik iki çizgi çizilir. Bu çizgiler, saha içine doğru 5.5 m. dik (6 yarda) uzatılır ve kale çizgisine paralel bir çizgi ile birleştirilir. Bu çizgiler ve kale çizgisi ile sınırlı bu alan kale alanıdır.

Ceza Alanı

Ceza alanı oyun alanının her iki ucunda aşağıda ifade edildiği gibi belirlenir.

Kale direklerinin iç kenarlarından 16.5 m. (18 yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik iki çizgi çizilir. Bu çizgiler, saha içine doğru 16.5 m. (18 yarda) dik uzatılır ve kale çizgisine paralel bir çizgi ile birleştirilir. Bu çizgiler ve kale çizgisi ile sınırlı bu alan ceza alanıdır.

Her bir ceza alanı içinde kale direklerinden eşit uzaklıkta ve kale çizgisine 11 m. (12 yarda) mesafede bir penaltı noktası işaretlenir. Ceza alanı dışına merkezi penaltı noktası olan 9.16 m. (10 yarda) yarıçaplı bir daire yayı çizilir.

Bayrak Direkleri

Her köşeye, en az 1.5 m. (5 ayak) yüksekliğinde, ucu sivri olmayan ve bayrak takılan bir direk dikilir.

Bayrak direkleri ayrıca, orta saha çizgisi hizasında, taç çizgisinin en az 1 m. (1 yarda) dışına dikilebilir.

Köşe Yayı

Her bir köşe Bayrak direğinden itibaren oyun alanı içine 1 m. (1 Yarda) yarıçaplı çeyrek daire yayı çizilir.

Kural 2: Top

Nitelikleri ve Ölçüleri

Top:·yuvarlak, deriden veya bir diğer uygun malzemeden imal edilmiş, çevresi en çok 70 santimetre 828 inç), en az 68 santimetre (27 inç), ağırlığı oyunun başlangıcında en çok 450 gr (16 onz), en az 410 gr (14 onz), basıncı deniz seviyesinde 0.6-1.1 atmosfer (600 gr/cm2 - 1100 gr/cm2; 8.5 lbs/sq.in. - 15.6 lbs/sq.in) arasında olacaktır.

Kusurlu Topun DeÄŸiÅŸtirilmesi

Oyun durdurulur, oyun yedek topla ilk topun kusurlu hale geldiği yerden bir hakem atışı ile başlanır. Eğer top, bir başlama vuruş, kale vuruşu, köşe vuruşu, serbest vuruş, penaltı vuruşu veya taç atışı için oyun dışı olduğu sırada patlar veya kusurlu hale gelirse, oyun gereken vuruş veya atışıyla başlanır.

Top oyun süresince hakemin onayı olmadan değiştirilemez.

Kural 3: Oyuncu Sayıları

Oyuncular

Oyun, biri kaleci olmak üzere her biri en çok 11 oyuncudan oluÅŸan iki takım arasında yapılır. EÄŸer takımlardan birinde 7′den az oyuncu varsa, o maç baÅŸlatılamaz.

Resmi Maçlar

FIFA’nın konfederasyonların veya ulusal federasyonların düzenlediÄŸi maçlarda en çok üç oyuncu deÄŸiÅŸtirilebilir.

Müsabaka yönetmeliğinde, 3 ile 7 arasında olmak üzere yedek oyuncu sayısı belirtilmelidir.

Oyuncu Değiştirme Yöntemi

Bir oyuncu yedek oyuncu ile değiştirme aşağıdaki şartlarda yapılmalıdır:

· Değiştirme yapılmadan önce hakeme haber verilir,

· Yedek oyuncu, ancak yerini alacağı oyuncu oyun alanından çıktıktan ve hakemden gir işaretini aldıktan sonra oyun alanına girer,

· Yedek oyuncu, yalnız oyunun durduğu bir anda ve orta saha çizgisi hizasından oyun alanına girer,

· Oyuncu değiştirme, yedek oyuncu sahaya girince tamamlanmış olur,

· Oyun alanına giren yedek oyuncu o andan itibaren oyuncu kabul edilir, oyun alanından çıkanın oyuncu niteliği bitmiş olur,

· Yedek oyuncu ile yer değiştiren oyuncu tekrar oyuna giremez,

· Bütün yedek oyuncular, oyuna girsin veya girmesin, hakemin otorite ve karar yetkisine tabidir.

Kaleci DeÄŸiÅŸtirme

Diğer oyunculardan herhangi biri, hakeme önceden haber verilmek; değişme oyunun durduğu bir anda yapılmak; şartı ile kalecisi ile yer değiştirebilir.

Ä°hlaller/Cezalar

Eğer bir yedek oyuncu oyun alanına hakemin izni olmaksızın girerse: oyun durdurulur, girene ihtar verilip sarı kart gösterilir ve oyun alanından çıkartılır, oyun durdurulduğu anda topun olduğu yerden bir hakem atışı ile tekrar başlanır.

Eğer bir oyuncu, önceden hakemin iznini almadan, kaleci ile yer değiştirirse: oyun devam eder, ihlali yapan oyunculara, topun ilk oyundışı olduğu anda ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Bu kuralın diğer bütün ihallerinde: ihlali yapan oyunculara ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Kural 4: Oyuncu Ekipmanları

Güvenlik

Bir oyuncu, kendisine veya bir başka oyuncuya tehlikeli olabilecek her hangi bir giysi giymemeli veya (her çeşit takılar da dahil) gereçler taşımamalıdır.

Gerekli Giysiler

Bir oyuncunun gerekli olan giysileri;

forma veya gömlek, şort (eğer tayt giyilirse, taytın rengi şortun esas renginde olmalı), tozluklar, tekmelikler, futbol ayakkabılarından oluşur.

Kaleciler

Her kaleci, kendisini diğer oyunculardan, hakemden ve yardımcı hakemlerden ayırt edecek renkte giyinir.

Ä°hlaller/Cezalar

Bu kuralın herhangi bir ihlali halinde:

· oyunun durdurulması şart değildir.

· giysi ve gereçleri uygun olmayan oyuncuya hakem tarafından gerekli düzeltmeleri yapması için oyun alanından çıkması bildirilir.

·oyuncu, eğer topun ilk oyun dışı olduğu ana kadar uygun olmayan giysi ve gereçlerini düzeltmemişse, topun ilk oyun dışı olduğu anda oyun alanından çıkar,

·giysi ve gereçlerini düzeltmek için oyun alanından çıkan oyuncu hakemin izni olmadan oyun alanına tekrar giremez.

·hakem, oyuncunun oyun alanına girmesine izin vermeden önce giysi ve gereçlerini düzelttiğini kontrol eder,

·oyuncu yalnız topun oyun dışı olduğu anda oyuna girebilir.

Bu kuralın ihlalinden dolayı oyun alanından çıkartılan bir oyuncu eğer hakemin izni olmadan oyun alanına tekrar girerse (veya ilk defa girerse) ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Kural 5: Hakem

Hakemin Yetkisi

Her maç, oyun kurallarını uygulamada tam yetkili olarak atanan bir hakem tarafından yönetilir.

Yetkileri Ve Görevleri

Hakem

·oyun kurallarını uygular,

·oyunu, yardımcı hakemler ve varsa dördüncü hakem ile işbirliği içinde yönetir.

·kullanılan her topun Kural 2′de belirtilen özelliklere uygun olup olmadığını kontrol eder,

·oyuncuların giysilerinin 4 ncü kuralda belirtilen özelliklere uygunluğuna karar verir,

·oyun’un süresini belirler ve oyun ile ilgili kayıtlarını tutar,

·kuralların herhangi bir şekilde ihlalinde veya diğer bir sebepten gerekli görürse, oyunu durdurur, geçici olarak erteler veya tatil eder,

·herhangi bir harici müdahale halinde, oyunu durdurur, geçici olarak erteler veya tatil eder,

·bir oyuncunun ciddi sakatlandığı kanısına varırsa oyunu durdurur ve o oyuncunun oyun alanından çıkarılmasını sağlar,

·bir oyuncunun hafif sakatlandığı kanısına varırsa oyunu top oyundışı oluncaya kadar devam ettirir,

·kanayan yarası olan bir oyuncunun oyun alanından çıkarılmasını sağlar. Bu oyuncu ancak hakemin kanamanın durduğuna kanaat getirmesi halinde hakemin işareti ile oyun alanına dönebilir,

· oyunu durdurmakla, ihlali yapan takıma bir avantaj sağlayacağı hallerde oyunu devam ettirir. Düşündüğü avantajın oluşmaması halinde yapılan ihlali cezalandırır,

· bir oyuncunun aynı anda birden fazla ihlal yaptığı durumlarda daha ağır olan ihlali cezalandırır,

· ihtar veya ihraç gerektiren bir ihlali yapan oyuncuyu gerekli şekilde cezalandırır. Gerekeni o anda yapmazsa, topun oyundışı olduğu ilk anda yapmalıdır.

· sorumlu bir şekilde hareket etmeyen takım yetkililerini cezalandırır ve gerekirse oyun alanından ve çevresinden uzaklaştırır.

· kendisinin göremediği olaylarda, yardımcı hakemlerin verdiği bilgiye göre hareket eder,

· yetkili olmayan kişilerin oyun alanına girmemesini sağlar,

· durmuş olan oyunu tekrar başlatır,

· oyunculara ve/veya takım yetkililerine ve maç öncesinde, maç sonrasında ve maç sonrasında meydana gelen olaylara karşın alınan disiplin tedbirleri hakkında bilgi içeren maç raporunu ilgili kurumlara verir.

Kural 6: Yardımcı Hakemler

Görevler

Karar yetkisi hakemde olmak üzere, aşağıdaki durumları işaret etmek için iki yardımcı hakem atanır:

·topun ne zaman tamamıyla oyun alanından çıktığını,

·hangi takımın köşe vuruşu, kale vuruşu veya taç atışı yapacağını,

·bir oyuncunun pozisyonu dolayısı ile ne zaman ofsayd olarak cezalandırılacağını,

·oyuncu değişikliği istediğini,

·hakemin göremediği fena hareketleri ve diğer olayları.

·pozisyona hakemden daha yakın olduklarında meydana gelen ihalleri (bu, bazı özel durumlarda, ceza alanı içinde meydana gelen ihlalleride kapsar),

·penaltı vuruşlarında kalecinin topa vurulmadan önce ileri hareket ettiğini ve topun gol çizgisini geçtiğini.

Yardım

Yardımcı hakemler, hakemin maçı oyun kurallarına göre yönetmesine yardımcı olurlar. Bazı durumlarda 9,15 m. mesafenin kontrolü için oyun alanına girebilirler.

Bir yardımcı hakemin gereksiz müdahale veya yakışıksız hareketleri olduğunda, hakem onun görevine son verecek ve durumu yetkili kurumlara rapor edecektir.

Kural 7: Oyun Süresi

Oyunun Devreleri

Hakem ve oynayan iki takım aralarında baÅŸka ÅŸekilde anlaÅŸmamışlarsa bir oyun 45′er dakikalık iki eÅŸit devreden oluÅŸur. Oyunun devre sürelerini deÄŸiÅŸtirmek için karar (örneÄŸin, havanın kararması yüzünden 40′ar dakikalık iki devreye indirmek) verilmesi oyun baÅŸlamadan önce verilmeli ve müsabaka yönetmeliklere uygun olmalıdır.

Devre Arası

Oyuncuların devre arası dinlenmeye hakları vardır. Devre arası 15 dakikadan uzun olmamalıdır. Müsabaka yönetmeliklerinde devre arası zaman süresi belirtilmelidir. Devre arası zamanı ancak hakemin izni ile değiştirilebilir.

Kayıp Zaman İçin Uzatma

Aşağıdaki durumlar nedeniyle kaybolan süre ait olduğu devreye eklenecektir; oyuncu değiştirmeleri, oyuncuların sakatlanmaları, sakatlanan oyuncuların tedavi için oyun alanından çıkarılmaları, zaman geçirilmesi, herhangi bir diğer neden dolayısıyla.

Eklenecek süre hakemin takdirine bağlıdır.

Penaltı Vuruşu

Her iki devrenin veya uzatma devrelerinin sonunda yapılacak penaltı vuruşu için gerekli süre eklenecektir.

Uzatma Devreleri

Müsabaka yönetmelikleri bir oyuna iki eşit uzatma devresi ilave edilmesi gerektiğini içerebilir. Bu durumda 8 nci kuralın hükümleri dikkate alınmalıdır.

Tatil Edilen Maç

Müsabaka yönetmeliği aksini belirtmedikçe, tatil edilmiş bir maç tekrar edilir.

Kural 8: Oyuna BaÅŸlama ve Topu Oyuna Sokma

Başlama Vuruşundan Önce

Para atışı yapılır ve atışı kazanan takım birinci yarıda hücum edeceği kaleyi seçer. Diğer takım oyunun başlama vuruşunu yapar. Para atışını kazanan takım ikini yarıda başlama vuruşunu yapar. Maçın ikinci yarısında takımlar kalelerini değiştirip diğer kaleye hücum ederler.

BaÅŸlama VuruÅŸu

Oyunu başlatmak veya tekrar başlatmak için yapılan başlama vuruşu: oyunun başlangıcında, bir gol atıldıktan sonra, maçın ikinci yarısının başlangıcında, eğer oynanırsa, her iki uzatma devresinin başlangıcında yapılır,

Başlama vuruşundan doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Yöntem

Bütün oyuncular kendi yarı alanlarında bulunacaklardır, başlama vuruşunu yapan takımın rakipleri top oyuna girinceye kadar toptan en az 9.15 m. (10 yarda) uzakta olurlar, top orta noktada hareketsiz bir şekilde duracaktır, hakem bir işaret verecektir. Top, vuruş yapılıp ileri doğru hareket ettiği andan oyunda olacaktır, vuruşu yapan oyuncu, top bir başka oyuncuya dokunmadan önce topa ikinci kez dokunmayacaktır.

Bir takımın kazandığı her golden sonra başlama vuruşu diğer takım tarafından yapılacaktır.

Ä°hlaller / Cezalar

Eğer vuruşu yapan oyuncu top bir başka oyuncuya dokunmadan önce ikinci kez dokunursa: rakip takım lehine ihlalin yapıldığı yerden bir endirekt serbest vuruş verilecektir.

Başlama vuruşu yönteminin herhangi bir başka surette ihlali durumunda: vuruşu tekrar edilecektir.

Hakem Atışı

Oyun, top oyunda iken şayet Oyun Kurallarında belirtilmeyen bir nedenle geçici olarak durdurulmuşsa oyuna yeniden bir hakem atışı ile devam edilecektir.

Yöntem

Hakem oyunu, topun oyun durdurulduğu anda bulunduğu yerden topu yere bırakarak başlatacaktır.

Oyun top yere değince tekrar başlamış olacaktır.

Ä°hlaller / Cezalar

Hakem atışı, aşağıdaki hallerde tekrarlanacaktır: eğer topa, yere değmeden önce, bir oyuncu dokunursa, eğer top, yere değdikten sonra, hiç bir oyuncuya değmeden oyun alanı dışına çıkarsa.

Özel Durumlar

Savunma yapan takımın lehine kendi kale alanı içinde verilen bir serbest vuruş o alanın herhangi bir yerinden yapılabilir.

Rakip kale alanı içinde, hücum eden takım lehine verilen bir endirekt serbest vuruş, kale çizgisine paralel kale alanı çizgisi üzerindeki ihlale en yakın noktadan yapılır.

Kale alanı içinde geçici olarak durdurulmasından sonra oyunu tekrar başlatmak için yapılacak hakem atışı, oyun durduğu anda topun bulunduğu yere, en yakın kale çizgisi üzerindeki bir noktadan yapılır.

Kural 9: Topun Oyunda Olması ve Olmaması

Topun Oyundışı Olması

Top aşağıdaki hallerde oyun dışında olacaktır: Top kale çizgisini veya taç çizgisini, havadan veya yerden, tamamen geçtiği zaman, oyun hakem tarafından durdurulduğu zaman.

Topun Oyunda Olması

Top: kale direklerine, üst direğe veya köşe bayrak direklerinden birisine çarpıp oyun alanı içine döndüğü; oyun alanı içinde bulundukları sırada hakem veya yardımcı hakemlerden birisine çarptığı, durum da dahil olmak üzere, oyun dışı olmadığı bütün durumlarda oyundadır.

Kural 10: Gol Yapma

Gol Yapma

Bir gol, golü atan takımın gol öncesi oyun kurallarını ihlal etmemiş olması şartıyla, topun tamamının kale direkleri arasından ve üst direğin altından geçmesi ile yapılır.

Kazanan Takım

Bir maçta daha fazla gol atan takım maçı kazanmış sayılır. Eğer her iki takım eşit sayıda gol atmış veya hiç gol atılmamış ise maç berabere sonuçlanmış olur.

Müsabaka Yönetmeliği

Yönetmeliklere, berabere sonuçlanan maçlarda maçı kazanan takımı belirlemek için, uzatma devreleri veya IFAB’ın onayladığı yöntemleri içeren kararlar konulabilir.

Kural 11: Ofsayt

Ofsayd Pozisyonu

Sadece ofsayd pozisyonunda bulunmak bir ihlal deÄŸildir.

Bir oyuncu eğer: rakip kale çizgisine toptan ve sondan ikinci rakip oyuncudan daha yakın ise ofsayd pozisyonundadır.

Bir oyuncu eğer: kendi yarı alanından ise, veya sondan ikinci rakip oyuncu ile aynı hizada ise, veya son iki rakip oyuncu ile aynı hizada ise, ofsayd pozisyonunda değildir.

Ä°hlal

Ofsayd pozisyonundaki bir oyuncu, topun takım arkadaşına dokunduğu veya takım arkadaşı tarafından oynandığı anda, hakemin kanısına göre, oyuna müdahale ederek, veya rakibe müdahale (tesir) ederek,veya bulunduğu pozisyondan avantaj elde ederek, aktif oyunun içinde olursa ofsayd olarak cezalandırılır.

İhlal Olmaması

Eğer top, bir oyuncuya doğrudan doğruya kale vuruşundan, veya taç atışından, veya köşe vuruşundan,gelirse bir ofsayd ihlali yoktur.

Ä°hlaller / Cezalar

Her ofsayd ihlali için, hakem rakip takım lehine ihlalin yapıldığı yerden bir endirekt serbest vuruş verir.

Kural 12: Fauller ve Sertlikler

Fauller ve Fena Hareketler aşağıdaki şekillerde cezalandırılır:

Direkt Serbest VuruÅŸ

Eğer, bir oyuncu aşağıda belirtilen 6 ihlalden birisini hakemin kanaatince dikkatsiz, kontrolsüz veya aşırı güç kullanarak yaparsa rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir: ·rakibe tekme atarsa veya tekme atmaya teşebbüs ederse, rakibi çelmelerse veya çelmelemeye teşebbüs ederse, rakibin üstüne sıçrarsa, rakibe şarj yaparsa, rakibe vurursa veya vurmaya teşebbüs ederse, rakibini iterse.

Ayrıca, eğer bir oyuncu aşağıdaki 4 ihlalden birini yaparsa, rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir: topu kazanmak için ayakla müdahale ederken (tackle) topa dokunmadan önce rakibe dokunursa, rakibini tutarsa, rakibe tükürürse, topu eliyle bilerek oynarsa (kendi ceza alanındaki kaleci hariç).

Direkt serbest vuruş ihlalin olduğu yerden yapılır.

Penaltı Vuruşu

Eğer yukarıda belirtilen 10 ihlalden birisi bir oyuncu tarafından kendi ceza alanı içinde yapılırsa, topun oyunda olması koşuluyla, topun pozisyonuna bakılmaksızın bir penaltı vuruşu verilir.

Endirekt Serbest VuruÅŸ

Kaleci, kendi ceza sahasında, aşağıdaki 5 ihlalden birini yaparsa, rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir: topu eliyle kontrol ettikten sonra altı saniye içinde oyuna bırakmazsa, topu oyuna bıraktıktan sonra, top başka bir oyuncuya değmeden önce, topa tekrar eliyle dokunursa, takım arkadaşı tarafından ayakla bilerek kendisine verilen topa eliyle dokunursa, takım arkadaşının taç atışından doğrudan gelen topa eliyle dokunursa, zaman geçirirse.

Eğer bir oyuncu hakemin kanatına göre aşağıdaki ihlallerden birini yaparsa rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir: tehlikeli tarzda oynarsa, rakibinin ilerlemesine mani olursa, kalecinin elindeki topu oyuna sokmasına engel olursa, 12.madede belirtilmeyen bir nedenden dolayı oyuncunun ihtar veya ihraç edilmesi için oyun durdurulduğunda.

Endirekt serbest vuruş ihlalin olduğu yerden yapılır.

Disiplin Cezaları

Ä°htar Verilecek Haller

Eğer, bir oyuncu aşağıdaki 7 ihlalden birini yaparsa ihtar verilip sarı kart gösterilir:

1. sportmenliğe aykırı davranıştan suçlu ise,

2. Haleme veya hakemin kararlarına sözle veya hareketle itiraz ederse,

3. oyun kurallarını devamlı ihlal ederse,

4. oyunun tekrar başlamasını geciktirirse,

5. oyun bir köşe vuruşu veya serbest vuruş ile tekrar başlarken gerekli mesafeye açılmaz ise,

6. hakemin izni olmaksızın oyun alanına ilk kez girer veya tekrar girerse,

7. hakemin izni olmaksızın oyun alanını kasıtlı olarak terk ederse.

İhraç Verilecek Haller

Eğer, bir oyuncu aşağıdaki 7 ihlalden birini yaparsa ihraç edilip kırmızı kart gösterilir:

1. ciddi faullü oyundan suçlu ise,

2. şiddetli hareketten suçlu ise,

3. rakibe veya bir başkasına tükürürse,

4. topa bilerek elle oynayıp rakip takımın bariz golünü veya gol atma şansını önlerse (kendi ceza alanındaki kaleci hariç)

5. kaleye doğru ilerleyen rakibin bariz gol atma şansını serbest vuruş veya penaltı vuruşu gerektiren bir ihlal ile önlerse,

6. saldırgan, hakaret edici veya küfürlü bir şekilde konuşursa ve/veya jest ve el kol hareketleri yaparsa,

7. aynı maçta ikinci bir ihtar alırsa.

Kural 13: Serbest Atış

Serbest Vuruş Çeşitleri

Serbest vuruÅŸlar direkt veya endirekt’tir.

Hem direkt ham de endirekt serbest vuruşlarda, vuruş yapılırken top yerde hareketsiz olmalı ve vuran oyuncu top bir başka oyuncuya dokunmadan topa ikinci kez dokunmamalıdır.

Direkt Serbest VuruÅŸ

eğer bir direkt serbest vuruş doğrudan doğruya rakibin kalesine girerse, bir gol atılmış olur. Eğer bir direkt serbest vuruş doğrudan doğruya takımın kendi kalesine girerse rakibin lehine bir köşe vuruşu verilir.

Endirekt Serbest VuruÅŸ

İşareti: Hakem bir endirekt serbest vuruşu kolunu başının üstünde yukarı doğru kaldırarak işaret eder. Kolunu bu durumda vuruş yapılıp top başka bir oyuncuya değinceye veya oyundışı kalıncaya kadar tutar.

Topun Kaleye Girmesi

Bir gol, ancak topun bir başka oyuncuya dokunmasından sonra kaleye girerse yapılmış sayılır. Eğer bir endirekt serbest vuruşta top doğrudan doğruya rakibin kalesine girerse bir kale atışı yapılır, eğer bir endirekt serbest vuruşta top doğrudan doğruya takımın kendi kalesine girerse, rakibin lehine köşe vuruşu verilir.

Serbest VuruÅŸun Pozisyonu

Ceza Alanı İçinden Serbest Vuruş

Savunan takım lehine direkt veya endirekt serbest vuruş: bütün rakip oyuncular toptan en az 9.15 m. (10 yarda) uzakta bulunacaklardı,. bütün rakip oyuncular top oyuna girinceye kadar ceza alanı dışında kalacaklardır, top, doğrudan doğruya ayakla vurularak ceza alanı dışına çıkınca oyuna girmiş olur, kale alanı içinde verilen bir serbest vuruş o alanın herhangi bir yerinden yapılabilir.

Hücum eden takım lehine verilen endirekt serbest vuruş: bütün rakip oyuncular, kendi kale direkleri arasındaki kale çizgisi üstünde bulunmaları hariç top oyuna girinceye kadar toptan enaz 9.15 m. (10 yarda) uzakta bulunurlar, top vuruş yapılıp hareket ettiği anda oyundadır, kale alanı içindeki bir endirekt serbest vuruş, kale çizgisine paralel olan kale alanı çizgisi üstündeki ihlalin yapıldığı yere en yakın bir noktadan yapılır.

Ceza Alanı Dışında Serbest Vuruş

bütün rakip oyuncular top oyuna girinceye kadar en az 9.15 m. (10 yarda) uzakta bulunurlar, top, vuruş yapılıp hareket ettiği andan oyundadır, serbest vuruş ihlalin yapıldığı yerden yapılır.

Ä°hlaller / Cezalar

Eğer, bir serbest sırasında rakip topa gerekenden daha yakınsa: vuruş tekrarlanır.

Eğer, savunan takım tarafından kendi ceza alanı içinden yapılan bir serbest vuruşta, top doğrudan doğruya oyuna girmemişse: vuruş tekrarlanır.

Kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılan serbest vuruş

Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuran oyuncu (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya değmeden önce topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir. .

Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuran oyuncu top başka bir oyuncuya dokunmadan önce bilerek topu elle oynarsa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir, eğer ihlal, vuran oyuncunun ceza lanı içinde olmuşsa bir penaltı vuruşu verilir.

Kalecinin yaptığı serbest vuruş

Eğer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), başka bir oyuncuya dokunmadan önce topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir. .

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa: ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir, ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Kural 14: Penaltı Vuruşu

Bir penaltı vuruşu, top oyunda iken, cezası direkt serbest vuruş olan 10 ihlalden birini kendi ceza alanı içinde yapan bir takımın aleyhine verilir.

Bir penaltı vuruşundan doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Her iki devrenin sonunda veya uzatma devrelerinin sonunda verilen bir penaltı vuruşu için gerekli süre verilir.

Top ve Oyuncuların Pozisyonu

Top: penaltı noktasına konur.

Vuruşu Yapacak Oyuncu: açıkça belirlenir.

Savunmadaki kaleci: vuruş yapılıncaya kadar kale direkleri arasında kendi kale çizgisi üzerinde yüzü vuruşu yapacak oyuncuya dönük durumda bulunur.

Diğer Oyuncular: oyun alanı içinde, ceza alanı dışında, penaltı noktasının gerisinde, penaltı noktasından en az 9.15 m. (10 yarda) mesafede bulunurlar.

Hakem

oyuncular kuralın belirttiği şekilde yerlerini alıncaya kadar penaltı vuruşu için vuruş işaretini vermez, penaltı vuruşunun ne zaman tamamlandığına karar verir.

Yöntem

vuruşu yapan oyuncu topu ileri doğru vurur, vuruşu yapan oyuncu, top bir başka oyuncuya dokunmadan önce topla ikinci kez oynayamaz, top vuruş yapılıp ileri doğru hareket ettiği anda oyundadır.

Eğer oyunun normal süresi içinde bir penaltı vuruşu kullanıldığında veya ilk yarı veya maçın sonunda penaltı vuruşunun kullanılması halinde veya bu penaltı vuruşlarının tekrarında top: bir veya her iki direğe ve/veya üst direğe ve/veya kaleciye dokunduktan sonra, kale direkleri arasından ve üst direğin altından geçerse gol yapılmış sayılır.

Ä°hlaller / Cezalar

Eğer hakem bir penaltının atılması için işaret verdikten sonra ve top oyuna girmeden önce aşağıdaki durumlardan birisi olur ise:

Vuruşu yapan oyuncu oyun kurallarını ihlal ederse: hakem vuruşa izin verir, top kaleye girerse vuruş tekrarlanır, top kaleye girmezse vuruş tekrarlanmaz.

Kaleci oyun kurallarını ihlal ederse: hakem vuruşa izin verir, top kaleye girerse gol yapılmış olur, top kaleye girmezse vuruş tekrarlanır.

VuruÅŸu yapanın takım ceza alanına girer veya penaltı noktasının ilerisine geçerse veya penaltı noktasına 9.15 m.’den (10 yarda) daha yakına gelirse: hakem vuruÅŸa izin verir, top kaleye girerse vuruÅŸ tekrarlanır, top kaleye girmezse vuruÅŸ tekrarlanmaz, top kaleciden seker, üst direkten veya kale direklerinden geri gelerek ihlali yapan oyuncuya temas ederse, hakem oyunu durdurur ve savunma lehine bir endirekt serbest vuruÅŸ ile oyunu yeniden baÅŸlatır.

Kalecinin takım arkadaşı ceza alanına girer veya penaltı noktasının ilerisine geçerse veya penaltı noktasına 9.15 m.’den (10 yarda) daha yakına gelirse: hakem vuruÅŸa izin verir, top kaleye girerse gol yapılmış olur, top kaleye girmezse vuruÅŸ tekrarlanır,

Her iki takımın birer oyuncusu oyun kurallarını ihlal ederse: vuruş tekrarlanır.

Eğer, penaltı vuruşu yapıldıktan sonra:

Vuruşu yapan oyuncu (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce topa ikinci kez dokunursa: ihlallin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Vuruşu yapan oyuncu, top başka bir oyuncuya dokunmadan önce bilerek topu elle oynarsa: ihlallin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir.

Top ileri doğru hareket ederken bir dış etkene dokunursa: vuruş tekrarlanır.

Top kaleciden, üst direkten veya direklerden geri döndükten sonra bir dış etkene dokunursa: hakem oyunu durdurur, oyun dış etkenin topa dokunduğu yerden bir hakem atışı ile tekrar başlatılır.

Kural 15: Taç Atışı

Taç atışı, oyunu tekrar başlatma yöntemidir.

Taç atışından doğrudan doğruya bir gol yapılamaz.

Taç atışı: topun tamamı havadan veya yerden taç çizgisini geçtiği zaman, topun taç çizgisini geçtiği yerden, topa son dokunan oyuncunun rakibi tarafından yapılır.

Yöntem

Taç atışı sırasında tacı atan oyuncu; vücudunun cephesi ile oyun alanına doğru döner, her iki ayağı veya ayaklarının bir kısmı ile taç çizgisine veya taç çizgisinin dışına yere basar, her iki elini kullanır ,topu başının arkasından ve üzerinden atar.

Tacı atan, top başka bir oyuncuya dokunmadan önce topa tekrar dokunamaz. Top oyun alanına girer girmez oyunda olur.

Ä°hlaller / Cezalar

Taç atışı kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılırsa:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, tacı atan (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, tacı atan bilerek topu elle oynarsa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir, eğer ihlal, tacı atanın ceza alanı içinde yapıldıysa bir penaltı vuruşu verilir.

Taç atışı kaleci tarafından yapılırsa:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa: ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir, ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, bir rakip oyuncu tacı atan oyuncuyu sportmence olmayan şekilde şaşırtır veya engellerse: rakip oyuncuya sportmenliğe aykırı davranışından dolayı ihtar verilip sarı kart gösterilir.

Bu kuralın diğer herhangi bir şekilde ihlalinde sonra: taç atışı rakip takımın bir oyuncusu tarafından yapılır.

Kural 16: Kale VuruÅŸu

Kale vuruşu oyunu tekrar başlatma yöntemidir. Kale vuruşundan rakip takımın kalesine doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Bir Kale Vuruşu: topun tamamı, en son hücum eden takımın bir oyuncusuna dokunduktan sonra havadan veya yerden ve 10 ncu Kurala göre yapılmış nizami bir gol dışında, kale çizgisini geçince verilir.

Yöntem

vuruş, savunan takımın kale alanı içindeki herhangi bir noktadan yapılır, rakip oyuncular top oyuna girinceye kadar ceza alanı dışında dururlar, vuruşu yapan, top başka oyuncuya dokunmadan önce topla ikinci kez oynayamaz, top, doğrudan doğruya ceza alanı dışına çıkınca oyuna girmiş olur.

Ä°hlaller / Cezalar

Eğer, top doğrudan doğruya ceza alanı dışına çıkmamışsa: vuruş tekrarlanır.

Kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılan kale vuruşunda:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuran oyuncu (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, vuruşu yapan oyuncu bilerek topu elle oynarsa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir, eğer ihlal, vuruşu yapanın ceza alanı içinde yapıldıysa bir penaltı vuruşu verilir.

Kaleci tarafından yapılan kale vuruşunda:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa: ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir, ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Bu kuralın diğer herhangi bir şekilde ihlalinde sonra: vuruş tekrarlanır.

Kural 17: Köşe Vuruşu

Köşe vuruşu oyunu tekrar başlatma yöntemidir. Köşe vuruşundan yalnız rakip takımın kalesine doğrudan doğruya bir gol yapılabilir.

Bir Köşe Vuruşu: topun tamamı, en son savunma yapan takımın bir oyuncusuna dokunduktan sonra havadan veya yerden ve 10 ncu Kurala göre yapılmış nizami bir gol dışında, kale çizgisini geçince verilir.

Yöntem

top, en yakındaki köşe bayrak direğinin köşe alanı içine konur, bayrak direği yerinden oynatılamaz, rakip oyuncular, top oyuna girinceye kadar, toptan en az 9.15 m. (10 yarda) uzakta bulunurlar, vuruş hücum eden takımın bir oyuncusu tarafından yapılır, top, vuruş yapılıp hareket edince oyuna girmiş olur, vuruşu yapan oyuncu, top bir başka oyuncuya dokunmadan önce topla ikinci kez oynayamaz.

Ä°hlaller / Cezalar

Köşe vuruşu kaleciden başka bir oyuncu tarafından yapılırsa:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, vuruşu yapan oyuncu (elle oynaması hariç), top bir başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, vuruşu yapan bilerek topu elle oynarsa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir. eğer ihlal, vuruşu yapanın ceza alanı içinde yapıldıysa bir penaltı vuruşu verilir.

Köşe vuruşu kaleci tarafından yapılırsa:

Eğer, top oyuna girdikten sonra, kaleci (elle oynaması hariç), top başka bir oyuncuya dokunmadan önce, topa ikinci kez dokunursa: ihlalin yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Eğer, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncuya dokunmadan önce, kaleci bilerek topu elle oynarsa: ihlal kalecinin ceza alanı dışında yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir direkt serbest vuruş verilir. ihlal kalecinin ceza alanı içinde yapılmışsa, yapıldığı yerden rakip takım lehine bir endirekt serbest vuruş verilir.

Bu kuralın diğer herhangi bir şekilde ihlalinden sonra: vuruş tekrarlanır.

Futbolda Oyun Sistemleri

Sistem, amaca ulaşmak için bir bütünle ilgili çeşitli parçaların biraraya getirilmesidir. Futbol oyun sistemleri 10 ana başlık altında toplanır.

1. Klasik sistem: Futbol, ilk oynanmaya başladığında 10 oyuncunun amacı da gol atmaktı; fakat bu durumda oyuncular çok yoruluyor ve gol atamıyorlardı ve aşağıdaki sistem geliştirildi:

1 (Kaleci)

2 (SaÄŸbek) 3 (Solbek)

4 (SaÄŸhaf) 5 (Satrhaf) 6 (Solhaf)

7 (Sağaçık) 8 (Sağiç)

9 (Santrafor) 10 (Soliç) 11 (Solaçık)

2. Sürgü sistemi: Bu sistemde kalecinin önünde savunmanın son kademesi olan bir bek ve onun hemen önünde, rakip santraforu marke eden bir başka bek bulunur. 4 ve 6 numaralı haflar açıkları kontrol ederken, 5 numaralı haf hücuma yardım eder. Forvet ise 4 oyuncudan oluşur. Son zamanlarda kullanılmaya başlanan 4-2-4 sistemine benzer.

3. Diyagonal sistem: Bu sistem adını, oyuncuları alanda sürekli hareket halinde olup hayali diyagonaller çizmesinden almıştır; fakat bu sistem ideal bir sistem olmadığı için kullanılmamaktadır.

4. WM sistemi: Bu sistemde rakip takım haflarının ofsaytla sağladıkları avantajın önüne geçmek için 3 bek görevlendirilmiş ve hücum ve savunma, arka saha oyuncuları ile desteklenmiştir.

1

3 5 2

6 4

10 8

11 9 7

5. Mezzo sistemi: Klasik sistem ve WM’nin bir karışımıdır. Günümüzde kullamılmayan bir sistemdir.

6. Beton sistemi: WM’nin deÄŸiÅŸik bir uygulamasıdır. Bütün defansın gerisinde serbest olarak görevlendirilen bir forvet vardır.

7. Catenoccio sistemi: Sürgü sisteminin değişik bir uygulanışıdır. Günümüzde kullanılmakatadır.

8. 4-2-4 sistemi: Oyuncuları, savunma, orta ve hücum oyuncuları olarak ayıran bir sistemdir. Kalecinin önündeki hat üzerinde ortada yer alanlar çift santrhaf olarak görev yapar. Bunlardan genellikle biraz daha ileri kayarak oynayan ve hava toplarını kesenlere stoper denir. Libero olarak tanımlanan ve genellikle daha geride kalarak defanstan seken veyageçen toplara mühdahale eden oyuncuya süpürücü denmektedir. 2 orta saha oyuncusu oyunu kurar ve defansı etkin hale getirir. Öndeki 4 forvet de hücumda yer alır.

9. 4-3-3 sistemi: Defansın ön plana çıktığı bu sistemde liberoya büyük görevler düşmektedir. Liberonun yardımı ile değişken hücum organizasyonunun kurulabildiği bu sistemde, oyunu defanstan kurm avantajı da vardır. Forvetlerin hücumları ve orta saha oyuncularının rakip kaleye süratle sızmaları takımı gole götürür.

10. 3-5-2 sistemi: Bu sistemde libero, stoper ve bek görevlerinin yanısıra hücum fonksiyonlarında da yer alır. Bu sistemde orta saha ağırlık kazanmıştır ve ilk amaç, gol atmaktır. Bu sistem sayesinde savunma bölgesinde değişken hücum olanakları gelişirken, top kazanıldıktan sonra hücuma geçme olanakları artar ve boş alanlar elde edilir.

Futbolda Teknik

1. Futbol tekniÄŸi:

A. Topsuz hareketler: Koşma (yön değiştirme önemlidir), Atlama (kafa vurma ya da yumurklama gibi durumlarda), Vücut çalımı (rakibe yanlış hareket yaptırmak için dikkatini yön konusunda dağıtmaktır)

B. Top ile yapılan hareketler: Topla çalım (vücut çalımı gibidir; fakat topun kontrolü de gereklidir), Kafa vuruşu (sıçramayı gerektirir, genellikle alın ortası ve kafanın yanları ile yapılır), Ayak vuruşları (çesitli şekiller vardır; iç vuruşàayağın iç kısmı ile yapılır, iç üst vuruşàiç vuruştan farkı, vuruşun yapıldığı ayağın ters yönüne kaydırılmasıdır, üst vuruşàtopu uzağa göndermek için yapılır, dış vuruşàzor pozisyonlarda kullanılır, dış üst vuruşàtopa falso vermek için kullanılır, vole vuruşlarıàayağın üst kısmı ile gol atmak için ya da topu uzak noktalara göndermek için kullanılır.)

2. Top kontrol metodları:

A. Ayak ile yapılan kontroller: Ayağın içi ile (yuvarlanmakta olan ya da yüksekteki top kontrolleri için kullanılır), Ayağın üstü ile (havadan ya da orta yükseklikten gelen toplar için topun yerden sekmesini önlemek için kullanılır), Ayağın dışı ile (uzakta olan ayak kullanılır, iç kontrol yapılamadığı zamanlarda kullanılır), Diz üstü ile (top göğüs ve ayakla kontrol edilmeyecek kadar yüksekten gelirse kullanılır), Göğüs ile (topun geliş çizgisinin düz olmadığı durumlarda kullanılır)

B. Kafa ile yapılan kontroller: Orta veya daha yüksekten gelen topları kontrol altına

almak için kullanılır, uygulaması zor bir tekniktir.

Kaynakça

http://www.futbolhakemleri.org.tr

http://www.net-tr.net

http://www.fifa.com

http://encarta.msn.com

Morpa Spor Ansiklopedisi, Cilt 2

Futbol….Milyonları peÅŸinden sürükleyen bütün dünyada dostluk rüzgarları estiren, kardeÅŸliÄŸin barışın simgesi evrensel spor dalı.

Kıbrıs ‘ta futbolun örgütlenmesi 1934 yılında Kıbrıs Futbol Federasyonunun oluÅŸumu ile gerçekleÅŸti. Adada birlikte yaÅŸayan iki toplumun katkıları sonucu hayata geçirilen Federasyonda kurucu 8 takımdan birisi de Türk Takımı idi ve bu takımımız düzenlenen liglerde büyük baÅŸarılara imza attı, ÅŸampiyonluklar kazandı. Çetinkaya forması adı altında Rum takımlarına karşı mücadele veren Türk gençliÄŸi büyük futbol yıldızları yetiÅŸtirdi.

Bu baÅŸarıyı hazmedemeyen Rumlar 1955 yılında LefkoÅŸa stadyumunun kapılarını Çetinkaya ’ya kapattı ve dostluÄŸa barışa büyük darbe indirdi.

Bunun üzerine Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu tarih sahnesine çıktı.

Ahmet Sami Topcan BaÅŸkanlığında 29 Ekim 1955 ‘de kurulan Federasyonumuz kendi liglerimizi düzenleyerek gençlerimiz spor yapma olanağı saÄŸladı.

Federasyonumuzun 1960 yılında FÄ°FA ‘ya üyelik baÅŸvurusu siyasal nedenlerle reddedildi.

1974 yılına kadar geçen sıcak savaÅŸ döneminde gençlerimize hizmeti özveri ile sürdüren Futbol Federasyonu Mücahit Birlikleri arasında müsabakalar düzenledi. LefkoÅŸa ’nın Yusuf Kaptan sahasında anlamlı maçlar oynandı. O dönem futbolumuz için birlik beraberlik dostluk ve kardeÅŸliÄŸin pekiÅŸerek bu adada var olma gücümüze güç katan yıllar olarak futbol tarihimize geçti.

1974 Barış Harekatı Kıbrıs Türküne özgür bir vatan armağan etti. Kuzeyde toplanan halkımız kurumlarını süratle oluşturarak dünyadaki yerini alma çabalarını yoğunlaştırdı.

Bu çerçevede Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu bir kez daha FÄ°FA’ya baÅŸvurarak amborgonun kaldırılmasını istedi. Bu talebi dikkate alan FÄ°FA 1975 yılında üye ülkelerin milli takımları ve kulüpleri ile özel maçlar yapmamıza izin verdi. ÃœyeliÄŸimizi ise ne yazık ki siyasal çözüme endeksledi……..

Ahmet Sami Topcan başkanlığındaki Yönetim Kurulunun bu dönemdeki çabaları hiç kuşkusuz futbol tarihimizin önemli bir kilometre taşıdır.

Aradan yıllar geçti ve 1983 ‘de KKTC kuruldu. Cumhuriyet ’in kuruluÅŸunu içine sindiremeyenler halkımıza uygulanan amborga çabalarını yoÄŸunlaÅŸtırdılar . Bunun sonucu olarak 1975 ‘de verilen özel izin 1983 ‘de iptal edildi ve gençliÄŸimize dünyanın kapıları tamamen kapandı.

Ãœlkemiz gençliÄŸini spordan mahrum bırakmamak için çalışmalarını sürdüren Futbol Federasyonumuz Ahmet Sami Tokcan ‘dan sonra Özer Esenyel ve Nevvar Nolan ’ın baÅŸkanlıkları döneminde önemli hizmetler yapıldı. Son 6 yıldan beri sporun evrensel anlamı doÄŸrultusunda Ömer Adal baÅŸkanlığında mücadelesini devam ettiren Federasyonumuz önemli baÅŸarılara imza atarak futbolumuz adına birçok ilki gerçekleÅŸtirme baÅŸarısını gerçekleÅŸtirdi.

1996 yılında FIFA, KKTC’ye bir delegasyon heyeti gönderdi. Federasyonumuz en üst düzeyde FIFA’yı ziyaret ederek ambargonun kaldırılması için etkin mücadele baÅŸlattı.

Ligler yeniden düzenlendi. Türk çağdaş hale getirildi ve son 2 yıldır futbolumuzda adeta bir reform kabul edilen sponsörlük olayı gerçekleşti.

KKTC Telsim’in sponsörlüğü sayesinde futbolumuza büyük bir destek geldi. 2 yılda 250,000 dolar federasyonumuza ve kulübümüze verildi.

KTFF, ÅŸimdi daha güçlü bir ÅŸekilde amansız mücadelesini Ömer Adal ve arkadaÅŸlarının önemli çalışmaları ile yeni milenyumda da sürdürüyor…

BUÄžRA DERVÄ°ÅžOÄžLU

OÄžUZ KAAN DESTANI

Günlerin içinde bir gün Ay Han doğum sancılarına tutuldu. Sancıların sonunda bir oğlu dünyaya geldi. Çocuğun yüzü göğün renginde, ağzı ateşin kızılında gözleri bal elasıydı; saçları kara, kaşları karaydı. En güzel perilerden daha güzeldi.

Anasının göğsünden yalnız bir defa süt emdi, bir daha emmedi. Dile geldi; çiğ et, aş ve şarap istedi. Hemen konuşmaya başladı. Kırk gün içinde büyüdü. Kırk gün sonra yürüyüp oynar oldu. Ayakları sığır ayakları gibi güçlü, göğsü ayı göğsü gibi sağlam, beli kurt beli gibi ince ve omuzları samur omuzları gibi parlak ve oynaktı. Vücudu tüylüydü. At sürüleri güderdi; ata biner ve geyik avına çıkardı.

Günler, geceler geçti; bu çocuk, bir yiğit oldu. O çağda, o taraflarda çok büyük bir orman vardı. Ormanda sayısız dereler ve bir çok ırmaklar akıyordu. Bunun için de buraya sayısız av hayvanları geliyordu ve binlerce avcı bekliyordu. Fakat bu ormanın içinde bir de korkunç ejderha vardı. Bu ejderha at sürülerini de yerdi, oradaki insanları da yerdi. Büyük, yaman, korkunç bir canavardı. Halk korkmuştu, bizar olmuştu. Çaresizdi.

Oğuz Han ise yaman bir yiğit olmuştu. Ejderhayı öldürmek istedi. Günlerden bir gün kararını verdi ve ava çıktı; kargısını, okunu, yayını, kılıcını ve kalkanını yanına aldı. Bir geyik yakaladı; geyiği, esnek bir söğüt çubuğuyla ağaca bağladı ve çekilip gitti.

Ertesi gün, tanyeri ağarırken geldi. Baktı ejderha geyiği olduğu gibi yutmuş. Bu sefer de bir ayı yakaladı; onu da altın kemeriyle tutup ağaca bağladı ve yine oradan savuştu.

Gün battı, gece oldu sonra yine tan vakti geldi çattı. Tan aÄŸardığında OÄŸuz Han ormana geldi. Bunun üzerie aÄŸacın dibinde kendisi durup canavarı beklemeye baÅŸladı. Az sonra da canavar geldi. Başı ile OÄŸuz’ un kalkanına vurdu ise de PÄŸuz Han kargısını vurup canavarı öldürdü, kılıcıyla da canavarın başını kesti. Canavarın başını alıp gitti; döndüğünde bir ala doÄŸanın canavarın barsaklarını yemekte olduÄŸunu görünce okunu yayını gerip attı ve ala doÄŸanı da öldürdü. Onun da başını kesti. Bunun üzerine durup düşündü ve kendi kendine dede ki; "Canavar, hem geyiÄŸi hem de ayıyı yedi, canavar geyikten de ayıdan da güçlü idi. Ama kargım canavarı öldürdü çünkü kargım demirdendi. Ala doÄŸan ise canavarı yedi; yayımla okum da ala doÄŸanı öldürdü. Yayımla okum da ala doÄŸanı öldürdü. Yayımla okum bakır olduÄŸundan ala doÄŸanı öldürdü" dedi. Bırakıp gitti.

Yine aylar ve günler geçti. Günlerin içinde bir gün Oğuz Kağan yine ormana gitti ve orada Tanrıya yalvarmaya başladı. Derken birden bir karanlık bastı. Gökten bir mavi ışık indi. Bu mavi ışık güneşten de aydan da parlaktı. Oğuz Kağan kalkıp yürüdü; mavi ışığın ortasında bir genç kızın olduğunu gördü. Kız mavi ışığın orta yerinde tek başına oturuyordu. Çok güzeldi. Başında, kutup Yıldızı gibi parıl parıl parlayan bir yıldız vardı. Kız, öyle güzel öyle güzeldi ki, güldüğü zaman mavi gök de gülüyordu ve ağladığı zaman gök yüzü de ağlıyordu. Oğuz Kağan kızı görünce aklı başından gitti, kızı sevdi, aldı.

Günlerden ve gecelerden sonra bu çok güzel kızın, gözleri parıl parıl yandı. Üç erkek çocuk doğurdu. Birine Gün adını verdiler. İkincisinin adına Ay dediler, üçüncüsüne de Yıldız diye çağırdılar.

Çocuklar doğup büyümeye başladığı günlerden birinde Oğuz Kağan ava çıktı. Avda, bir göl ortasında bir ada, adada da bir ağaç gördü. Baktı ki bu ağacın kovuğunda bir kız oturmakta; yalnız hem de pek güzel, alımlı alımlı. Gözleri gökler gibi ak mavi, saçları ırmak dalgası gibi ığıl ığıl ve dişleri inci gibiydi.

Kız öyle güzeldi ki tarifi imkansızdı. Herhangi bir insan görse düşüp bayılaabilirdi, sütten kımız olabilirdi. Oğuz Kağan da kızı görünce böylesine aklı başından gidip yüreğine bir yanar ateş düştü. Kızı bir görüşte sevdi, onu da aldı. Bundan sonra günler gecelere karıştı, geceler günlere karıştı, bir sabah bu kızın da gözleri yalım yalım ışıldadı. Bu da üç erkek doğurdu. Ötekiler gibi bu çocukların da birincisinin adını Gök koydular. İkincisine Dağ adını verdiler ve üçüncüsüne de Deniz deyip öyle çağırdılar.

Bu işler olup bittikten sonra da Oğuz Kağan büyük bir toy verdi. Çağrılan çağrılmayan bir birbirine danışıp geldiler. Türlü şlar, tepeleme etler, ırmak gibi kımızlar yenilip içildi. Çok güzel eğlence ve yeme içme oldu. Toydan sonra Oğuz Kağan Beylere konuklara yarlık verdi, onlara dedi ki;

"Ben sizlere oldum KaÄŸan,

Alalım yay ile kalkan,

Talih olsun bize niÅŸan,

Bozkurd sesi savaş naramız olsun.

OÄŸuz KaÄŸan, böylece konuÅŸtuktaan sonra dört bir yana fermanlar yolladı, bildiriler gönderdi. Elçilerini yola çıkardı. Elçilerin götürdüğü ferman ve bildirilerde diyordu ki; "Ben Uygurların KaÄŸanı’ yım hem de dört bir yanının KaÄŸanı sayılırım. Sizlerden de bana baÅŸ eÄŸmenizi istememekteyim. Kim benim buyruÄŸumu dinler ise onun hediyelerini alırım ve onu kendime dost bilirim. Kim benim buyruÄŸumu dinlemez, baÅŸ eÄŸmez ise gazaplanırım, onu düşman bellerim ve çerilerimi üzerine yollarım Baskın yapar tutar onları astırırım, yok ettiririm."

O çaÄŸlarda, OÄŸuz’ a yakın saÄŸ yanda Altun KaÄŸan denilen bir KaÄŸan bulunuyordu. Altun KaÄŸan, OÄŸuz KaÄŸan’ a elçileri ile birlikte sayısız altın ve gümüş tartıp ölçüsüz kıymette yakut taÅŸları ve paha bulunmaz mücevherler gönderdi, saygılarını sundu; OÄŸuz KaÄŸan’ ın buyruÄŸunu dinledi. GönderdiÄŸi vergilerle OÄŸuz’ un dostluÄŸunu temin etti. Her ikisi de dost oldular.

Yine o çaÄŸda OÄŸuz’ a yakın sol yanda Urum denen bir kaÄŸan vardı. Urum KaÄŸan’ ın çoktan da çok çerisi ve çoktan da çok ÅŸehirleri vardı. Bu çoktan da çok çerileri ile çoktan da ÅŸehirlerine güvenip bu Urum KaÄŸan OÄŸuz KaÄŸan’ ın buyruÄŸunu dinlemedi. Onun dostları arasına girmedi. "OÄŸuz’ un sözlerini tutmam!" diyerek fermana küküm vermedi. Bunu duyan OÄŸuz KaÄŸan gazaba geldi. Urum KaÄŸan’ ın üstüne asker saldı. çeri ile atlanıp tuÄŸlarını açıp yürüdü.

Kırk gün gittikten sonra Muz dağı denilen bir dağ vardı, onun eteğine geldi. Burada çadırını kurdurdu, yatıp dinlendi, uyudu. Sessizlik oldu.

Ertesi gün, daha henüz gün doÄŸarken OÄŸuz KaÄŸan’ ın çadırına güneÅŸten parlak bir ışık girdi. Bu ışıktan gök tüylü, gök yeleli kocaman bir erkek kurt peyda oldu. Kurt dile geldi, OÄŸuz KaÄŸan’ a söz söyledi, OÄŸuz KaÄŸan’ a söz söyledi. Dedi ki; "OÄŸuz, OÄŸuz ey OÄŸuz. Sen Urum üstüne yürümek dilersin; ey OÄŸuz ben de senin yolunda yürümek istiyorum."

Oğuz kalkıp baktı, bir şey göremedi; çadırı toplattı.Gitti. Gördi ki çerinin en önünde gök tüylü, gök yeleli, kocaman bir erkek kurt yürümektedir. O kurdun ardı sırada bütün ordu yürümektedir.

Böylece gittiler.

Bir nice günlerden sonra gök tüylü gök yeleli kurt durdu. OÄŸuz da çerisini durdurdu. Burada bir deniz vardı adına Ä°til Müren deniliyordu. Ä°til Müren’ in yanı bir kara daÄŸ idi. Ä°ÅŸte bu kara dağın eteÄŸinde savaÅŸlar oldu. Okla, cıda ile ve kılıçla vuruÅŸup savaÅŸtılar.

SavaÅŸlar ve vuruÅŸmalar öyle bir kızıştı ki sonunda Ä°til Müren’ in suyu kıpkırmızı yencefil gibi aktı OÄŸuz KaÄŸan yendi. Urum KaÄŸan ise kaçtı kurtuldu.

OÄŸuz KaÄŸan bundan sonra Urum KaÄŸan’ ın kaÄŸanlığını elinden aldı, halkını elinden aldı. Çok, pek çok ganimetler kazandı, bir zenginliktir her yana doldu.

Urum KaÄŸan’ ın bir de kardeÅŸi vardı adına Uruz Beg derlerdi. uruz Beg, kendi oÄŸlunu, yüksek daÄŸ başında iki yanı derin ırmak vadisinde çok, saÄŸlam yapılmış hem de çok saÄŸlam korunur bir ÅŸehir vardı, oraya yolladı. Yollarken de "Åžehri iyi korumak gerekir, iyi koruyup bize saklamak gerekir öyle yapsın, vuruÅŸmalardan sonra gelesin" diye tenbih etti.

Gelgelelim OÄŸuz KaÄŸan bu ÅŸehrin üstüne de yürüdü. Uruz Bey’ in oÄŸlu, bunu görünce OÄŸuz KaÄŸan’ a pek çok altın ve güömüş yolladı. OÄŸuz KaÄŸan’ a "Sen benim kaÄŸanımsın; babam bana bu ÅŸehri verdi ve ÅŸehri koru, vuruÅŸmalardan sonra da bana gel, diye tenbih etti. Babamın sana kızması benim suçum mu? Ben senin buyruÄŸunu yerine getirmeye söz veriyorum. Sana vergi verir, dostluktan ayrılmam" dedi, boÅŸ eÄŸdi.

Oğuz Kağan, yiğidin sözlerini beğendi, sevindi; güldü ve dedi ki:

"Bana çok altın yolladın,

Åžehrini iyi korudun."

Böyle dediği için de yiğide Saklap adını koydu ve ona dostluk gösterdi.

Ondan sonra çerisini aldı yine yürüdü ve Oğuz Kağan İtil denen ırmağı büyük bir ırmaktı. Oğuz Kağan ırmağı görünce: "itil suyunu nasıl geçeriz?" diye sordu.

Çerinin arasında bir bey vardı ki adına Uluğ Ordu Bey derlerdi. Akıllı bir er idi. Uluğ Beğ, ırmağın yakınında çok sık ve sağlam dalla ve ağaçlar olduğunu görünce ağaçları kesti; ğacın birine yattı, karşıya geçti. Oğuz Kağan çok sevindi, güldü, dedi ki;

"Ey ey sen burda beÄŸ ol,

kıpçak denilen bağ ol."

Ve yürüyerek gittiler.

*

Ondan sonra OÄŸuz KaÄŸan yine gök tüylü, gök yeleli kocaman erkek kurdu gördü Gök tüylü, gök yeleli kocaman erkek kurdu gördü Gök tüylü gök yeleli kurt OÄŸuz KaÄŸan’ a: "OÄŸuz ÅŸimdi sen çeri ile buradan atlanıp yürü; atlanıp halkını da beÄŸlerini de götür. Ben senin önünden gideceÄŸim sana yol göstereceÄŸim." dedi.

Tan ağardığında Oğuz Kağan gördü ki erkek kurt çerinin önünden yürümektedir. Sevindi, öne geçip ileri gitti.

OÄŸuz KaÄŸan atlarının içinde en çok alaca aygırı severdi, bunun için de hep bu aygıra binerdi. Yine alaca aygıra binmiÅŸti. Yolda, mola verilince OÄŸuz KaÄŸan’ ın aygın gözden kayboldu, kaçıp gitti, gitti. Orada bir ulu daÄŸ vardı, tepelerinde don buz eksik olmazdı, doruÄŸu donun buzun soÄŸuduÄŸunda ap aktı. Onun için adına Buz Dağı derlerdi. OÄŸuz KaÄŸan’ ın aygırı Buz daÄŸ içine kaçıp gitmiÅŸti. OÄŸuz KaÄŸan bundan çok acı çekti.

OÄŸuz KaÄŸan’ ın ordusunda bir beÄŸ var idi ki yiÄŸit, kahraman bir er idi. Hiç bir ÅŸeyden korkmazdı. Yürüyüşe de soÄŸuÄŸa da dayanıklıydı; Buz dağına vurdu gitti. Dokuz gün sonra aygırı yedekleyip alıp OÄŸuz KaÄŸan’ a getirdi. daÄŸda çok soÄŸuk olduÄŸundan karlara bulanmıştı, ap aktı. OÄŸuz KaÄŸan sevincinden güldü. "Sen bu çevredeki beÄŸlere baÅŸ ol, senin adın ebediyyen Karluk olsun" dedi. Ona hazineleri bağışladı, yürüyüp gitti.

Yolunun üstünde bir büyük ev vardı, Oğuz Kağan gelip gördü; evin duvarları altından, pencereleri gümüştendi. Çatıları demirdendi ve kapısı kapalıydı. Orduda becerikli, elinden her iş gelir bir er vardı; adına Tömürtü Kağul diyorlardı. Oğuz Kağan ferman etti dedi ki: "Sen burada kal, aç. Kapıyı açtıktan sonra gel orduya katıl!.

Bu yüzden Tömürtü KaÄŸul’ a ondan sonra Kalaç adını verdi ve gitti.

Gök tüylü yeleli kocaman erkek kurt bir gün durdu, yürümedi. Oğuz Kağan da durdu, yürümedi. Olduğu yere çadırını kurdurttu. Burası otsuz, çorak bir yerdi. Atları, öküzleri çok, buzağıları çok; altınları, mücevherleri ve gümüşleri çoktu.

Çürçüt KaÄŸan’ la milleti OÄŸuz KaÄŸan’ a durdular, savaÅŸ oldu. Oklarla kılıçlarla vuruÅŸtular. OÄŸuz KaÄŸan üstün geldi, yendi. Çürçüt KaÄŸanını bastı, öldürdü. Başını kesti, Çürçüt halkını buyruÄŸu altına aldı.

Bu savaÅŸtan sonra OÄŸuz KaÄŸan’ ın çerilerine öyle bir dolu mal ve ganimet kaldı ki sayısı bellisizdi. Yükleyip götürmeÄŸe ne at ne katır ne de öküzler yetti.

OÄŸuz KaÄŸan’ ın ordusunda yine bir ev var idi, hem akıllıydı hem de çok becerikliydi, bunun adına da BarmaÄŸlığ çoÅŸun Billing denirdi. Becerikli usta olan bu BarmaÄŸlığ çoÅŸun Billing bir kaÄŸnı yaptı. üstüne ganimetleri koydu doldurdu. kaÄŸnının önüne de canlı malları koÅŸtu, atları katırları, öküzleri koÅŸtu. O canlı mallar, bu cansız ganimetleri çekip götürdüler. Görenlerin hepsi de ÅŸaşıp kaldılar. Herkes, daha çok kaÄŸnı yaptı. Görenler, kaÄŸnılar gitmekte iken kanga kanga kangaluÄŸ diye sesleniyorlardı. Bunun için BarmaÄŸlığ Çosun Billing’ in yaptığı nesnenin adı kaÄŸnı olup kaldı.

Oğuz Kağan, kağnıları görünce gülüp kaldı ve dedi ki: "Kanga kanga ile cansızı canllı yürüttü, Kangaluğ da sana ad oldu, bunu kağnı böylece belirtsin" dedi ve oradan da yürüyüp gitti.

Daha sonra gök tüylü gök yeleli kocaman erkek kurt ile birlikte Sind, Tongut ve Şam taraflarına at sürüp vardı. Bir çok savaşlardan sonra oraları da alıp ülkesine kattı, oralarda da buyruğunu yürüttü. Oraları da öz yurdu arasına soktu, yendi, bastı.

Söylenmeden kalmasın yeri yurdu belli olsun, aşağılarda Barkan denen bir ülke vardı. Büyük, varlıklı bir yurttu. Havası çok sıcaktı. Avları, kuşları çok boldu. Altını da çoktu gümüşü de, mücevherleri de, Gelgelelim halkının yüzü kapkaraydı.

Barkan adlı bu ülkenin KaÄŸanının adı ise Masar’ dı. OÄŸuz KaÄŸan onun üstüne de yürüdü. Çok yaman bir savaÅŸ oldu. OÄŸuz KaÄŸan yine üstün geldi. Masar KaÄŸan ise kaçtı; kurtuldu. OÄŸuz KaÄŸan’ ın dostları sevindi, düşmanları ise kaygılandılar.

OÄŸuz KaÄŸan Masar KaÄŸanı’ da yenince sayılmayacak kadar ganimet ve at sürüleri alarak yurduna döndü.

Adını anmadan olmaz, bilinsin ki oÄŸuz KaÄŸan’ ın yanında ak sakallı, ak saçlı, çok akıllı bir yaÅŸlı kiÅŸi vardı. Anlayışlıydı, doÄŸru düşünür, doÄŸu konuÅŸurdu. OÄŸuz KaÄŸan’ ın danışmanıydı adı da UluÄŸ Türük idi.

İşte bu Uluğ Türük günlerden bir gün bir düş gördü. Düşünde bir altın yay üç tane de gümüş ok gördü. Bu altın yay, gün doğusunda ta gün batısına kadar gerilmişti. Üç gümüş ok da kuzeye doğru uçuyordu.

Uykudan uyanınca UluÄŸ Türük günlerden bir gün bir düşünde gördüğü OÄŸuz KaÄŸan’ a anlattı. Ve dedi ki: " OÄŸuz KaÄŸan’ ım, sana hayat bunca olsun, sana dirlik hoşça olsun. Gök Tanrı düşümde ne verdiyse gerçek olsun, Tanrım bütün yer yüzünü senin nesline bağışlasın" dedi.

OÄŸuz KaÄŸan da UluÄŸ Türk’ ün sözlerini beÄŸendi. Öğüdlerini dinledi. Öğüdünü de tuttu; yerine getirdi. Ertesi gün, küçük büyük bütün oÄŸullarına buyruk salıp yanına getirtti. Onlara dedi ki: "Benim gönlüm av diliyor. Kocadığım için varıp gidemiyorum. Åžimdi siz:

(Gün, Ay Yıldız! Gün doğusuna doğru varıp gidin. Gök, Dağ, Deniz. Siz de gün batısına doğru gidin) dedi.

Bu buyruk üzerine oğullarından üçü de gün batısına doğru.

Gün, Ay, Yıldız bol avlar avladı, çok kuÅŸlar vurdu ve sonunda yolda bir altın yay buldular. Aldılar, getirip OÄŸuz KaÄŸan’ averdiler. OÄŸuz KaÄŸan çok sevindi. Güldü. Yayı üçe böldü.

"Ey büyük oğullarım. Yay sizlerin olsun. Yay gibi olup okları göğe kadar atın" diye konuştu.

Gök DaÄŸ ve Deniz ise gün batısına doÄŸru çok avlar bulup çok kuÅŸlar avladıktan sonra dönerken yolda üç gümüş ok buldular. Aldılar, getirip OÄŸuz KaÄŸan’ a verdiler. OÄŸuz KaÄŸan yine sevindi, yine güldü ve okları üçe bölüp küçük oÄŸullarına verirken:

"Ey küçük oğullarım! Okları size verdim. Yay oku atar, sizler oklar gibi olun!." dedi.

Bunlardan sonra da Oğuz Kağan büyük kurultayı topladı. Herkesi çağırdı. Çağıranlar gelip danışdılar, oturup beklediler.

Oğuz Kağan büyük otağının sağ tarafına kırk kulaç uzunluğunda bir ağaç direk diktirdi, tepesine de bir altın koyun bağladı.

Yine Oğuz Kağan büyük otağının sol yanına kırk kulaç uzunluğunda bir ağaç direk diktirti. Onun tepesine de bir gümüş tavuk koydurdu ve dibine bİr kara koyun bağladı. Sağ yanda Bozoklar oturdular sol tarafta da Üçoklar yerlerini aldılar. Kırk gün kırk gece yenildi içildi, eğlenildi, gülündü. Kırk gün kırk gece geçtikten sonra Oğuz Kağan oğulları arasında yurdunu paylaştırdı ve ondan sonra dedi ki:

"Ey oÄŸullarım ben çok yaÅŸlandım, çok savaÅŸlar gördüm, Cıda ile çok ok attım, Aygır ile çok yollar aÅŸtım, Düşmanları aÄŸlattım, Dostlarımı güldürdüm, Gök Tanrı’ ya olan borcumu ödedim, Size de yurdumu verdim."

KAYNAK: Türk Destanları-M.Necati Sepetçioğlu

Sayfa:45-57

OGUZ KAÄžAN DESTANI (Ä°SLAMÄ°)

Türklerin Ä°slam Dinini kabul etmelerinden sonra, daha önceki sahifelerde ana hatları kısaca anlatılan OÄŸuz KaÄŸan Destanı yeni baÅŸtan ve tamamen Ä°slami akideler ve motifler üzerine iÅŸlenmiÅŸtir. Gerek öz gerekse muhteva bakımından, her iki rivayet arasında büyük farklar bulunmamaktadır. Ä°slami akidelere göre yeniden düzenlenen bu ikinci destan, birincisinden sonra geçen zamanın bir kısım hadiselerini de iÅŸlediÄŸi ve OÄŸuz’ un doÄŸumundan öncesine bir baÅŸlangıç tesbid ettiÄŸi için ilgi çekici bir hüviyete bürünmüştür. Bu rivayetde, yeni bir dine ve bu dinin kültürünün tesirine giren bir milletin, daha önceki yaÅŸayış tarzından, duyuÅŸ ve düşünüş sisteminden ayrılmamasını, büsbütün kopmak istememesi veya kopamaması açıkça belli olmakta ve o günlerini yeni düşünüş sisteMine göre ayarlamak isteyiÅŸi görülmektedir. Nitekim, bu rivayetde milletin, kendini Türk adıyla Hazreti Nuh’ un oÄŸullarından Yafes’ e baÄŸlayışı, Ä°slami düşüncenin peygamberler mankıbesinde kendisine bir yer bulma çabasıdır.

Oğuz Kağan Destanının İslami rivayeti on üçüncü yüzyılda yazıya geçirilmiştir. Bu yüzyıl tarihçilerinden Moğol Tarihçisi reşiddeddin Cami üt-Teva-rih adlı eserinden Fars diliyle; Ebul Gazi Bahadır Han ise, Şecer-i Terakime adlı eserinden Türkçe olarak destanı kaydetmiştir.

DESTAN

Peygamberlerden Hazreti Nuh’ un oÄŸlu Yafes’ in Türk adında bir oÄŸlu vardır. Türk Milletinin ceddi bu zattır.

Babası Yafes ölünce Türk, Isık Göl çevresinde yerleşir, ilk çadırı yapar ve Türkler ondan ve onun çocuklarından türer.

Fakat Türkler önceleri hak dinini bilmezler, puta tapmaktadırlar; Hak dininden çıkmış, sapıtmışlardır. Kara Han Türklere hakan olduğu çağda ise büsbütün azıtmışlar ve toptan kafir olmuşlardır.

Hal böyle iken Kara Hanın bir oğlu olur; aydan da güneşten de güzeldir. Üç gün üç gece ana sütü emmez. Üç gün üç gece anasının düşüne girer. Düşlerinde anasına:

-Hak dinine gir; Hak dinine girmezsen ben senin sütünü emmem, der.

Oğul bu, anası oğluna dayanamaz, müslüman olur. Kimseye de bir şey söylemez, müslüman olduğunu sezdirmez.

Kara Han, oğlu bir yaşına basınca, o zamanki Türk adeti üzere, bütün ülkeye haber salıp, şölenler verir. Şölende bir ara:

-Beyler ve şölen halkı düşünüp bir ad ararken çocuk dike gelir:

-Benim adım OÄŸuz’ dur!.. diye bağırır. Herkes ÅŸaşırır.

OÄŸuz’ un kendi kendine verdiÄŸi adı herkes kabul eder.

-Bundan daha güzeli olmazdı, derler.

OÄŸuz’ un falına bakılır, çok uzun ömürlü olacağı, ÅŸanlar ÅŸerefler kazanacağı anlaşılır. Şölen biter, herkes evine, yurduna, yuvasına dağılacağı sırada çocuk OÄŸuz:

-Allah!.. diye bağırır.

Duyanların hepsi şaşırır, çocuğun ne dediğini anlamazlar. Çocuğun konuştuğu dili bilemezler.

OÄŸuz büyür. Evlenecek çaÄŸa geldiÄŸinde babası Kara Han, oÄŸluna, kendi küçük kardeÅŸinin kızı Özhan’ ı almak ister. OÄŸuz da buna razıdır ama, amcasının kızını bir köşeye çekip, eÄŸer dinini kabul ederse kendisiyle evlenebileceÄŸini aksi halde evlenmeyeceÄŸini söyler. OÄŸuz’ un amcasının kızı Özhan teklifi kabul etmez. OÄŸuz da onunla evlenmez, ondan ayrı yaÅŸar.

Bir gün ava çıkar. Dönerken bir su kenarında en küçük amcası olan Gürhan’ ın kızını görür, kızı sever, kanı kaynar. Onu da bir kçşeye çekip ve Hak dinini kabul etmesini Ulu Tanrıya iman eylemesini ister; dediklerini yaparsa kendisiyle evleneceÄŸini de söyler. Kız:

-Senin yolun köötü yol deÄŸildir, kabul ediyorum; deyince OÄŸuz dönüp babasına gelir ve en küçük amcası Gürhan’ ın kızıyla evlenmek istediÄŸini anlatır. Büyük bir şölen sonunda evlenirler. OÄŸuz, karısını pek çok sever.

Ama bir gün OÄŸuz’ un müslüman olduÄŸu, doÄŸarken müslüman doÄŸduÄŸu anlaşılır. OÄŸuz’ un avda olduÄŸu bir gün, babsı Kara Han, ülkesinin bütün ileri gelenlerini çağırıp meÅŸveret kurar. Durumu anlatır. Herkes hiddetlenir ve kimse bu iÅŸi kabul etmez. Sonunda, OÄŸuz’ un ardından adam gönderip o avda iken öldürtmeÄŸe karar verilir. Fakat karısı kararı öğrenmiÅŸtir. OÄŸuz’ u çok seven bir yiÄŸidi haberci salar ve OÄŸuz’ u durumundan haberdar eder.

Haberi olan oÄŸuz, kendisine sadık kalan ve onu sevenleri etrafına toplar. Babasının üstüne yürür. SavaÅŸ olur. OÄŸuz galip gelir. Bu sırada nereden geldiÄŸi bilinmeyen bir ok Kara Han’ ın yüreÄŸine saplanır ve onu öldürür. Kara Han’ ın ölümü üzerine de OÄŸuz, Han olur. Milletini Hak dinine davet eder, kabul edenler ülkede kalır, kabul etmeyenler ülkeden sürülür. BirliÄŸi kurar. Herkesi kendi bayrağının çevresinde toplar. Çürçitlerin üstüne yürür. Çok kanlı savaÅŸlar olur. Sonunda taşınamayacak kadar ganimet elde edilir. Ordunun içinde Kanglı adında biri çıkıp OÄŸuz onun adını ondan gelen soya verir.

Savaşlar birbirini kovalar; savaşlar ulaşmak için yollar, dağlar, akar sular geçilir. Bu esnada ortaya çıkan her zorluğu akıllı bir kişi ortadan kaldırır ve duruma göre ad verilir, bu adlardan yeni soylar başlar.

Sonunda OÄŸuz MoÄŸollarla savaşıp onlara da Hak dinini kabul ettirir. Daha bir çok ülkeler fethettikten sonra öz yurduna döner, yaÅŸlı danışmanı Irkıl Ata’ nın tavsiyesine uyarak, zaferlerinden dolayı Tanruya şükretmek için sayısız hayırlar yapar,ülkeleri imar edip ÅŸenlendirir, bağışlarda bulunur. 116 yıl hakanlık yapar. Sonunda Kurultayı toplayıp oÄŸullarına nasihatlarda bulunur ve ülkesini altı oÄŸlu arasında paylaÅŸtırır. Ondan sonra da ruhunu teslim eder.

KAYNAK:Türk Destanları-M.Necati Sepetçioğlu

Sayfa:145,146,147,148,149

OLÄ°MPÄ°ZM NEDÄ°R ?

Olimpizm bir yaÅŸam felsefesidir. Bedene iradeye ve zihne özgü nitelikleri yücelterek dengeli bir biçimde bütünleÅŸtirir. Olimpizm sporu kültür ve eÄŸitimle kaynaÅŸtırarak çaba göstermenin iyi örneklerin eÄŸitsel deÄŸerinin ve evrensel temel ahlak ilkelerine saygının verdiÄŸi mutluluÄŸa dayalı bir yaÅŸan biçimi yaratmayı amaçlar. Olimpizmin amacı, sporun heryerde uyumlu insan geliÅŸmesine hizmet etmesine saÄŸlamak bu yolla insan saygınlığını titizlikle koruyan barışçıl bir toplumun yaratılmasında özendirici rol oynamaktadır. IOC’nin önderlik ettiÄŸi olimpik hareket çaÄŸdaÅŸ olimpizm düşüncesinden kaynaklanır. Olimpik hareketin amacı dünya barışına ve daha iyi bir dünyanın yaratılmasına katkıda bulunmak üzere gençliÄŸi hiçbir ayırım gözetmeden ve birbirini anlamaya dostluk dayanışma ve FAÄ°R-PLAY anlayışına gerektiren olimpiyat ruhu içinde spor ile eÄŸitmektir. iç içe geçmiÅŸ 5 halka ile simgelenen olimpik hareketin etkinliÄŸi evrensel ve kalıcıdır. 5 kıtayı kucaklar bütün dünyadan sporcuları büyük spor şöleni olan olimpik oyunlarda bir araya getirerek doruk noktasına ulaÅŸtırır. Olimpizmin ve sporun katkılarını anlatarak çocuk ve gençlerin spora katılımına teÅŸvik etmek, olimpiyat oyunlarının dünyada barış kardeÅŸlik ve mükemmellik kavramlarını nasıl geliÅŸtirdiÄŸini göstermek ve olimpiyat oyunları organize etmenin ülke gençliÄŸine ve kalkınmaya ne gibi katkılarda bulunduÄŸunu anlatmak TMOK ( Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi) ‘nin görevidir.

Tarihçe

Olimpiyat oyunları , antik çaÄŸda dört yılda bir düzenleniyordu. M.Ö. 776 yılından beri Yunan ÅŸehirlerinde düzenlenen olimpiyat oyunları, 393′te Roma Imparatoru Theodosius tarafından yasaklandı. Antik olimpiyatlarda kadınlar yarışa katılamadığı gibi, seyirci olarak stadyumlara girmelerine de izin verilmezdi. Ä°lk olimpiyatlarda sürat yarışları yapılır, atletler zeytin dalından bir taçla ödüllendirilirdi. Daha sonra ödülün biçimi ve deÄŸeri deÄŸiÅŸti, arttı. Yarış programına boks ve güreÅŸ de katildi.

Modern olimpiyatların ve olimpizm düşüncesinin babası Fransız Baron de Coubertin oldu. Dünya gençliğinin ortak bir idealle barışa hizmetini amaçlayan Coubertin, 1892 yılında olimpizmin ilkelerini açıkladı ve olimpiyatların yeniden düzenlenmesi için çaba göstermeye başla di.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi (CIO) 1894 yılında Coubertin’in çabalarıyla kuruldu ve ilk olimpiyatlara ev sahipliÄŸi yapacak olan Yunanistan’in temsilcisi Dimitrius Vekelas, kurulusun ilk baÅŸkanı oldu. Vekelas’in görevi 1896′da bitti. 1896-1925 yılları arasında Coubertin CIO baskanligi yaptı ve olimpik hareketin kökleÅŸmesini saÄŸladı. Coubertin’in ölümünden sonraki CIO baÅŸkanları ÅŸunlardır:

Kont Henri de Baillet - Latour (Belçika/1925-1942), M.J.Sigfrid Edström (Isveç/1946-1952), Avery Brundage (ABD/1952-1972), Lord Killanin (K.Irlanda/1972-1980), S.E.M. Juan Antonio Samaranch (Ispanya/1980-…)

Olimpiyat oyunlarını düzenleme onuru bir kente verilir. Kent seçim hakki sadece Uluslararası Olimpiyat Komitesi’ne aittir. Komite, oyunların düzenleneceÄŸi yıldan 7 yıl önce toplanarak resmi adaylık baÅŸvurusunu alır, raporları inceler ve kent seçimini yapar.

MODERN OLÄ°MPÄ°ATLARIN KURUCUSU

Modern Olimpiyat fikrinin özünü Modern Olimpiyatlarin kurucusu Baron De Coubertin’in çesitli kitap , yazili beyan ,deklarasyon ve diÄŸer yazili belgelerinde bulmak mümkündür.

Olimpizm , beden gücü ve becerisi ile birlikte insan aklinin gelismesini hedef alan ve böylece insanin tüm niteliklerini simetrik bir biçimde ve bir uyum içinde gelisimini hedef alan bir felsefedir.

Amaçlarindan diger birisi de , insani egitmek ,karakterini ve ahlakini kuvvetlendirmek, eskilerin ideali olan " KALOS KAGATHOS" insani yaratmaktir.

Olimpizm , tam manasi ile egitsel ve pedagojik amaçlar güder.Olimpizm ne bir din , ne bir sosyal doktrin,ne de bir sosyal,ekonomik sistemdir.Olimpizm bir ruh halidir , hayat tarzidir,insanlik görüsüdür.Asalet ve tertemiz ahlak okuludur. Bir " çikarsiz ideal " inancidir.

Çagimizin en önde gelen sosyal olaylarindan olan Olimpizm,ayirtetmeden tüm dünyayi kucaklar,karsilikli saygiyi;isbirligini ve tüm insanlar arasinda arkadasligi , karsilikli anlayisi amaçlar. Esit kosullar altinda dürüst ve esit rekabeti hedefler. Baska sosyal sahalarda birbirleriyle rekabet eden insanlara elle tutulur örnekler verir. Uluslar , irklar , renkler , politik sistem ve siniflar arasinda hiç bir ayirim kabul etmez. Bu felsefe ile Ulusrararasi baris ve anlayisin gelismesine yardim eder. Gençlere hürriyet fikrinin dogru manasini ögretir ve böylece sosyal çevrede birlikte yasamanin ideal kosullarini yaratir.

Dört yilda bir tekrarlanan Olimpiyat Oyunlari , oyunlar sirasinda tüm katilanlarin birlikte Olimpiyat Köyünde Müsterek kurallar altinda ortak yasamalari, Olimpiyat ruh ve prensiplerine uygun olarak dünyanin en seçkin sporculari ile yarismak ve bu yarismalari idare eden tarafsiz hakemlerin kararlarina mutlak iteati temin etmek suretiyle Olimpizm bu konuda büyük hizmet görmektedir. Olimpizm uluslararasi bir kurumdur,tam manasi ile müstakildir. ve her türlü milli ,siyasi,ekonomik veya diger kisitlamalardan uzaktir. Bu özerk tutum çok önemlidir. Olimpik felsefenin hadef ve amaçlarina erisilmesini temin eder.

Olimpiyat’in babasi Istanbul’da

Modern Olimpiyat Oyunlari’nin kurucusu Baron Pierre de Coubertin, Uluslar arasi Olimpiyat Komitesi’ne üye olacak yeni ülkeler bulmak üzere 1907 yilinda dünya turuna çikti. Bu uzun gezisinde gitmeyi planladigi ülkelerde önceden kendisine yardimci olacak kimseler bulmak istedi. Bunlar arasinda Osmanli Devleti de vardi. Taht sehri Istanbul’da bulunan Mekteb-i Sultani’de (Galatasaray Lisesi) edebiyat ögretmenligi yapan Monsieur Juery’ye mektup yazip, kendisini bir Türk spor adamiyla tanistirmasini istedi. .

M.Juery’nin aklina gelen ilk isim; Mühendishane-i Hümayun’da (Istanbul Teknik Ãœniversitesi) cimnastik ve eskrim ögretmenligi yapan Selim Sirri bey oldu. Her hafta Büyükada’da birlikte idman yaptiklari bir spor ögretmeni ve spor asigiydi Selim Sirri bey. Istanbul’a gelen Baron Pierre de Coubertin’i Beyoglu’ndaki ünlü Tokatliyan Oteli’nde Selim Sirri bey ile bir aksam yemegi sofrasinda bulusturdu. Baron bu bulusma sirasinda hiç zaman kaybetmeden hemen konuya girdi:

-“Dostum M.Juery sizin spor meraklisi oldugunuzu bana söyledi. Ben de çocuklugumdan beri spora asik bir insanim. Fransa ve Ingiltere’de üniversite ögrenimimi tamamladiktan sonra kendimi, bütün servetimle birlikte spora vakfettim. Bir çok eserler yazdim, konferanslar verdim. Asirlardan beri unutulmus olan Olimpiyat Oyunlari’ni yeniden canlandirmak için girisimde bulundum. Oldukça büyük bir servetim var. Bunu bu idealimin gerçeklesmesi yolunda harcamaktayim. 1896’dan beri bu yolda büyük çaba göstermekteyim. Avrupa’nin bir çok ülkesine giderek, oranin saygin kisilerinden kendime temsilciler seçtim. Onlar benim, kendi ülkelerindeki elçilerimdir. Bu elçiler kendi olimpiyat komitelerini kurarak her dört yilda bir Avrupa veya Amerika sehirlerinden birinde yapilacak Olimpiyat Oyunlari’na, amatör gençlere lisans vererek göndereceklerdi. Lütfen uygun görürseniz, Osmanli Devleti’ndeki elçiligi kabul etmenizi rica edecegim.”

Baron Pierre de Coubertin’in konusmasini hayranlikla dinleyen Selim Sirri bey, kendisine yapilan teklif karsisinda çok duygulandii. Ancak, koyu bir baski rejiminin hüküm sürdügü ülkede degil bir cemiyet kurmak, iki kisinin bas basa verip konusmasi dahi mümkün degildi. Böyle bir cemiyet kurma yolunda yapilacak en küçük bir girisim dahi insanin basina pek büyük isler açabilirdi. Selim Sirri Bey derin bir üzüntü ve utanç duydu. Fakat yine de gerçegi anlatmaktan kendini alamadi. Ömür boyunca türlü engellerle karsilasmis ve büyük mücadeleler vermis olan Baron Pierre de Coubertin, ona hak verdi.

Fakat ayrilirlarken;

-“Siz yine de benim temsilcim olunuz Selim Sirri bey” dedi ve sözlerini söyle tamamladi:

-“Ileride bir gün hükümetiniz cemiyet kurulmasina izin verirse, siz de Milli Olimpiyat Komitenizi kurarsiniz…”

Ve dostça bir hava içinde ayrildilar…

Tokatliyan Oteli’ndeki bu konusmanin üzerinden bir yil geçmeden ülkemizde Mesrutiyet ilan edildi. Selim Sirri bey, vatandaslara dernek kurma serbestisi taniyan Mesrutiyetin ilanini Baron Pierre de Coubertin’e bir mektupla müjdelerken, Milli Olimpiyat Komitesi’ni kurma girisimine geçtigini de bildirdi. Nitekim çok geçmeden, Osmanli Olimpiyat Cemiyeti adi altinda gelecegin Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi kuruldu. Artik Türkiye, dünyanin bu en büyük spor söleninde sporculari tarafindan temsil edilebilecekti. Bu önemli olay, Türk spor tarihinde bir dönüm noktasiydi.

Olimpizm öldü, Samaranchizm büyüdü

Modern olimpiyatlarin kurucusu Coubertin’in felsefesiyle, tam 21 yil IOC’nin patronlugunu yapan Samaranch’in felsefesi arasinda daglar kadar fark var. Ilk yillarda amatörlük, katilim ve yarisma önemliydi. 80′li yillardan itibaren ise bu durum tersine döndü. Olimpiyatlar; para, profesyonellik, doping, ticaret, siyaset, reyting ve ünlü markalarla birlikte anilir oldu

Temeli M.Ö. 6. asra kadar uzanan olimpiyat oyunlarinda birinci olan sporcuya, barisi sembolize eden zeytin dali veriliyordu. Fransiz Coubertin’in modern olimpiyatlari 1896 yilinda kurmasindan sonra sampiyon sporcuya altin madalya verilmeye baslandi; fakat bu, dünyanin en büyük spor organizasyonunun tek maddi tarafiydi. Daha önceki olimpiyatlarda oldugu gibi modern olimpiyatlarda da önemli olan amatörlük, katilim ve yarismaydi. Temel felsefe, ‘Daha güçlü, daha hizli, daha yüksege’ sloganini tabii kuvvetle gerçeklestirmeye çalismakti. Profesyonellige kesinlikle yer yoktu ve üzerinde herhangi bir marka bulunan sporcu yarismalara alinmiyordu. Mesela, 1948 Londra Olimpiyatlari’nda altin madalya kazandigi için kendisine ödül olarak ev verilen ünlü güresçimiz Yasar Dogu, artik profesyonel sayildigi için 1952 Helsinki Olimpiyatlari’na katilamamisti.

Samaranch geldi, olimpiyat ticarilesti

Amatörlük ön planda oldugu ve olimpiyatlar henüz sektör haline gelmedigi için bu büyük organizasyona ülkeler fazla talip olmuyordu. Bu nedenle olimpiyatlari Amerika Birlesik Devletleri, Sovyetler Birligi, Ingiltere, Fransa, Italya ve Almanya gibi ülkeler güç gösterisinde bulunmak için düzenliyorlardi. Esasinda bir sanayici olan fakat politik yönünün de kuvvetli olmasi nedeniyle uzun yillar Moskova Büyükelçiligi görevinde bulunan Ispanyol Antonio Samaranch’in 1980 Moskova Olimpiyatlari sirasinda IOC Baskani olmasiyla olimpizm felsefesi degisime ugramaya basladi. Artik olimpiyat oyunlari her geçen gün daha da ticarilesiyor ve bütün ülkelerin talip oldugu bir sektör haline geliyordu. Bunda televizyonun da çok büyük etkisi oluyordu tabii.

Doping, para, rekor…

Samaranch’tan sonra önemli olan katilmak degil, kazanmak olunca olimpiyat oyunlarinda televizyonlarin, sponsorlarin ve dopingin etkinligi hizli bir sekilde artmaya basladi. Herkes kazanmak, daha çok kazanmak istiyordu. Büyük sermaye gruplari sponsor olabilmek için, sporcular sampiyon olabilmek için, televizyonlar reyting için, ülkeler de bayragini göndere çektirebilmek için mücadele ediyordu. IOC ise bir sporcunun baska bir ülke adina yarismasina izin veriyor, dopingle mücadele konusunda da geç kaliyordu. Ve maalesef ki rekorlarin bir kismi dopingli sporcular tarafindan kiriliyor ve yine maalesef ki bu rekorlar tescil ediliyordu. Simdilerde IOC çevrelerinde, dopingle gerektigi gibi mücadele edilmedigi o dönemdeki rekorlarin iptal edilmesi tartisiliyor.

Ticari açidan zarar etmeyen ilk olimpiyat da Samaranch dönemine denk geldi. 1984 Los Angeles Olimpiyatlari, televizyon ve reklam girdilerinden dolayi gelir— gider dengesini kuran ilk organizasyon oldu. Artik bu büyük organizasyona talip olan kent sayisi artiyordu. Antonio Samaranch, göreve geldikten sonraki ilk olimpiyat oylamasinda memleketi lehine lobi çalismalari yapti ve 1992 Olimpiyatlari Barcelona’ya verildi. 1988 Seul Olimpiyatlari kâra geçen ilk organizasyon olmustu ama Barcelona Seul’ü solladi. Sebep, profesyonel sporculara ilk kez izin verilmesiydi. Mesela, daha önceki olimpiyatlara katilmalarina kesinlikle izin verilmeyen NBA yildizlari, ilk kez Barcelona’da yarismalara katildilar. Bunca olandan sonra garip olan bir örnek var. Bütün branslarda profesyonel sporcular olimpiyatlara katilirken, boks istisna tutuluyor. Mesela, dünya sampiyonu boksörümüz Sinan Samil Sam, 1999 Dünya Sampiyonasi’ndan sonra profesyonel olup Almanya’nin yolunu tuttugu için Sydney 2000 Olimpiyatlari’na katilamadi.

Rüsvet ve skandal diz boyu

Olimpiyatlar ticari bir boyut kazaninca talip olan kentlerin sayisi da, IOC üyelerine verilen rüsvetler de hizla artti. Dört yil öncesine kadar aday kentlerin lobicilik faaliyeti adi altinda IOC üyelerine rüsvet teklif ettikleri biliniyordu ancak hemen her kent bu tür girisimlerde bulundugu için ‘Kral çiplak’ diyen çikmiyordu. Samaranch dönemindeki yolsuzluklarin iplik yumagi gibi sökülmesini, 2002 Kis Olimpiyatlari’ni Salt Lake’in kazanmasini saglayan ABD Olimpiyat Komitesi Baskan Yardimcisi Dave Johnson’un yasak iliskide bulundugu ve sonra da terk ettigi bir kadin sagladi. IOC eski Asbaskani Isviçreli Marc Hodler’in, Salt Lake’in üyelere 100′er bin dolar ve çocuklarina 400 bin dolar burs verdigini dogrulayarak isin içine Atlanta 96, Nagano 98 ve Sydney 2000′i dahil etmesi olimpizmi temelden sarsti ve aday kentlerin kaz gelecek yerden tavugu esirgemedikleri ortaya çikti.

Bu açiklamalardan sonra Salt Lake’den rüsvet aldiklari belirlenen Malili Maline Keita, Ekvatorlu Agustin Arroyo, Kenyali Charles Mukora, Sudanli Abdel Gadir, Silili Sergio Santander ve Kongolu Jean Claude Ganga’nin üyelikten ihraç edilmeleri kararlastirildi. Salt Lake’den 2 bin dolar degerinde tabanca (150 dolardan pahali hediye almak ve vermek yasak) aldigi söylenen IOC Baskani Samaranch da söylentileri dogruladi ancak tabancanin rüsvet degil, hediye oldugunu belirterek istifa etmedi.

Samaranch Sydney’e ses çikarmadi

Salt Lake’deki yolsuzluklarin benzeri, 1998 Kis Olimpiyatlari’ni organize edecek olan Japonya’nin Nagano kentinde de patlak verdi. Bazi üyelere rüsvet verildigi ve geysa sunuldugu iddia edildi. Ardindan Sydney 2000′deki yolsuzluklar da ortaya saçildi. 1997 yilinda Monte Carlo’da yapilan oylamada Pekin’e karsi 45—43 üstünlük saglayan Sydney’in, oylamadan bir gün önce Kenyali ve Ugandali iki üyeye toplam 70 bin dolar rüsvet verdigi iddia edildi. Avustralya Olimpiyat Komitesi Baskani John Coetes, bu iddialari dogrulayarak ‘Ancak bu sadece her iki ülkede sporu finanse etmek içindi. Bu para rüsvet niteligi tasimiyordu’ dedikten sonra ‘Sadece biz vermedik. Diger adaylar belki de bizden daha fazla verdi’ diyerek yolsuzluklara yeni bir boyut kazandirdi. John Coetes, ‘Atlanta 96 adaylik komitesi de oy satin almak için seferberlik baslatmisti, fakat hep hasir alti edildi. 1992 Barcelona ve 1988 Seul Olimpiyatlari’nda da öyle. Rüsvet simdiye kadar gelenek haline gelmisti. Herkes simdi uyandi’ seklinde konusarak suçlarini azaltmaya çalisti. Bu itiraflara ragmen 2000 Olimpiyatlari’na az bir süre kaldigi için Sydney’in evsahipligi iptal edilmedi.

Son skandal: Pekin 2008

1980 yilinda Moskova’da bayragi devralan ve yine Moskova’daki IOC Genel Kurulu’nda baskanligi birakan Antonio Samaranch’in son icraati ise 2008 Olimpiyat Oyunlari’nin Pekin’e verilmesi oldu. Oysa Çin, insan haklari ihlalleriyle sürekli dünya gündeminde idi. Çin aleyhtari Tibetliler’in sürekli gösteri yapmasina ragmen bu ihlaller IOC’nin gündemine kesinlikle gelmedi. Çünkü, 1 milyar 250 milyonluk nüfusuyla Çin, dünyanin en büyük pazariydi. Ãœstelik aç olan bir pazardi. Olimpiyatlari finanse eden Coca— Cola ve McDonalds gibi büyük sermaye gruplari, evsahipliginin israrla Pekin’e verilmesini istiyorlardi. Sonuçta istenen oldu ve geçtigimiz hafta yapilan oylamada 2008 Olimpiyatlari Pekin’e verildi. Pekin, rakipleri Paris, Toronto, Istanbul ve Osaka’ya çok büyük fark atti. Bu sonuçla Çin’in globallesme süreci de hizlanmis oldu.

Rogge: Bayragi daha ileriye götürecegim

Olimpizm ruhunu öldürücü icraatlara imza atan Samaranch’in Moskova’daki IOC Genel Kurulu’nda 21 yillik görevini birakmasindan sonra yeni baskan belli oldu. Samaranch’a yakinligiyla bilinen Belçikali Jacques Rogge, bes adayin arasindan siyrilarak IOC’nin koltuguna oturdu. Görevini eski baskandan devraldiktan sonra kisa bir tesekkür konusmasi yapan Rogge, ‘Bana bu görevi veren herkese tesekkür ederim. Hedefim, Samaranch’tan aldigim bayragi daha da ileriye götürmek’ dedi.

Fair-Play

21 yüzyıl da dünya sporunda fair-play kelimesi ön sırayı almıştır. Kısaca sporda centilmenlik diyebiliriz. Sportif yarışmalarda bireyin kendi egoizmalarını aşarak, özveriyle doğrudan ödün verme becerisidir. Sporu yapanlarda seyredenlerde hareketlerini ahlak kurallarına ve olimpizm felsefesine uygun oalrak düzenlemelidirler. Bunu için küçük yaştan itibaren fair-play davranışını benimsemeli, olimpizm felsefesini kavramalıdırlar.

Gunumuzde SPOR yasamimizin fevkalade onemli bir unsuru haline gelmistir. Agir kosullar altinda yasam mucadelesi veren bireyler, ekonomik sorunlarin yarattigi bunalimlari berteraf etmek, medeni aletlerin yarattigi ataleti, statik yasami bir olcude harekete donusturmek ve en onemlisi kentlerin ve sanayinin yarattigi sagliga zararli ortamdan kurtulup dogayla kucaklasabilmek icin bireyler SPOR yapma aliskanligini benimsemeye baslamislardir. Bu durum ayni zamanda insanlarin Sportif yarismalara ilgisini arttirmistir, Bu durumda onemli olan SPOR’un tam anlamile bilinmesi, taninmasi geregidir. Bilimsel olarak hazirlanmis kurallar dahilinde yapilan ve insan saligina yararli her turlu beden hareketine SPOR diyoruz. Bu aktivite bireysel olarak yapilabildigi gibi, yarismalar selinde de gerceklestirilebilinir. Spor yapmak bir sevgi isidir ve bir yasam bicimidir ve bu boyle oldugu muddetce bireye ve yasadigimiz ortama yararlidir. Evet cagimizda insanlar SPOR’u sevmektedirler, imkanlarin el verdigi sekilde spor yapmaktadirlar ve yarisma biciminde gerceklestirilen sportif aktiviteleri yakindan takip etmektedirler. Ancak cocukluk cagindan itibaren hakiki anlamda SPOR’un egitimini yaptirmadigimiz icin, bunun ulvi anlamindan zaman zaman uzaklasilmaktadir. Spor egitiminde kullanilacak en onemli dusunce tarzi muhakkak ki OLIMPIZM’dir. Modern Olimpiyatlarin babasi addedilen BARON PIERRE DE COUBERTIN bakin 1894 yilinda bu organizasyonu baslatmak isterken ne diyor, olimpizm felsefesini nasil izah ediyor:

INSANLARIN BIRBIRLERINI SEVMELERINI ISTEMEK UTOPIK BIR DUSUNCE OLABILIR. ANCAK GENCLERIMIZI DORT YILDA BIR, BIR ARAYA GETIREBILIRSEK, BIRBIRLERINI SAYMALARINI SAGLIYABILIRIZ. BU SEKILDE ARZU EDILEN BARIS ICINDE YASAYAN BIR DUNYAYA KAVUSURUZ.

Bu ifadeden anlasilacagi uzere Spor insan sagligina yararli olmasi kadar, bu fani dunyada "BARIS KARDESLIK VE DOSTLUK" ortamini yaratmak icin bir arac olarak kullanilmasinin onemli oldugudur. Nitekim birlesmis milletler, Olimpizmin yuzuncu yildonumu olan 1994 yilini tum ulkeler icin DOTLUK, KARDESLIK, BARIS VE OLIMPIK DUSUNCE SENESI ilan etmis ve ihtiyacimiz olan bu ortami saglamaya calismistir. Bu da saglikli yasam icin fevkalade onemli bir faktordur, peki gunumuz insani Sporu boyle algilayabiliyor ve bilhassa Spor sevgisini, sportif yarismalari takip ederken veya fiilen katilirken Olimpizm felsefesini uygulayabiliyor mu? Maalesef buna tam manasile EVET diyemiyoruz. Asiri sevgi ve tutku gunumuz insaninin hislerini frenleyememesine neden oluyor ve FANATIK yapiyor. Bu durumda spor arac olmaktan cikiyor, amac oluyor. Her nepahasina olursa olsun kazanmak, galip gelmek arzusu cesitli uzucu olaylarin meydana gelmesine sebep oluyor. Her konuda oldugu gibi asiri tutku yasami tehdit ediyor. Bu konuda cesitli ornekler verebiliriz. Bu durum Sporun kendisinden kaynaklanmamaktadir. Gunumuz ekonomik kosullarinin agirligi, turlu politik ve sosyal baskilarin yeni hastaligi "STRES" bireyleri spor yaparken veya sportif organizasyonlari izlerken SIDDET olaylarina kalkismasina neden olmaktadir. Bir de buna fanatik bicimde taraf tutma eklenince, ozellikle futbolda musahade ettigimiz, ne yazik ki baska sporlarda intikal eden uzucu olaylar meydana gelmektedir. Tekrar ediyorum; OLIMPIZM irk, din, dil, renk ayricaliklarini rededer ve sporu amac olarak degil, arac olarak insanlarin mutlulugu icin kullanir.

FANATIZM’i ve SIDDET OLAYLARINI yok etmek istiyorsak Spor sevgisini bu cerceve dahilinde kucuk yastan bireylere asilamali, ogretmeliyiz. Bu bir egitimdir ve en buyuk yardimcimiz da yazili ve goruntulu basin olacaktir. Ne var ki, bilhassa ulkemizde onlarin da bu konuda egitilmeleri gerekmektedir.

Atatürk’ün katkisi büyük

Osmanli Milli Olimpiyat Komitesi, savas yillarinda çok zorlu dönemler geçirmistir. Almanlar’in 1. Dünya Harbi’ni çikarmalari ve Osmanli’nin da savasta onlarin yaninda yer almasi ile Osmanli Milli Olimpiyat Komitesi de askiya alinmistir. 1921 yilinda yeni bir yapilanmaya gidildi ve yeniden uluslararasi komite tarafindan kabul edildi. Ancak bu kez ismi Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi olarak tescil edildi. Bu dönemlerde en büyük destegi veren kisi Atatürk olmustur. O’nun o günlerde yaptiklarini ve söylediklerini biz bugün yapamiyoruz. Bunu da belirtmeliyim. Bugünkü gençlerin pek bilmedigi bir konuyu da belirtmekte yarar var. Kurtulus Savasi’ndan sonra ülkemiz sifirdan varolma mücadelesine girismisti. Böylesine zorlu bir dönemde Atatürk, örtülü ödenekten 17 bin lira vererek 1924 Paris Olimpiyatlari’na katilmamizi saglamisti. Böylece ülkemiz daha önce kisisel katilimlarla temsil edilse bile ilk defa resmi olarak olimpiyat oyunlarina katilma olanagi bulmustu. O tarihten bu yana Moskova 80 haricinde tüm oyunlara katildik.

Büyük savaslardan çikmis; isgale ugramis, yanmis yikilmis bir ülkede “Milli Mücadele”yi “Büyük Zafer”le sonuçlandirip tarihe yeni bir Türk Devleti armagan etmisti. Ãœlke perisan,

devlet fakirdi. Cumhuriyet henüz bir yasini bile doldurmamisti. Fakat. O, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin spor dünyasinin en büyük gösterisi olan 1924 Paris Olimpiyat Oyunlari’nda temsil edilmesini yürekten arzuluyordu. Baskanlik ettigi hükümet toplantisinda Olimpiyat Oyunlari’na katilmak için tahsisat çikartti, altina ilk imzayi kendisi atti.

Çünkü O, “Olimpiyat” ve “Olimpizm” kavramlarini da en iyi bilendi. Bugün bütün spor dünyasi “Fair Play” üzerinde önemle durmaya basladi. Oysa O, daha 1930’lu yillarda diyordu ki: “Ben sporcunun zeki, çevik ayni zamanda ahlaklisini severim.”

Oyun Kuralları

OYUNCULARIN ÖZELLİKLERİ

Her oyuncunun güçlü olduğu yönleri

geliştirilmeye çalışılmalıdır. Her oyuncunun güçlü olduğu yönleri vardır. Doğal olarak öncelikle oyuncuların zayıf oldukları taraflar giderilmeye çalışılmalıdır. Ancak bununla yetinilmemeli, oyuncuların başarılı oldukları teknik, taktik, moral ve hatta sosyal yönlerini de geliştirerek, takımın başarısına katkıları artırılmalıdır.

VOLEYBOL NASIL OYNANIR?

Voleybol altı kişiden kurulu iki takım arasında oynanır. Amaç, sahayı ikiye bölen filenin üzerinden topu karşı tarafınsahasına düşürerek Oyuncular sahada sabit yerlerde dururlar üç kişi fileye yakın üç kişi de savunma pozisyonunda geride durur. Bir takım topa arka arkaya en fazla üç kere vurabilir. Topa vücudun herhangi bir yeri ile vurmak serbesttir. Oyuncular saat yönünde olmak üzere sürekli değişerek oynarlar. Topu karşı tarafın sahasına düşüren takım puan kazanır. Maç 5 setten oluşur. 25 puana, en az iki farkla olmak üzere ilk ulaşan seti kazanır. Beşinci set 15 puan üzerinden oynanır. En az iki farklı sonuç burada da gereklidir."Libero" defansif bir oyuncudur. Defansta istediği yerde oynayabilir. Ön tarafa geçemez, blok yapamaz, servis atamaz. Forması takım arkadaşlarından farklı renktedir. Takım koçları saha kenarından takımlarına direktifler vermekte serbesttir. Her sette altı değişiklik yapma hakkı vardır. Sadece ön alanda oynayan oyuncular bloğa çıkabilir. Blok, top fileyi geçmeden yapılmalıdır. Blok sayı olarak sayılamaz. Voleybol sahası 18mt x 9mt boyutlarındadır. Tam ortasından bir ağ ile ikiye bölünmüştür. Fileden 3 metre geriye olan kısım atak alanıdır.

MANÅžET : ZOR SERVÄ°SLER

Manşet tekniği çok iyi olan oyuncular bile, sert ve uzun servislerde, manşet için kollarını vucütlarından öne doğru ayırıp iyi bir manşet alabilmek için zorlanırlar. Bu durumlarda vücudunuzu mümkün olduğunca yükseltmeye ve hatta parmak uçlarında kalkmaya çalışın. Ancak en iyisi böyle bir duruma düşmemek için gerekli tedbirleri önceden almaktır. Bunun için vücudunuz topa tam dönük olsun ve ayak hareketleri ile manşet alma yüksekliğini ayarlamaya çalışın. Yeni kurallara göre artık servisler parmakla da karşılanabilmektedir. Bu güzel bir görüntü vermezse de çoğu kez tek çözümdür ve top tutulup atmadıkça parmak pası kötü olsa dahi hakem genellikle faul çalmaz.

SERVÄ°S: TOPA KONSANTRE OLUN

Servis atmaya hazırlanırken filenin arasından rakip oyunculara bakarak hedefinizi belirleyin . Manşeti zayıf olan oyunculara veya manşet alanlar arasındaki koridorlara veya yanlara atmaya çalışın. Özellikle pasörün ön sırada olduğu durumlarda, geçerli bir diğer taktik de sol taraftaki smaçöre kısa servis atmaktır. Bu durumda hücum yapacak oyuncu sayısı bire iner. Atacağınız yere karar verdikten sonra, iyi bir servis için konsantre olmaya çalışın. Etkin bir servis için en önemli husus, topun havaya iyi atılmasıdır. Bu durumda top (vurmaz iseniz) tam ayaklarınızın önüne düşmelidir.

BLOK: MORALÄ°NÄ°Z BOZULMASIN

Blok yaparken, ne kadar iyi blok tutarsanız tutun, hücum eden daima avantajlıdır. Topu yakalama ihtimaliniz çok yüksek değildir, o nedenle moraliniz bozulmasın. Siz işinize devam edin ve mümkün olduğunca ellerinizi karşı alana uzatmaya çalışın. Bazı oyuncuların moralleri, mesela blokta top ellerinin arasından geçip sayı olduğunda çok bozulur ve kendilerini suçlu hissederler. Bir sonraki bloğa daha hırslı fakat bilinçsiz olarak çıkar ve hata yaparlar. Bunun yerine bir önceki hücumda rakibin şanslı olduğunu düşünün. Unutmayın ki iyi kurulmuş bir blokta bile, doğal olarak birçok zayıf nokta vardır. Blok başarılı olmasa da antremanda öğrendiğiniz temel teknikleri sabırla ve konsantre şekilde uygulamaya devam edin.

SAVUNMA:SMAÇÖRLERİ BAĞIRARAK BELİRLEYİN

İyi bir savunma için rakibin ön sıra oyuncularının belirlenmesi çok önemlidir. Bütün blok yapacaklar smaçörlerin kimler olduğunu ve pasörün ön veya arka oyuncu olduğunu bilmelidirler. Pasör ön oyuncu ise plase atabilir veya ikinci topa vurabilir. Ön sıra ve arka sıra savunmacıları buna hazır olmalıdırlar. Pasör arka oyuncu ise onu dikkate alıp savunma yapmaya gerek kalmaz.

SMAÇ: TÜM VÜCUT İLE

Smaç vurulan topun hız kazanması için, tüm vucudunuzun ağırlığını kullanmalısınız. Bazı oyuncular sadece kollarının hareketiyle smaç vurmaya çalışırlar. Güçlü bir smaç topu önünüze alarak ve tüm vücut kaslarınızın kuvvetini ona aktararak vurulabilir.

ORTADA KALAN TOPLARA BASTIR !

Top bazen file üstünde ve her iki takımın arasında kalır. Yani iki rakip oyuncu aynı anda topa temas ederler ve daha mücadeleci olan ve topla daha dengeli temas kuran kazanır. Bu durumda sıçrayabildiğiniz kadar yükseğe sıçrayın ve dirseklerinizi kilitleyerek ellerinizi güçlü bir şekilde ileri uzatın. Tüm ağırlığınız topun arkasında olsun. Çift elle temas etmeniz mümkün değilse, tek elle temas etmek hiç müdahale etmemekten daha iyidir. Topu kısa süre tutup atsanız dahi hakem genellikle faul çalmayacaktır.

SMAÇ: TEMAS YÜKSEKLİĞİ

Bir oyuncunu smaç vurma kapasitesi boyunun uzunluğuna ve sıçrama yüksekliğine bağlıdır. Ancak bunların dışında genellikle gözardı edilen en önemli nokta, topla temas ettiği anda oyuncunun kolunun ne kadar açık olduğudur. Temas noktasının yüksekliği smaçta çok önemlidir, fakat bazı oyuncular smaç sırasında kollarını tam açmazlar. Başarılı bir smaç için, smaç vurmadığınız omzunuzu iyice düşürün ve topun arkasında kalarak topa sıçrayabildiğiniz en yüksek noktada temas etmeye çalışın.

SERVÄ°S ATILIRKEN: ELLER YUKARI

Servis atılırken ön oyuncu iseniz, file önünde ve elleriniz yukarda bekleyin. Aksi halde hızlı bir hücumda geç kalabilirsiniz. Elleri yukarıda tutmanın bir diğer yararı da rakibin görüşünü kısmen engellemektir. Elleri hareket ettirerek rakibin görüşünü kapamak kural dışıdır, ancak vucudun hafifce sağa sola eğilmesi ile yapılan engellemelere hakemler genellikle tolerans gösterirler.

BLOK: GÖZLER AÇIK KALSIN

Blok yapanların çoğu topa vurulduğu anda gözlerini kaparlar. Hücum eden oyuncu, smaçtan vazgeçip plaseyi tercih edebilir ve bu duruma reaksiyon göstermekte geç kalabilirsiniz. Bu nedenle gözlerinizi mümkün olduğu kadar uzun açık tutun (yani kapamayın!).

MOLALAR: KOÇU İYİ DİNLEYİN

Molalarda bazı oyuncular ilgisiz davranırlar ve koçlarını dinlemezler. İyi bir takım oyuncusu kesinlikle böyle davranmaz. Molalarda her zaman koç ile göz temasında olun ve verilen talimatları başınızla onaylayın. Takımın iyiliği için kesinlikle uyumsuzluk ifade eden veya itiraz belirten hareketler yapmayın, veya sözler söylemeyin. Bu tartışmaları maçtan sonraya veya antremana saklayın. Kazanmak için oyuncular ve koçun uyum içinde olması en önemli koşuldur.

ÖZÜRLÜLERDE SPOR

Ansiklopedilere göre spor, "bireysel ve kollektif oyunlar şeklinde yapılan, genellikle yarışmaya yönelik olarak bazı kurallarla uygulanan ve geç dönemde yararlı olması beklenen beden hareketlerinin tümü" şeklinde tanımlanmaktadır. Sportif aktiviteler bir amaç uğruna yapılır ve bu amaç çoğu kez rakipleri geçmek, daha fazla sayı yapmak, belirli bir uzaklığı başka bir yarışmacıdan önce aşmak gibi hedeflere yöneliktir.

Bu amaçlar doğrultusunda insanlar, tarihin çok eski dönemlerinden itibaren birbirleriyle yarışmışlar ve çok değişik sportif etkinliklerde bulunmuşlardır. Bilinen en eski sportif etkinlikler Türk, Yunan, Çin ve Hind uygarlıklarında başlatılmışlardır.

Eski Türk boylarında basit sporların baÅŸlangıcı, dinsel ve geleneksel kalıplar içersinde. M.Ö. 1000 yıllarına kadar eskilere dayanmaktadır. Bu dönemde en yaygın olan yarışma ÅŸekli koÅŸu sporlarıdır. Daha sonraki avcılık ve göçebelik devirlerinde ise atlı sporlar ön plana geçmiÅŸtir. Anadolu’nun çeÅŸitli kesimlerinde atlı sporların bazı türleri, otantik kalıplara çok benzer ÅŸekilde devam etmektedir.

Eski Helen uygarlıklarında da sportif etkinliklerin başlangıcı gerilere gitmekte ve olimpiyatlara benzer ilk organize oyunların yapılışı M.Ö. 2000 yıllarına dayanmaktadır. Ancak, belirli bir sayı vererek çok daha sistematik biçimde olimpik oyunların başlatılması M.Ö. 776 yılına rastlamaktadır. Elimizdeki ilk olimpiyat şampiyonlarının adları bu tarihten itibarendir.

Modern olimpiyat oyunlarının tarihi ise oldukça yenidir. 1896 yılında Pierre de Coubertin, asırlarca süren bir aradan sonra olimpiyat fikrini yeniden canlandırmış ve çağdaş olimpiyat oyunlarının bu tarihten itibaren her dört yılda bir yeniden yapılmasını sağlayan kişi olarak tarihe geçmiştir.

Olimpiyatların yeniden organizasyonu ile birlikte tüm dünyada spor ön plana çıkmış ve toplumun ilgisi giderek artmıştır. Radyo ve televizyon gibi kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ve yazılı basının giderek yakınlaşması sonucunda, sportif olaylar her

ülkenin gündeminde en önemli konulardan biri haline gelmiştir. Böylece spor daha geniş kitlelere yayılmış ve çok sayıda insan tarafından değişik düzeylerde yapılmaya başlanmıştır.

Günümüzde spor yalnızca yarışma amacına yönelik olarak yapılan bir aktivasyon topluluğu şeklinde değil, "Kişinin sağlık durumunu geliştiren veya gelişmiş sağlık durumunu devam ettiren hareketler topluluğu" şeklinde ifade edilmektedir. Görüldüğü gibi, sağlığı koruma veya bozulmuş olan sağlık durumun düzeltilmesi düşüncesi, giderek ön plana çıkmakta ve insanlar bu düşünceyle spor yapmaya davet edilmektedir. Bu davet özellikle gelişmiş ülkelerde yerini bulmakta ve geniş insan kitleleri çok değişik sportif etkinliklere katılmaktadır.

Spora ilginin bu denli artmasının nedenini biyolojik bir dengelemeye olan gereksinim biçiminde açıklamak mümkündür. Zira spor yapan ve yapmayan insanların bedensel kapasitelerinde, zamanla bir takım farklılıklar ortaya çıkmakta ve bu farklar, daima

spor yapanların lehinde gelişmektedir.

Düzenli olarak spor yapan kişilerin sahip olduğu bedensel avantajlardan bazılarını şu şekilde sıralamak mümkündür :

Solunum, kalp, dolaşım sistemleri daha düzenli ve verimli çalışır,

Sindirim ve boşaltım sistemlerindeki aksaklıklar en aza iner,

Eklem, tendon, ligaman gibi hareket sistemi elemanları daha sağlam ve daha elastik duruma gelir,

İstirahat nabızları ve kan basınçları daha düşüktür,

Kan yağları ve kolesterol düzeyleri daha düşüktür. Böylece damar sertliği daha az görülür,

Otonom sinir sisteminin regülasyonu daha iyidir,

Şişmanlık, düz tabanlık, postür bozukluları ve kas atrofileri daha azdır,

Çevrelerindeki kişilerle, arkadaşlarıyla ilişkileri daha iyidir; paylaşma ve özveri duyguları daha gelişmiştir, kendilerine güvenleri daha fazladır.

O halde; insanın anatomik, fizyolojik ve psikolojik yönden iyi bir durumda olması ve gereken hallerde yedek fiziksel kapasitesini kullanabilmesi için spora ihtiyacı vardır ve bu ihtiyacın karşılanması bir zorunluluktur. Uygun koşullar sağlandığında spor, koruyucu hekimliğin yanı sıra tedavi hekimliğinin de bir aracı olabilmekte, kişilerin sağlık durumlarının düzeltilmesinde ve geliştirilmesinde çok önemli bir rol oynamaktadır.

Sağlam kişiler tarafından bedensel, ruhsal ve sosyal yararlar sağlamak amacıyla yapılan sportif etkinliklerin bedensel özürlüler tarafından yapılabileceği uzun yıllar hiç düşünülmemiştir. Hatta, ciddi bedensel sakatlıkların rehabilite edilmesinin gerekliliği dahi kabul edilmemiştir.

Ancak 20. yüzyılda kısa süre içinde art arda iki dünya savaşının çıkması ve geride çok sayıda hasta ve yaralının kalmasıyla birlikte, bu kişilere rehabilitasyon şansı verilmeye başlanmıştır.

Rehabilitasyon, kelime anlamıyla "yeni alışkanlıkların kazanılmasını" ifade eder. Ancak günümüzde, rehabilitasyon kavramım dar bir alanda sınırlamak yeterli sayılamaz.

Çağdaş tanımıyla rehabilitasyon, hastalık ya da kaza sonucu bedensel yeteneklerinin bir kısmını yitirmiş olan kişilerin, geride kalan güçlerini kullanarak kendi kendilerine yeterli, ailesine ve topluma yararlı, üretime katkısı gerçekleşmiş, yeni bir mesleğe adapte olmuş ve vergi ödeyebilir duruma gelmiş olmasını amaçlamaktadır. Bu geniş kapsam içinde özürlü kişinin, sağlam kişilerin yapabileceği her türlü etkinliği üstlenmesi ve bunu başarması beklenmektedir. Kuşkusuz, bu amacın gerçekleşmesi hem kişi bazında, hem de toplum içersinde bazı düzenlemeleri gerekli kılmaktadır.

Özürlü kişilerin en kısa zamanda kişisel ve toplumsal ihtiyaçlarının karşılanması ve topluma adaptasyonlarının gerçekleşmesi, modern rehabilitasyon programlarının temel ilkesini oluşturur.

Değişen koşullarla birlikte gelişen teknolojinin kazandırdığı olanaklar ve kitle iletişim araçlarının sağladığı bilgi artışları (enformasyon) sayesinde ağır bedensel kayıplara uğramış insanlar bu kayıpları telafi edecek yeni bir yaşam biçimine kavuşabilir duruma gelmişlerdir. Bu amaca erişmeye çalışırken rutin ve alışılmış tedavi yöntemlerinin dışına çıkıp, hastaya yeni bir motivasyon ve taze bir coşku kazandıracak arayışlar içine girmek zorunda kalmışlardır.

BEDENSEL ÖZÜRLÜLERDE SPORUN TARİHÇESİ

ÇaÄŸdaÅŸ ölçüler içerisinde bedensel özürlülerde sporun baÅŸlangıç günü l Åžubat 1945′dir. Bu tarihte, Ä°ngiltere’de, Londra’ya 70 km uzaklıktaki Aylesbury kentinde. Stoke Mandeville Merkezinde, Dr. Ludwig Guttmann tarafından, tedavinin bir devamı olarak özürlülere spor yaptırılmaya baÅŸlanmış ve ilk olarak okçuluk, bowling. bilardo (snooker) ve masa tenisi uygulamaya konmuÅŸtur.

Dr. Guttmann, özürlü sporcuların kişisel spor dallarındaki coşku ve heyecanını görünce takım sporlarını denemeye karar vermiş ve önce tekerlekli iskemle (Tİ) polo oyununu, sonra da Tİ basketbolünü oynatmaya başlamıştır. Kısa süre içinde, diğer spor dalları birbirini izlemiş ve eskrim, cirit, gülle, Tİ yarışı, Tİ slalomu ve halter gibi branşlar uygulamaya konmuştur. İlerleyen yıllarda oyunlara katılan sporcu sayısındaki artışı göz önünde bulunduran Dr. Guttmann, 28 Temmuz 1948 tarihinde, l. Stoke Mandeville Özürlüler Oyunlarını gerçekleştirmiştir. Bu oyunlara, tümü savaş gazisi 16 sporcu katılmıştır.

Özürlü oyunlarının aynı tarihlerde Londra’da yapılmakta olan Olimpiyatlarla çakışması. Dr. Guttmann’a daha ileri giriÅŸimlerde bulunma fikrini vermiÅŸ ve 1949 yılında yapılan 2. Stoke Mandeville Oyunlarının ödül dağıtım töreninde yaptığı konuÅŸmada, özürlü sporlarının artık Ä°ngiltere sınırlarının dışarı çıkarılıp uluslararası bir düzeye getirilmesini teklif etmiÅŸtir. O tarihte bu teklif çok fazla kabul görmemekle birlikte, üç yıl sonra, Hollanda’dan

küçük bir özürlü spor kafilesi Ä°ngiltere’ye gelmiÅŸ ve Stoke Mandeville Oyunlarına iÅŸtirak etmiÅŸtir. Böylece 1952, özürlü sporlarında ilk uluslararası iliÅŸkinin gerçekleÅŸtiÄŸi yıl olmaktadır.

Bu başarı üzerine 1956 yılındaki Melbourne Olimpiyat Oyunları sırasında Olimpiyat Komitesi tarafından Stoke Mandeville Oyunları Organizasyon kuruluna "Olimpik ideale Hizmet" armağanı verilmiştir.

Sonraki yıllarda katılan sporcuların ve ulusların sayısı giderek artmaya başlamış ve 1957 yılındaki oyunlara İngiltere dışından 360 sporcu katılmıştır. Aynı tarihte Uluslararası Olimpiyat Komitesi (I O C)ye eşdeğeri olarak Stoke "Mandeville Oyunları Komitesi" kurulmuştur. Bu komite Stoke Mandeville Özürlü Oyunlarının her yıl tekrarını; üç yıl art arda Stoke Mandeville Spor tesislerinde yapılmasını, dördüncü yıllarda ise, Olimpiyatların yapıldığı şehirde gerçekleştirilmesi kararını almıştır. Böylece, özürlüler spor tarihinde yeni bir çığır açan Paralimpik Oyunlar dönemi başlamıştır.

ÖZÜRLÜ SPORCULARDA SINIFLANDIRMA

Özürlülerde spor aktivitelerinin başlamasıyla birlikte ortaya çıkan en önemli sorunlardan biri, sporcular arasında denge ve fırsat eşitliğini sağlayacak sınıflandırma sistemlerinin geliştirilmesi olmuştur. Resmi oyunların başlangıcından itibaren değişik kriterleri esas alan çeşitli sınıflandırma tabloları geliştirilmiş olmasına karşın, bu konuda ideal bir çözüme henüz ulaşılamamıştır. Sakatlık seviyelerini birkaç kategoride sınıflandırmadaki zorluğun yanı sıra anatomik ve fonksiyonel sakatlık seviyeleri arasındaki farklılıklar, özürlü sporcuların gruplandırmasını güçleştirmektedir. Özellikle tekerlekli iskemleye bağımlı sporcular için sınıflandırma daha da önemli olmaktadır.

Özürlü spor yarışmalarının ilk başlatıldığı dönemlerde, yarışmaların organizasyonunda görülen en önemli aksaklıkların, sınıflandırmadaki eksikliklerden ya da hiç sınıflandırma yapılmamasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Bu durumda ileri düzeyde sakatlığı olanların aleyhine bir durum ortaya çıktığı gibi, zamanla bu tip sporcuların sportif aktivitelerin dışında kalmasına yol açabilmektedir. Sınıflandırma sistemlerinin gelişmesiyle birlikte, en ileri düzeyde sakatlığı olanlar dahi yarışma olanağına kavuşmuş olmaktadırlar.

Sınıflandırma amacıyla bugüne kadar değişik sistemler ve tablolar geliştirilmiştir. İlk yıllarda geliştirilen sistemlerin esası, anatomik sınıflandırma yöntemidir. Bu sistemin uzun yıllar kullanılmasına rağmen, çeşitli aksaklıklar yüzünden yerine konabilecek başka bir sistem arayışı sürekli olarak gündeme gelmiştir.

Özellikle Dr. Horst Strohkendi tarafından geliştirilen ve tüm spor dalları için geçerliliği savunulan fonksiyonel sınıflandırma sistemi, anatomik sınıflandırmanın en ciddi alternatifi olmuş ve ilk kez 1984 yılında uluslararası bir yarışmada kullanılmıştır. Ancak bu tarihten sonra da anatomik sınıflandırma tablolarının kullanılmasına devam edilmiştir. Fonksiyonel sınıflandırmanın en önemli sakıncası, art niyetli sporcuların sınıflandırmacıyı yanıltabilmesidir.

Her iki sistemde de sonucu etkileyebilecek bir takım faktörleri göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu etkenlerin başlıcaları spastisite, yüzeyel ve derin duyu kayıpları, ortez ve protezler, deformiteler ve sporcunun geçirdiği ameliyatlardır. Bu faktörlerin sportif performansı değişik derecelerde etkilemesi mümkündür. Örneğin spastisite, genellikle sporcuyu olumsuz yönde etkiler ve bazı hareketlerin yapılmasını olanaksız hale getirir. Buna karşılık bazı sporcular spastisiteyi bir avantaj olarak kullanmasını öğrenebilmektedirler. Tİ basketbolunda ve bazı yüzme branşlarında, spastik gövde kasları, sporcuya avantaj kazandırabilmektedir. Duyu kayıplarının düzeyi ise spastisiteye göre sportif performansta çok daha fazla belirleyici bir rol oynamaktadır.

Özellikle pozisyon duyusunun sağlam olması, sporcu için büyük bir avantajdır. Bu itibarla anatomik sınıflandırma sistemlerinde duyu seviyesi, klasmanı belirleyici en önemli kriterlerden biri olmaktadır. Duyunun sağlam olduğu sakatlık gruplarında, örneğin polio ve kas hastalıklarına bağlı zayıflıklarda, sporcular uygun destek ve breysler sayesinde yürümeyi başardıkları halde duyu bozukluğunun olduğu omurilik yaralanmalı paraplejiklerde,

bu mümkün olamamaktadır.

Duyunun sağlam olması özellikle basketbol ve masa tenisinde önemli avantaj kazandırmakta, yüzme ve teknik atletizm branşlarında bu avantaj azalmakta, atıcılık- okçuluk sporlarında ise fazla önemi kalmamaktadır. Sporculardaki deformiteler ve geçirdiği ameliyatlar, anatomik sınıflandırmayı güçleştirmektedir.

Diğer taraftan anatomik tanımlara tam uymayan sakatlık seviyeleri de zaman zaman büyük karışıklıklara yol açabilmektedir. Örneğin komple olmayan tetraplejik bir sporcunun değerlendirmesi ciddi sorunlar yaratabilecektir. Aynı şekilde çeşitli kasları değişik derecelerde etkilenmiş polio sekelleri, kas hastalıkları ve multipl sklerozlu ataksik hastaların sınıflandırılmasında aynı zorluklarla karşılaşılmaktadır.

Diğer taraftan çok ağır derecedeki sakatlar veya bunun tersine anatomik olarak kusur sayılmayacak minimal sakatlığı olanların yarışmalara kabul edilip edilmemesi konularında ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıkabilmektedir. Tüm bu sakıncaları gidermek ve sporcular arasında daha objektif bir değerlendirme yapabilmek amacıyla, uzun süren tartışmalar sonunda fonksiyonel sınıflandırmanın daha uygun olduğu kanısına varılmış ve Tİ basketbolundan başlayarak diğer spor branşlarında da uygulamaya konmuştur.

Fonksiyonel sınıflandırmanın amacı, oyuncunun o spor branşındaki eğitim ve beceri düzeyi ne olursa olsun, temel fonksiyonlardaki eksikliklere göre sınıfının belirlenmesidir. 1992 Barselona Paralimpik Oyunlarından itibaren fonksiyonel sınıflandırma sistemi, tüm branşlarda geçerli sistem olarak kabul edilmiştir.

Fonksiyonel sınıflandırmaların amacı, fiziksel kapasite ile yarışabilirlik arasındaki iliÅŸkiyi ortaya koymak ve yarışanlar arasında en ideal eÅŸitliÄŸi saÄŸlamaktır. Çok sayıda sınıfların oluÅŸu, tüm özürlü sporcuları aynı gruba sokmadaki zorluktan kaynaklanmaktadır. 1992 Barselona Paralimpik Oyunları Organizasyon Komitesi ( COOB 92), bu oyunları yalnızca bir sosyal rehabilitasyon niteliÄŸinden çıkarıp, üst düzeyde sportif bir olay ÅŸeklinde deÄŸerlendirme kararı almıştır. Buna göre, 1992 ‘den itibaren yapılacak sınıflandırmalarda ÅŸu hususlara dikkat edilmesi kararlaÅŸtırılmıştır :

Fonksiyonel sınıflandırmaların takdimi,

Benzer sakatlığı olan ve yarışma performansı birbirine yakın olan farklı sınıflardaki sporcuların gruplandırılması ,

Fazla katılım olmayan spor branşlarının iptal edilmesi,

Paralimpik oyunlar olarak kabul edilen 16 spor branşı için ayrı sınıflandırma cetvellerinin yapılması.

Tüm spor branşlarında yeterli sayıda sporcunun katılmasını sağlamak amacıyla, dört uluslararası federasyon, 6 yarışmacıdan daha az sporcunun katıldığı spor karşılaşmalarının yapılmaması konusunda görüş birliğine varılmıştır.

Bu sınıflandırmalar, yalnızca dört uluslararası federasyon tarafından onaylanan yarışma sınıflarım kapsamaktadır. Yeni geliştirilen fonksiyonel sınıflandırma sisteminin asıl amacı ise, 21. yüzyıla girerken, özürlülerin topluma uyumunu ve kabulünü gerçekleştirebilmektir (24).

SINIFLANDIRMA ÖRNEKLERİ

Ülkemizde popüler durumda olan veya giderek daha fazla ilgi görmeye başlayan, başlıca özürlü spor branşlarındaki sınıflandırma esaslarını şu şekilde özetlemek mümkündür :

ATLETÄ°ZM

Atletizmde, her federasyonun ayrı bir sınıflandırma sistemi vardır. Bedensel özürlü sporcular için kullanılan ISMWSF sisteminde pist yarışları ve teknik branşlar için ayrı sınıflar belirlenmiştir.

BASKETBOL

Tekerlekli iskemle basketbolünün sınıflandırmasında, bu sporun özelliklerinden kaynaklanan bir takım ayrıntıların dikkate alınması gerekir. Top atma, pas verme, ribaund, Tİ sürme ve dripling sırasında çok değişik gövde hareketlerine ihtiyaç duyulur. Bu hareketlerin tümünü, yalnızca masa üzerinde yapılacak bir muayene ile değerlendirmek yeterli olamayacaktır. Bu nedenle, sporcunun oyun içindeki hareket ve kapasitesini inceleyip sınıflandırmayı buna göre yapmak zorunluluğu vardır.

OKÇULUK

Bu spor branşında iki tür sınıflandırma sistemi mevcuttur. Birincisi ISMWSF sistemi olup tekerlekli iskemleli sporcuları kapsar.

Sınıf AR l : Tekerlekli iskemleli tetraplejik okçulardır. Çeşitli şekillerde geliştirilmiş yardımcı araçlar kullanabilirler. Ancak bu araçlar FITA kurallarına uygun olmak zorundadır.

Sınıf AR 2 : Tekerlekli iskemleli okçular için açık sınıftır. FITA kurallarına uygun teçhizat kullanılır. Okçuluk sporundaki ikinci sınıflarına sistemi değişik özürlü sporcu gruplarının tümünü içine alan açık sınıflandırmadır.

CP-ISRA, ISMWSF ve ISOD federasyonlarına bağlı tüm sporcuların birlikte sınıflandırmasına olanak verir. Sporcular tekerlekli iskemlede oturma veya ayağa kalkmada serbesttirler.

CP- ISRA’ya baÄŸlı sporculardaki sınıflandırma esasına göre :

Sınıf 7 : Yürüyebilen hemiplejikleri kapsar.

Sınıf 8 : 1-2. dereceli spastisitesi olan diplejikler, hemiplejikler, monoplejikler ve minimal atetoidli sporcuları kapsar. Özel ayakkabı veya ortez gerektirmeden, baston yardımıyla koşabilirler.

ISOD’a baÄŸlı ampute sporcularda :

A1-A9 arasındaki tüm sporcuları kapsar.

ISMWSF’e baÄŸlı sporcularda minimal özürlüler grubu vardır.

Bu gruba girebilmek için alt ekstremitelerindeki kas gücü toplamı 60′ı geçmeyen travmatik paraparezili veya kas gücü toplamı 50′yi geçmeyen poliolu özürlü sporcu olma zorunluluÄŸu vardır.

YÃœZME

Yüzmede fonksiyonel sınıflandırma ilk kez 1985 yılında ortaya çıkmıştır. Sınıflandırmada şu hususlar esas alınmaktadır :

Kas testi puanlarının hesaplanması,

Fonksiyon ve koordinasyon kayıpları puanlarının hesaplanması,

Eklem hareket açıklığı puanlarının hesaplanması,

Amputeli ekstremitenin ölçümü

Gövdenin ölçülmesi.

Yüzme sporunu en zor ve karmaşık sınıflandırma sistemine sahip olan spor branşı olarak nitelendirebiliriz. Sınıflandırma esas olarak S ve SB sınıfları şeklinde ikiye ayrılarak yapılmaktadır. S stilleri serbest, sırtüstü ve kelebek branşlarını kapsar. SB stili ise kurbağalama stiline aittir. Bu iki stilin karışımı olarak bazı yarışlarda SM (karışık) stil sınıflandırması da kullanılır.